{"id":16016,"date":"2021-11-27T19:39:27","date_gmt":"2021-11-27T12:39:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16016"},"modified":"2021-11-27T19:40:33","modified_gmt":"2021-11-27T12:40:33","slug":"dong-can-co-tac-dung-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dong-can-co-tac-dung-khong\/","title":{"rendered":"Ph\u00e9p ch\u1eefa \u0111\u1ed3ng c\u0103n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 ph\u00e9p ch\u1eefa vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n (b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Hy L\u1ea1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u1ed7i \u0111au t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1\u201d) c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 2.500 n\u0103m theo nh\u00e0 y h\u1ecdc Hippocrates, ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u201cb\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi ch\u1ea5t do m\u1ed9t c\u0103n b\u1ec7nh sinh ra v\u00e0 b\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u00eam v\u00e0o c\u00e1c nh\u1eefng th\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1eeb t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh t\u1eadt\u201d. N\u00f3i n\u00f4m na \u0111\u00e2y l\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e1p \u201cl\u1ea5y \u0111\u1ed9c tr\u1ecb \u0111\u1ed9c\u201d, nh\u01b0ng v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed1c c\u1ef1c nh\u1ecf. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 nghe c\u00f3 v\u1ebb \u0111i\u00ean r\u1ed3 cho \u0111\u1ebfn khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ra r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a ti\u00eam ch\u1ee7ng. G\u00f3p ph\u1ea7n th\u00e0nh c\u00f4ng cho \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 y h\u1ecdc &#8211; \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u00e0 y h\u1ecdc th\u1ebf k\u1ec9 18 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Samuel Hahnemann &#8211; t\u1ef1 h\u1ecfi r\u1eb1ng li\u1ec7u m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 kh\u00f4ng cho c\u00e1c b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng l\u00e2y nhi\u1ec5m. Hahnemann tin r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m \u1ee7ng h\u1ed9 cho \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y, \u0111\u00f3 l\u00e0 thu\u1ed1c k\u00ed ninh, m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t r\u1ea5t hi\u1ec7u qu\u1ea3 tr\u00edch t\u1eeb v\u1ecf c\u00e2y canh-ki-na.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, Hednemann v\u1ea5p ph\u1ea3i v\u1ea5n \u0111\u1ec1: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 cao s\u1ebd g\u00e2y h\u1ea1i. V\u00ec v\u1eady, \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00f2a tan v\u00e0 l\u1eafc c\u00e1c ch\u1ea5t tr\u00edch t\u1eeb c\u00e2y canh-ki-na v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u00e9p ch\u1eefa b\u1ec7nh \u0111\u1ed3ng c\u0103n tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi khoa h\u1ecdc th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, do \u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, l\u01b0\u1ee3ng dung m\u00f4i c\u00e0ng l\u1edbn, thu\u1ed1c c\u00e0ng hi\u1ec7u nghi\u1ec7m. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ecbch l\u00fd m\u00e0 trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a dung m\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u00e2n t\u1eed \u0111\u01a1n do ch\u1ea5t ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch ra c\u00f2n l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi gi\u1edbi khoa h\u1ecdc nghi ng\u1edd hi\u1ec7u qu\u1ea3 dung m\u00f4i v\u00e0 than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu c\u00e1c l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00e2u h\u1ecfi: li\u1ec7u ph\u00e9p ch\u1eefa \u0111\u1ed3ng c\u0103n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng?<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ebfn nay, hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 k\u0129 thu\u1eadt g\u00e2y m\u00ea v\u1eabn r\u1ea5t ngh\u00e8o n\u00e0n nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00e0o b\u00e1c b\u1ecf vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 tr\u01b0\u1edbc khi ph\u1eabu thu\u1eadt. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 n\u00f3i l\u00ean r\u1eb1ng, ch\u00fang ta ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00fang khi y\u00eau c\u1ea7u nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 x\u00e1c \u0111\u00e1ng h\u01a1n v\u1ec1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 nh\u1eefng giai tho\u1ea1i. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 li\u1ec7u ph\u00e1p vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt: c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u trong c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u y khoa. \u0110\u00e1ng bu\u1ed3n l\u00e0, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ch\u00fang th\u01b0\u1eddng k\u00ec c\u1ee5c v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn ch\u1eafc ch\u1eafn. K\u1ebft qu\u1ea3 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c do th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cth\u00ed nghi\u1ec7m m\u00f9 k\u00e9p\u201d (c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn li\u1ec7u ph\u00e1p tr\u1ecb b\u1ec7nh th\u1eadt v\u00e0 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng t\u00e2m l\u00fd). C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nh\u1ecf, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng \u00edt c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec ngo\u1ea1i tr\u1eeb s\u1ef1 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh v\u1ec1 t\u00ednh hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m 2003, m\u1ed9t kh\u1ea3o s\u00e1t ch\u00ednh y\u1ebfu trong Annals of Internal Medicine k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u1ec1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n c\u00f2n r\u1ea5t thi\u1ebfu thuy\u1ebft ph\u1ee5c trong h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p thay th\u1ebf kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eabn xem x\u00e9t d\u00f9ng n\u00f3 ch\u1eefa cho m\u1ed9t v\u00e0i lo\u1ea1i b\u1ec7nh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 d\u1ecb \u1ee9ng v\u00e0 ti\u00eau ch\u1ea3y \u1edf tr\u1ebb em, hi\u1ec7n nay c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng c\u1ee9 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng n\u00f3 r\u1ea5t hi\u1ec7u qu\u1ea3. N\u1ebfu s\u1eed d\u1ee5ng ph\u00e9p ch\u1eefa vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n r\u1ed9ng r\u00e3i, ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng phe \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00e0 phe ho\u00e0i nghi c\u00f2n tranh lu\u1eadn d\u00e0i d\u00e0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum \u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 ph\u00e9p ch\u1eefa vi l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng c\u0103n (b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Hy L\u1ea1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u1ed7i \u0111au t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1\u201d) c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 2.500 n\u0103m theo nh\u00e0 y h\u1ecdc Hippocrates, ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u201cb\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16016","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16016"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16016\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16023,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16016\/revisions\/16023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}