{"id":16067,"date":"2021-11-27T19:49:13","date_gmt":"2021-11-27T12:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16067"},"modified":"2021-11-27T19:49:14","modified_gmt":"2021-11-27T12:49:14","slug":"co-dung-la-nuoc-chay-ra-khoi-bon-rua-chen-theo-chieu-nguoc-chieu-kim-dong-ho-khi-o-bac-ban-cau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/co-dung-la-nuoc-chay-ra-khoi-bon-rua-chen-theo-chieu-nguoc-chieu-kim-dong-ho-khi-o-bac-ban-cau\/","title":{"rendered":"C\u00f3 \u0111\u00fang l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra kh\u1ecfi b\u1ed3n r\u1eeda ch\u00e9n theo chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 khi \u1edf B\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn l\u01b0u ra kh\u1ecfi m\u1ed9t b\u1ed3n r\u1eeda ch\u00e9n hay b\u1ed3n t\u1eafm s\u1ebd xo\u00e1y v\u00e0o l\u1ed7 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc theo chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 khi \u0111ang \u1edf B\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u v\u00e0 theo h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i khi \u1edf Nam b\u00e1n c\u1ea7u. L\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 do l\u1ef1c Coriolis, l\u1ef1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1eadt g\u00ec ch\u1ea1y ngang b\u1ec1 m\u1eb7t m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 \u0111ang t\u1ef1 xoay &#8211; ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc trong b\u1ed3n t\u1eafm \u1edf tr\u00ean m\u1ed9t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111ang t\u1ef1 xoay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ef1c Coriolis c\u00f3 m\u1ed9t vai tr\u00f2 ch\u1ee7 ch\u1ed1t trong vi\u1ec7c l\u00e0m cho kh\u00ed quy\u1ec3n b\u1ecb n\u00e9n v\u00e0 b\u00e3o t\u1ed1 xo\u00e1y theo h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 khi \u0111i \u0111i qua ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y r\u1ea5t y\u1ebfu v\u00e0 gia t\u1ed1c t\u1ea1o ra ch\u1ec9 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hi\u1ec7u \u1ee9ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a qua m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u00e0i. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u01b0\u1edbc tho\u00e1t kh\u1ecfi b\u1ed3n t\u1eafm, l\u1ef1c Coriolis t\u1ea1o ra m\u1ed9t gia t\u1ed1c y\u1ebfu h\u01a1n tr\u1ecdng l\u1ef1c m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u l\u1ea7n v\u00e0 do \u0111\u00f3 nh\u1eefng hi\u1ec7u \u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 th\u01b0\u1eddng d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1ecb che khu\u1ea5t b\u1edfi m\u1ed9t \u0111\u1ed9 nghi\u00eang r\u1ea5t nh\u1ecf c\u1ee7a b\u1ed3n t\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1961, t\u1edd b\u00e1o khoa h\u1ecdc Nature b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 Asher Shaprio \u1edf Massachusetts \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00e0nh c\u00f4ng hi\u1ec7u \u1ee9ng Coriolis trong c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ef1c k\u00ec c\u1ea9n th\u1eadn, cho th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ra kh\u1ecfi m\u1ed9t b\u1ec3 ch\u1ee9a r\u1ed9ng 2m. N\u0103m 1965, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Sydney, d\u1eabn \u0111\u1ea7u b\u1edfi Lloyd Trefethen, \u0111\u00e3 l\u1eb7p l\u1ea1i c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m \u1edf ph\u00eda nam \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c s\u1ef1 xo\u00e1y ra ngo\u00e0i theo h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eadt \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean, l\u1ef1c Coriolis c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 t\u1edbi nh\u1eefng ai \u0111ang \u0111i t\u1ea3n b\u1ed9 &#8211; \u00edt nh\u1ea5t n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do l\u1ef1c ma s\u00e1t gi\u1eefa ch\u00e2n ch\u00fang ta v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng. T\u00ednh to\u00e1n s\u01a1 b\u1ed9 cho th\u1ea5y n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1ed9 kho\u1ea3ng 1,2 km tr\u00ean m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ebd b\u1ecb k\u00e9o l\u1ec7ch h\u01b0\u1edbng kho\u1ea3ng 160m. Do \u0111\u00f3, n\u1ebfu con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb ph\u1ee7 b\u0103ng v\u00e0 ch\u00fang ta tr\u01b0\u1ee3t tr\u00ean \u0111\u00f3, ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111ang ph\u1ea3i c\u1ed1 tho\u00e1t ra kh\u1ecfi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng xoay c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t (c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng &#8211; c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u1ee5y t\u1ea1o &#8211; chim c\u00e1nh c\u1ee5t \u1edf Nam c\u1ef1c c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng \u0111i theo nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb xoay tr\u00f2n v\u1ec1 b\u00ean tr\u00e1i: chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 10 &#8211; Arkady Leokum Ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn l\u01b0u ra kh\u1ecfi m\u1ed9t b\u1ed3n r\u1eeda ch\u00e9n hay b\u1ed3n t\u1eafm s\u1ebd xo\u00e1y v\u00e0o l\u1ed7 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc theo chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 khi \u0111ang \u1edf B\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u v\u00e0 theo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16067"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16068,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16067\/revisions\/16068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}