{"id":16323,"date":"2021-11-27T20:27:48","date_gmt":"2021-11-27T13:27:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16323"},"modified":"2021-11-27T20:27:49","modified_gmt":"2021-11-27T13:27:49","slug":"trai-dat-bi-tac-dong-boi-cac-hanh-tinh-khac-toi-muc-do-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/trai-dat-bi-tac-dong-boi-cac-hanh-tinh-khac-toi-muc-do-nao\/","title":{"rendered":"Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00e1c t\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u1edbi ch\u00fang ta theo c\u00e1ch m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc mu\u1ed1n ch\u00fang ta tin, c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u00ec v\u1eabn ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi l\u1ef1a h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 th\u00ec th\u1eadt s\u1ef1 nghi\u00eam tr\u1ecdng. S\u1ef1 \u0111\u1ea9y v\u00e0 k\u00e9o b\u1edfi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00e1c, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 sao M\u1ed9c v\u00e0 v\u00e0 sao Kim, l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i k\u00edch th\u01b0\u1edbc, h\u00ecnh d\u1ea1ng v\u00e0 h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Trong khi tr\u1ee5c c\u1ee7a qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u00ec dao \u0111\u1ed9ng xung quanh d\u01b0\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng li\u00ean k\u1ebft c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u0103ng. Ba trong s\u1ed1 nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng sau \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, s\u1ef1 l\u1ec7ch t\u00e2m c\u1ee7a qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o tr\u00e1i \u0111\u1ea5t &#8211; t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ef1 tu\u1ea7n ho\u00e0n k\u00e9m ho\u00e0n h\u1ea3o &#8211; thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb g\u1ea7n zero t\u1edbi 0,12% m\u1ed7i 100 ng\u00e0n n\u0103m. Th\u1ee9 hai, s\u1ef1 nghi\u00eang t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a tr\u1ee5c tr\u00e1i \u0111\u1ea5t so v\u1edbi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng thay \u0111\u1ed5i, t\u1eeb gi\u00e1 tr\u1ecb hi\u1ec7n t\u1ea1i kho\u1ea3ng 23,50 xu\u1ed1ng t\u1edbi m\u1ee9c 21,60 v\u00e0 l\u00ean t\u1edbi m\u1ee9c 24,50 qua m\u1ed7i 41 ng\u00e0n n\u0103m. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, th\u1eddi gian m\u00e0 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ti\u1ebfn g\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi nh\u1ea5t b\u1ecb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00e1c, m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u0103ng. Ng\u00e0y nay, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi nh\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 1, khi b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u \u0111ang nghi\u00eang ra xa m\u1eb7t tr\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, kho\u1ea3ng 11.500 n\u0103m sau, tr\u1ee5c c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ecb k\u00e9o l\u1ea1i, do \u0111\u00f3 b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u s\u1ebd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda m\u1eb7t tr\u1eddi khi tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c chuy\u1ec3n Gi\u00e1ng sinh v\u1ec1 gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 \u1edf ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i c\u00f3 chu k\u1ef3 n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft d\u01b0\u1edbi t\u00ean l\u00e0 chu k\u1ef3 Milankovitch, \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u00e2u s\u1eafc t\u1edbi kh\u00ed h\u1eadu tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, b\u1eb1ng vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec7t c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0nh tinh n\u00e0y. T\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0ng s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu tr\u00e1i \u0111\u1ea5t s\u1ebd d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 nghi\u00eam tr\u1ecdng. C\u00e1c chu k\u1ef3 Milankovitch ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 vai tr\u00f2 trong s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 suy t\u00e0n c\u1ee7a K\u1ef7 b\u0103ng h\u00e0, v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u00e3 d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh sa m\u1ea1c Sahara, c\u00e1ch \u0111\u00e2y kho\u1ea3ng 5.500 n\u0103m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u1edbi ch\u00fang ta theo c\u00e1ch m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc mu\u1ed1n ch\u00fang ta tin, c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u00ec v\u1eabn ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16323","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16323"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16324,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16323\/revisions\/16324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}