{"id":16391,"date":"2021-11-27T20:32:06","date_gmt":"2021-11-27T13:32:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16391"},"modified":"2021-11-27T20:32:07","modified_gmt":"2021-11-27T13:32:07","slug":"dieu-gi-se-xay-ra-khi-mat-troi-can-kiet-nang-luong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dieu-gi-se-xay-ra-khi-mat-troi-can-kiet-nang-luong\/","title":{"rendered":"\u0110i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra khi m\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ea1n ki\u1ec7t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 mang th\u00eam l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u r\u1eafc r\u1ed1i th\u00fa v\u1ecb. Theo nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, khi m\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ea1n ki\u1ec7t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, n\u00f3 s\u1ebd chuy\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4i sao \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3, ph\u1ed3ng ra b\u00ean ngo\u00e0i v\u00e0 bao b\u1ecdc c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u1edf b\u00ean trong nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n cho r\u1eb1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb chuy\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00f2n than sau kho\u1ea3ng 7,5 t\u1ec9 n\u0103m n\u1eefa. Ng\u00e0y nay c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 vi\u1ec5n c\u1ea3nh \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 bi quan.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 2001, c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd v\u0169 tr\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Sus- sex tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng c\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n \u1ee7ng h\u1ed9 cho nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0 m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111ang gi\u00e0 v\u00e0 suy y\u1ebfu \u0111i, do \u0111\u00f3 n\u00f3 s\u1ebd nh\u1eb9 h\u01a1n b\u00e2y gi\u1edd nhi\u1ec1u, l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng y\u1ebfu h\u01a1n ph\u1ea7n n\u00e0o, cho ph\u00e9p qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh tr\u1edf n\u00ean l\u1edbn h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat so v\u1edbi hi\u1ec7n nay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ednh th\u00eam \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0o, h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t s\u1ebd lu\u00f4n lu\u00f4n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i h\u1ecdng l\u1eeda c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi. H\u1ecd c\u0169ng ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111ang h\u1ea5p h\u1ed1i \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 hai n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 h\u1ee7y di\u1ec7t h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta. N\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ebd x\u1ea3y ra kho\u1ea3ng 7,7 t\u1ec9 n\u0103m sau, khi \u0111\u00f3 m\u1eb7t tr\u1eddi s\u1ebd gi\u00e3n ra kho\u1ea3ng 120 l\u1ea7n so v\u1edbi k\u00edch th\u01b0\u1edbc hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3, nu\u1ed1t ch\u1eedng sao Th\u1ee7y v\u00e0 sao Kim. Kho\u1ea3ng 100 tri\u1ec7u n\u0103m sau \u0111\u00f3 n\u1eefa, n\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c kh\u00e1c n\u1eefa nh\u01b0ng cho t\u1edbi l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00ec tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 m\u00e3i m\u00e3i \u0111i kh\u1ecfi t\u1ea7m v\u1edbi c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00f3, m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 s\u1ebd s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u00e0o ch\u00ednh n\u00f3, nhi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u1ea1t nh\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1ed5i ph\u1ed3ng n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i tr\u1ecdng l\u1ef1c h\u01b0\u1edbng v\u00e0o trong n\u1eefa. K\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd l\u00e0 s\u1ef1 chuy\u1ec3n d\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u00f4i sao \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3 th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00fa l\u00f9n tr\u1eafng v\u00f4 h\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ec1u ngang kho\u1ea3ng h\u01a1n 16 ng\u00e0n km. M\u1eb7t tr\u1eddi s\u1ebd v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1i h\u1ea7u h\u1ebft kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 s\u1ebd gi\u1eef l\u1ea1i h\u1ea7u h\u1ebft, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111o\u00e0n h\u00e0nh tinh t\u00f9y t\u00f9ng hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 &#8211; ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng h\u00e0nh tinh \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u00f3 \u0111\u1ed1t ch\u00e1y trong c\u01a1n gi\u00e3y ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u1edbi Thuy\u1ebft D\u00e2y (String Theory) nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch cho s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5?<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1980, \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u00f3 c\u00e1i t\u00ean k\u00ec l\u1ea1 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1edfi nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi (v\u00e0, a h\u00e8m, c\u00e1c ph\u00f3ng vi\u00ean b\u00e1o khoa h\u1ecdc) nh\u01b0 l\u00e0 \u201cL\u00fd thuy\u1ebft cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm ki\u1ebfm t\u1eeb l\u00e2u, l\u00fd thuy\u1ebft m\u00e0 s\u1ebd t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1t h\u1ea1 nguy\u00ean t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c l\u1ef1c trong t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0o m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft tuy\u1ec7t \u0111\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 h\u0103ng h\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1eeb t\u00ednh ch\u1ea5t th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u1ee7a vi\u1ec7c xem x\u00e9t c\u00e1c h\u1ea1t h\u1ea1 nguy\u00ean t\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 c\u00e1c \u0111i\u1ec3m m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 nh\u1ecf d\u1ea1ng d\u00e2y. C\u00e1c s\u1ee3i d\u00e2y n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 nh\u1ecf h\u01a1n h\u00e0ng ng\u00e0n t\u1ec9 l\u1ea7n so v\u1edbi m\u1ed9t h\u1ea1t nh\u00e2n nguy\u00ean t\u1eed v\u00e0 ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i trong kh\u00f4ng gian m\u01b0\u1eddi chi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u1ecf ra gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1edbi \u201cL\u00fd thuy\u1ebft cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 1980, s\u1ef1 h\u1edbn h\u1edf ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111i v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 hi\u1ec3n nhi\u00ean nh\u1ea5t, ch\u00fang ta kh\u00f4ng s\u1ed1ng trong m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 m\u01b0\u1eddi chi\u1ec1u, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u1ed9t b\u1ecf s\u00e1u chi\u1ec1u kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng th\u00e0nh b\u1ed1n chi\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 hai v\u00e0 kh\u00e1 hi\u1ec3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01a1n m\u1ed9t \u201cL\u00fd thuy\u1ebft cho m\u1ecdi th\u1ee9\u201d \u0111\u00fang, nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u1ea1i t\u00ecm ra kh\u00f4ng \u00edt h\u01a1n n\u0103m thuy\u1ebft D\u00e2y, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn gi\u1eefa ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, thuy\u1ebft D\u00e2y t\u1ecf ra ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p x\u1ea5p x\u1ec9 cho v\u00e0i th\u1ee9 t\u1ed1t h\u01a1n, l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean c\u00e2u h\u1ecfi: m\u1ed9t v\u00e0i th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1edbi thuy\u1ebft D\u00e2y hi\u1ec7n gi\u1edd th\u00ec \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 do n\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 qu\u00e1i l\u1ea1. C\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 n\u0103m thuy\u1ebft D\u00e2y th\u1eadt ra ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ed9 m\u1eb7t kh\u00e1c nhau c\u1ee7a \u201cThuy\u1ebft M\u201d, ch\u1eef M l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho \u201cMother\u201d, \u201cMagic\u201d, \u201cMysterious\u201d. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a n\u00f3 v\u1edbi thuy\u1ebft D\u00e2y s\u1ebd r\u00f5 h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat n\u1ebfu ta hi\u1ec3u ch\u1eef M l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho \u201cMembrane\u201d (m\u00e0ng): c\u00e1c d\u00e2y m\u01b0\u1eddi chi\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i c\u1ea1nh c\u1ee7a m\u1ed9t khung m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ec1u, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng ch\u1ee7 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a l\u00fd thuy\u1ebft m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n nh\u1ecf c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n nay \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c li\u00ean t\u1ee5c cho thuy\u1ebft M, thuy\u1ebft m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a thuy\u1ebft D\u00e2y. V\u00ed d\u1ee5, n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m c\u00e1c chi\u1ec1u th\u1eeba xu\u1ed1ng c\u00f2n b\u1ed1n chi\u1ec1u n\u01a1i ch\u00fang ta sinh s\u1ed1ng. Thuy\u1ebft M c\u0169ng t\u1ecf ra l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea1ng, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta v\u1eabn mong \u0111\u1ee3i t\u1eeb m\u1ed9t \u201cL\u00fd thuy\u1ebft cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9\u201d th\u1eadt. Li\u1ec7u \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt hay kh\u00f4ng th\u00ec v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng; t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 h\u00e3y theo d\u00f5i kh\u00f4ng gian (m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ec1u) n\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum \u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 mang th\u00eam l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u r\u1eafc r\u1ed1i th\u00fa v\u1ecb. Theo nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, khi m\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ea1n ki\u1ec7t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16391","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16391"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16392,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16391\/revisions\/16392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}