{"id":16427,"date":"2021-11-27T20:34:23","date_gmt":"2021-11-27T13:34:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16427"},"modified":"2021-11-27T20:34:24","modified_gmt":"2021-11-27T13:34:24","slug":"con-nguoi-da-xac-dinh-nam-nhu-the-nao-truoc-khi-phat-minh-ra-bc-va-ad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/con-nguoi-da-xac-dinh-nam-nhu-the-nao-truoc-khi-phat-minh-ra-bc-va-ad\/","title":{"rendered":"Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh n\u0103m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1t minh ra BC v\u00e0 AD?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1eadt ng\u1eef BC (tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean TCN) v\u00e0 AD (sau c\u00f4ng nguy\u00ean SCN) trong v\u0103n b\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0 BCE (before the common era) v\u00e0 CE (common era), b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Dionysius Exiguus (Denis the Lesser), m\u1ed9t tu s\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i La M\u00e3 c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 1400 n\u0103m. N\u0103m 532 SCN, Dionysius \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb m\u1ed9t lo\u1ea1i l\u1ecbch C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u00e1o v\u1edbi ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t d\u1ec5 hi\u1ec3u nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i g\u1eb7p ph\u1ea3i nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ef1c k\u1ef3 r\u1eafc r\u1ed1i v\u1ec1 l\u1ecbch. Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y b\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 Duncan Steel trong cu\u1ed1n Making Time (Wiley, 2000).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean, Dionysius \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c hi\u1ec3n nhi\u00ean l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u lo\u1ea1i l\u1ecbch m\u1edbi t\u1eeb ng\u00e0y sinh c\u1ee7a ch\u00faa Jesus m\u00e0 l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng Ng\u00e0y hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00faa &#8211; t\u1ee9c l\u00e0, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 Ch\u00faa c\u1ee9u th\u1ebf &#8211; v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0m n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t C\u00f4ng Nguy\u00ean. C\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc hi\u1ec7n nay tin r\u1eb1ng s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0y l\u00e0 sai, do nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 Ch\u00faa c\u1ee9u th\u1ebf \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. D\u00f9 g\u00ec \u0111i n\u1eefa, Dionysius v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u01b0\u1edbng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh, g\u1ecdi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u0103m sau \u0111\u00f3 l\u00e0 anno ab Incarnatione, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u0103m c\u1ee7a s\u1ef1 hi\u1ec7n th\u00e2n. Thu\u1eadt ng\u1eef Anno Domini (N\u0103m c\u1ee7a Ch\u00faa, the year of Lord) v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a xu\u1ea5t hi\u1ec7n cho t\u1edbi 200 n\u0103m sau (d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1edfi Venerable Bede) trong khi thu\u1eadt ng\u1eef BC th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u01a1n, \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 trong th\u1ebf k\u1ef7 17.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh, Dionysius \u0111\u00e3 kh\u00f4ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 th\u1ea5y h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i, v\u00e0 trong nhi\u1ec1u n\u0103m sau khi \u00f4ng ch\u1ebft, ng\u00e0y th\u00e1ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh theo h\u1ec7 La M\u00e3, v\u1edbi ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e0nh La M\u00e3. Theo <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc gi\u1ea3<\/a> La M\u00e3 Marcus Terentius, s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m 753 TCN cho n\u00ean nh\u1eefng n\u0103m sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng thu\u1eadt ng\u1eef anno urbis conditae (AUC &#8211; n\u0103m th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1, \u201cin the year of the foundation of the city\u201d).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum Thu\u1eadt ng\u1eef BC (tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean TCN) v\u00e0 AD (sau c\u00f4ng nguy\u00ean SCN) trong v\u0103n b\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0 BCE (before the common era) v\u00e0 CE (common era), b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Dionysius Exiguus [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16427","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16428,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16427\/revisions\/16428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}