{"id":16435,"date":"2021-11-27T20:34:54","date_gmt":"2021-11-27T13:34:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16435"},"modified":"2021-11-27T20:34:55","modified_gmt":"2021-11-27T13:34:55","slug":"tai-sao-con-nguoi-noi-nhieu-the-dieu-nay-co-dem-lai-loi-the-tien-hoa-nao-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-con-nguoi-noi-nhieu-the-dieu-nay-co-dem-lai-loi-the-tien-hoa-nao-khong\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao con ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i nhi\u1ec1u th\u1ebf? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i th\u1ebf ti\u1ebfn h\u00f3a n\u00e0o kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u00e1ng s\u1ee3 c\u1ee7a t\u1eadt ng\u1ed3i l\u00ea \u0111\u00f4i m\u00e1ch \u0111\u00e3 k\u00edch th\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc gi\u1ea3<\/a> t\u1ef1 h\u1ecfi r\u1eb1ng li\u1ec7u kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00f3i c\u00f3 v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n c\u1ea3 kh\u1ea3 n\u0103ng nghe c\u1ee7a l\u1ed7 tai kh\u00f4ng. Gi\u00e1o s\u01b0 Robin Dunbar, m\u1ed9t nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc ti\u1ebfn h\u00f3a \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Liverpool, l\u00fd lu\u1eadn r\u1eb1ng c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a vi\u1ec7c \u201cb\u00e0 t\u00e1m\u201d c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng gi\u1ed1ng c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1eaft ch\u00e1y r\u1eadn c\u1ee7a linh tr\u01b0\u1edfng &#8211; t\u1ee9c l\u00e0, n\u00f3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i. Trong quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh, Ch\u1ea3i l\u00f4ng, n\u00f3i nhi\u1ec1u v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef (Grooming, gossip and the evolution of language, Faber, 1996), Dunbar ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng kh\u1ec9 \u0111\u00e3 t\u1ed1n nhi\u1ec1u gi\u1edd \u0111\u1ec3 ch\u1ea3i l\u00f4ng cho nhau. B\u1ea5t k\u1ec3 s\u1ef1 tho\u1ea3i m\u00e1i r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00f3, c\u00e1c lo\u00e0i linh tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 t\u00ednh trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn b\u1ea1n \u0111\u1ec3 ch\u1ea3i l\u00f4ng. Ch\u00fang tu\u00e2n theo h\u1ec7 th\u1ee9 b\u1eadc nghi\u00eam ng\u1eb7t; b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng th\u00e2n thu\u1ed9c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i \u201cn\u0103m sao\u201d, trong khi c\u00e1c \u0111\u00f4i b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0o c\u00e0o qua loa. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0nh vi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u tr\u00fac x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 kh\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00e1ch quan s\u00e1t con n\u00e0o \u0111ang ch\u1ea3i l\u00f4ng cho con n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gi\u00e1o s\u01b0 Dunbar \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 so s\u00e1nh h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c con ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng vi\u1ec7c ng\u1ed3i l\u00ea \u0111\u00f4i m\u00e1ch \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 duy tr\u00ec c\u1ea5u tr\u00fac x\u00e3 h\u1ed9i. \u00d4ng l\u00fd lu\u1eadn r\u1eb1ng ch\u00fang ta g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n ng\u00f4n ng\u1eef b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ea3i nh\u1ea3i nh\u1eefng chuy\u1ec7n v\u1edb v\u1ea9n, cho ph\u00e9p ch\u00fang ta duy tr\u00ec s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ea3i l\u00f4ng. Thay v\u00ec ng\u1ed3i h\u00e0ng gi\u1edd ch\u1ea3i l\u00f4ng cho nhau, con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eeba n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1eeba l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c v\u00e0 h\u01a1n n\u1eefa, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00f3m l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dd t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111\u00e3 phung ph\u00ed m\u1ed9t n\u0103ng l\u1ef1c qu\u00fd gi\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady v\u00e0o nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u1ea3m nh\u00ed th\u00ec c\u00f3 v\u1ebb v\u00f4 l\u00fd; h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft ch\u00ednh \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t c\u00e1c th\u00f4ng tin ph\u1ee9c t\u1ea1p, v\u00ed d\u1ee5 c\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ed9t con voi mammouth l\u00e0 g\u00ec? Tuy nhi\u00ean Dunbar ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng v\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi cho th\u1ea5y r\u1eb1ng 2\/3 th\u1eddi gian \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 huy\u00ean thuy\u00ean v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i. Tuy nhi\u00ean c\u00e1c k\u1ebft lu\u1eadn d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111ang l\u00e0m hi\u1ec7n nay th\u1eadt kh\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u00fd l\u1ebd thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 l\u00e0m trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a. Ch\u00fang ta, nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 t\u00e1n d\u00f3c h\u01a1n t\u1ed5 ti\u00ean th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed c\u1ee7a ch\u00fang ta. Nh\u01b0ng \u00fd t\u01b0\u1edfng ch\u00fang ta t\u00e1n d\u00f3c \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec nh\u00f3m l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ee3p l\u00fd. N\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao nh\u1eefng t\u1edd t\u1ea1p ch\u00ed l\u00e1 c\u1ea3i l\u1ea1i d\u00e0nh qu\u00e1 nhi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cho m\u1ee5c bu\u00f4n chuy\u1ec7n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: H\u00e3y Tr\u1ea3 L\u1eddi Em T\u1ea1i Sao? \u2013 T\u1eadp 12 &#8211; Arkady Leokum S\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u00e1ng s\u1ee3 c\u1ee7a t\u1eadt ng\u1ed3i l\u00ea \u0111\u00f4i m\u00e1ch \u0111\u00e3 k\u00edch th\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc gi\u1ea3 t\u1ef1 h\u1ecfi r\u1eb1ng li\u1ec7u kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00f3i c\u00f3 v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n c\u1ea3 kh\u1ea3 n\u0103ng nghe c\u1ee7a l\u1ed7 tai kh\u00f4ng. Gi\u00e1o s\u01b0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-16435","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16435"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16436,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16435\/revisions\/16436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}