{"id":16929,"date":"2021-12-07T15:51:26","date_gmt":"2021-12-07T08:51:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16929"},"modified":"2021-12-07T15:51:27","modified_gmt":"2021-12-07T08:51:27","slug":"thien-tai-va-nhung-can-benh-bi-an","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/thien-tai-va-nhung-can-benh-bi-an\/","title":{"rendered":"THI\u00caN T\u00c0I V\u00c0 NH\u1eeeNG C\u0102N B\u1ec6NH B\u00cd \u1ea8N"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thi\u00ean t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra m\u1ed9t c\u00e1ch ng\u1eabu nhi\u00ean hay theo m\u1ed9t quy lu\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh n\u00e0o \u0111\u00f3? \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc. Theo m\u1ed9t thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m th\u00ec thi\u00ean t\u00e0i th\u01b0\u1eddng m\u1eafc m\u1ed9t c\u0103n b\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u00e0 ch\u00ednh c\u0103n b\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f3 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng phi th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thuy\u1ebft n\u00e0y l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 di truy\u1ec1n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Nga Vladimir Froismon \u0111\u01b0a ra h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vladimir Froismon \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng k\u00ea th\u00e0nh m\u1ed9t danh s\u00e1ch nh\u1eefng thi\u00ean t\u00e0i b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ec7nh vi\u00eam kh\u1edbp, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ean tu\u1ed5i l\u1edbn h\u01a1n Isaac Newton, Charles Darwin, Christophe Colombo, Galileo, Francis Bacon, Desiderius, Voltaire\u2026 Theo nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Froismon th\u00ec b\u1ec7nh vi\u00eam kh\u1edbp th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ra m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng axit uric cao trong m\u00e1u. Lo\u1ea1i axit n\u00e0y l\u00e0 t\u00e1c nh\u00e2n k\u00edch th\u00edch b\u1ed9 \u00f3c l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ea1nh m\u1ebd. Th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a axit uric c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a ch\u1ea5t caffein v\u00e0 theobromin, nh\u1eefng ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch c\u00f3 trong c\u00e0 ph\u00ea v\u00e0 ch\u00e8. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u axit uric trong m\u00e1u kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u00fap l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng nghi\u00ean c\u1ee9u trong c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u01b0 to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, ho\u00e1 h\u1ecdc, thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc m\u00e0 c\u00f2n th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. Danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ec7nh vi\u00eam kh\u1edbp c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c danh ho\u1ea1 nh\u01b0 Michel Angelo, Rembrandt, thi\u00ean t\u00e0i \u00e2m nh\u1ea1c Beethoven v\u00e0 nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Otto Bismarck.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t c\u0103n b\u1ec7nh kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean t\u00e0i v\u00e0 h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng n\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u1ea7m v\u00f3c cao l\u1edbn qu\u00e1 kh\u1ed5 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u00f3n tay, ng\u00f3n ch\u00e2n, c\u1eb3ng tay, c\u1eb3ng ch\u00e2n d\u00e0i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. M\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u1eefa l\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan \u0111\u1ec1u c\u00f3 khu\u00f4n m\u1eb7t d\u00e0i v\u00e0 h\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1eb7c tr\u01b0ng l\u1ea1 l\u00f9ng tr\u00ean l\u00e0 do nh\u1eefng bi\u1ebfn th\u1ec3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan g\u00e2y ra. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i cho th\u1ebf gi\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e2n v\u1eadt xu\u1ea5t ch\u00fang. C\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7t k\u00ea nhi\u1ec1u nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u01b0 v\u1eady, trong \u0111\u00f3 ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u1ea5t l\u00e0 3 ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng Anh Abraham Lincoln (1809 &#8211; 1865), ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng xo\u00e1 b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00f4 l\u1ec7 \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. Abraham Lincoln xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb m\u1ed9t th\u1ee3 kh\u1eafc g\u1ed7, sau \u0111\u00f3 nh\u1edd ngh\u1ecb l\u1ef1c v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh lu\u1eadt s\u01b0, r\u1ed3i th\u00e0nh t\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u1ef9. \u00d4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c phi th\u01b0\u1eddng, kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1n \u0111o\u00e1n v\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Lincoln c\u0169ng c\u00f3 khu\u00f4n m\u1eb7t d\u00e0i v\u00e0 h\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng truy\u1ec1n c\u1ea3m s\u1ed1 li\u1ec7u th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y m\u1ed9t \u201cm\u00e0n h\u00ecnh \u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 hai l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u0110an M\u1ea1ch, Hans Christian Andersen (1805 &#8211; 1875). \u00d4ng v\u1ed1n l\u00e0 con trai c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 \u0111\u00f3ng gi\u00e0y ngh\u00e8o kh\u1ed5, m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, Andersen b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i h\u1ecdc r\u1ea5t mu\u1ed9n v\u00e0 m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 23 tu\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. \u00d4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng qua nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ed5 t\u00edch, chuy\u1ec7n ng\u1ee5 ng\u00f4n l\u00e0m say m\u00ea c\u1ea3 tr\u1ebb em l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi h\u01a1n th\u1ebf k\u1ef7 qua. Khu\u00f4n m\u1eb7t c\u1ee7a Andersen c\u0169ng c\u00f3 n\u00e9t nh\u1ecf h\u1eb9p c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 ba l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u00e1p Charles de Gaulle (1890-1970). \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb t\u01b0\u1edbng n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Ph\u00e1p trong Chi\u1ebfn tranh th\u1ebf gi\u1edbi l\u1ea7n th\u1ee9 2 v\u00e0 v\u1ec1 sau tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ecb t\u1ed5ng th\u1ed1ng ghi \u0111\u1eadm d\u1ea5u \u1ea5n trong l\u1ecbch s\u1eed ch\u00ednh tr\u1ecb Ph\u00e1p giai \u0111o\u1ea1n sau chi\u1ebfn tranh. Ngay t\u1eeb khi c\u00f2n nh\u1ecf, de Gaulle \u0111\u00e3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 tr\u00ed th\u00f4ng minh. \u00d4ng c\u00f3 t\u1ea7m v\u00f3c cao l\u1edbn h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 b\u1edd vai \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1eb9p h\u00ecnh g\u00f3c nh\u1ecdn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ea3 3 nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng n\u00eau tr\u00ean \u0111\u1ec1u mang nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan. Ngo\u00e0i n\u0103ng khi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1, h\u1ecd c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c kho\u1ebb r\u1ea5t \u0111\u00e1ng n\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n s\u1ea3n sinh ra nhi\u1ec1u ch\u1ea5t catecholamin trong m\u00e1u. \u0110\u00e2y l\u00e0 t\u1ed1 ch\u1ea5t g\u00f3p ph\u1ea7n k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng cao c\u1ee7a tr\u00ed \u00f3c v\u00e0 sinh l\u00fd c\u01a1 th\u1ec3, khi\u1ebfn cho h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c phi th\u01b0\u1eddng. Ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m chung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng Marfan l\u00e0 \u0111a s\u1ed1 h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng h\u00e0i h\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Lincoln v\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n Andersen l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh Thi\u00ean t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra m\u1ed9t c\u00e1ch ng\u1eabu nhi\u00ean hay theo m\u1ed9t quy lu\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh n\u00e0o \u0111\u00f3? \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc. Theo m\u1ed9t thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m th\u00ec thi\u00ean t\u00e0i th\u01b0\u1eddng m\u1eafc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-16929","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kham-pha"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16929"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16930,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16929\/revisions\/16930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}