{"id":16971,"date":"2021-12-07T15:54:09","date_gmt":"2021-12-07T08:54:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16971"},"modified":"2021-12-07T15:54:11","modified_gmt":"2021-12-07T08:54:11","slug":"nhung-bi-an-xung-quanh-hien-tuong-da-phu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nhung-bi-an-xung-quanh-hien-tuong-da-phu\/","title":{"rendered":"NH\u1eeeNG B\u00cd \u1ea8N XUNG QUANH HI\u1ec6N T\u01af\u1ee2NG \u0110A PHU"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quan s\u00e1t th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i v\u1eadt, \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a &#8211; Darwin cho r\u1eb1ng con c\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00fat nh\u00e1t, \u00edt th\u00edch giao ph\u1ed1i h\u01a1n con \u0111\u1ef1c v\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ecdn m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c n\u00e0o n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t. T\u1eeb h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y, Darwin \u0111\u00e3 suy ra ph\u1ee5 n\u1eef c\u0169ng c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u1ee9ng x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i nh\u00ecn nh\u1eadn kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed khoa h\u1ecdc Proceeding of Royal Society s\u1ed1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc \u2013 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Steven Gangestad, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc New Mexico (M\u1ef9), \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p v\u1ea5n \u0111\u00e1p v\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m hormone \u0111\u1ed1i v\u1edbi 51 ph\u1ee5 n\u1eef. \u00d4ng r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn: Trong chu k\u1ef3 r\u1ee5ng tr\u1ee9ng, ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00e1c thu h\u00fat h\u01a1n ch\u1ed3ng m\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u00f4i l\u00fac s\u1eb5n s\u00e0ng ngo\u1ea1i t\u00ecnh. Tuy s\u1ed1 ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c Steven Gangestad kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00f2n ch\u01b0a l\u1edbn, nh\u01b0ng k\u1ebft lu\u1eadn n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1eeba nh\u1eadn, v\u00ec n\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nhi\u1ec1u ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n l\u00e2u nay. C\u00e1ch \u0111\u00e2y 3 n\u0103m, gi\u00e1o s\u01b0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Jared Diamond, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Y khoa Los Angeles (M\u1ef9), \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. 63% tr\u1ebb em thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c Ache \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi cha ph\u1ee5<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc M\u1ef9 th\u1ef1c hi\u1ec7n trong c\u00e1c v\u0169 tr\u01b0\u1eddng cho th\u1ea5y: Trong th\u1eddi k\u1ef3 mang thai, ph\u1ee5 n\u1eef th\u01b0\u1eddng th\u00edch \u0103n m\u1eb7c h\u1edf hang h\u01a1n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u1ebfp theo v\u1ec1 ph\u1ee5 n\u1eef thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c du m\u1ee5c Bushman s\u1ed1ng \u1edf sa m\u1ea1c Kalahari t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam ch\u00e2u Phi k\u1ebft lu\u1eadn: Trong th\u1eddi k\u1ef3 r\u1ee5ng tr\u1ee9ng, b\u1ea3n n\u0103ng t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef gia t\u0103ng, v\u00ec v\u1eady h\u1ecd s\u1eb5n l\u00f2ng quan h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c tho\u1ea3i m\u00e1i v\u1edbi ch\u1ed3ng c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf Anh ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng, ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ed3ng t\u00ednh v\u1eabn c\u1ea3m th\u1ea5y \u201csung\u201d h\u01a1n trong th\u1eddi k\u1ef3 r\u1ee5ng tr\u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m nay, nam gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u1ecdi bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n n\u0103ng t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef. D\u00f9 v\u1eady, xu h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i t\u00ecnh theo chu k\u1ef3 kinh nguy\u1ec7t v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00ec x\u00e9t v\u1ec1 di truy\u1ec1n h\u1ecdc, xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y l\u00e0 di s\u1ea3n c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed ti\u1ebfn h\u00f3a. \u0110\u1ebfn gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XX, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u di truy\u1ec1n h\u1ecdc v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ee7ng c\u1ed1 h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Darwin. Qua nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean ru\u1ed3i gi\u1ea5m, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc k\u1ebft lu\u1eadn: Con \u0111\u1ef1c c\u1ea3i thi\u1ec7n gi\u1ed1ng n\u00f2i b\u1eb1ng c\u00e1ch giao ph\u1ed1i v\u1edbi con c\u00e1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u c\u00e0ng t\u1ed1t. Trong khi \u0111\u00f3, con c\u00e1i kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u201cbu\u00f4ng th\u1ea3\u201d nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u00e0 sinh h\u1ecdc Angus John Bateman d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lo\u1ea1i suy t\u1eeb lo\u00e0i v\u1eadt sang lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 k\u1ebft lu\u1eadn: Con \u0111\u1ef1c c\u00e0ng \u201ch\u00e1o s\u1eafc\u201d bao nhi\u00eau th\u00ec con c\u00e1i c\u00e0ng th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng b\u1ea5y nhi\u00eau. Theo Bateman, con \u0111\u1ef1c r\u1ea5t d\u1ec5 s\u1ea3n xu\u1ea5t tinh d\u1ecbch n\u00ean c\u00e0ng phung ph\u00ed tinh d\u1ecbch bao nhi\u00eau c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u con ch\u00e1u b\u1ea5y nhi\u00eau, trong khi con c\u00e1i s\u1ea3n xu\u1ea5t \u00edt tr\u1ee9ng h\u01a1n, do \u0111\u00f3 r\u1ea5t ch\u0103m ch\u00fat t\u00ecm ki\u1ebfm con \u0111\u1ef1c th\u00edch h\u1ee3p m\u1edbi cho tr\u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean hi\u1ec7n nay, lu\u1eadn thuy\u1ebft c\u1ee7a Bateman \u0111ang b\u1ecb nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u1ee9ng x\u1eed ph\u1ea3n b\u00e1c. Th\u1eadm ch\u00ed h\u1ecd c\u00f2n y\u00eau c\u1ea7u xem x\u00e9t l\u1ea1i h\u1ecdc thuy\u1ebft ch\u1ecdn l\u1ecdc gi\u1edbi t\u00ednh c\u1ee7a Darwin. Nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u00e0 linh tr\u01b0\u1edfng h\u1ecdc Sarah Balaffree Hrde thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc California-Davies (M\u1ef9) \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t: Trong th\u1eddi k\u1ef3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee5 thai, kh\u1ec9 \u0111\u1ea7u ch\u00f3 c\u00e1i ch\u1ec9 ch\u1edd kh\u1ec9 \u0111\u1ef1c \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c l\u00e0 n\u00f3 s\u1ebd giao ph\u1ed1i ngay v\u1edbi con \u0111\u1ef1c \u201ctr\u1ebb trung\u201d kh\u00e1c. Trong th\u1eadp ni\u00ean 1980, Hrde l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e1c b\u1ecf h\u00ecnh m\u1eabu con c\u00e1i con c\u00e1i lu\u00f4n th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng trong quan h\u1ec7 gi\u1edbi t\u00ednh c\u1ee7a Darwin qua nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng: Kh\u1ec9 Langur c\u00e1i h\u00e1o h\u1ee9c \u0111i b\u1eaft c\u1eb7p v\u1edbi nhi\u1ec1u kh\u1ec9 \u0111\u1ef1c, ho\u1eb7c kh\u1ec9 c\u00e1i d\u00f9 mang thai v\u1eabn tranh nhau giao ph\u1ed1i v\u1edbi con \u0111\u1ef1c v\u1eeba tranh gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n. Theo b\u00e0, kh\u1ec9 c\u00e1i l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u g\u1ed1c t\u00edch cha ru\u1ed9t c\u1ee7a kh\u1ec9 con, v\u00ec n\u1ea1n s\u00e1t h\u1ea1i con r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i kh\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt xung quanh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111a phu \u2026<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc r\u1ea5t ho\u00e0i nghi lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Sarah Balaffer Hrde, khi b\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf quan ni\u1ec7m con c\u00e1i lu\u00f4n th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng trong quan h\u1ec7 gi\u1edbi t\u00ednh. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, con c\u00e1i c\u00f3 \u201cm\u00e1u \u0111a t\u00ecnh\u201d kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec con \u0111\u1ef1c \u0111a th\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00e2u nay, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee9 ngh\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 con \u0111\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u00e1nh nhau v\u00ec \u201cb\u1ea1n g\u00e1i\u201d. Nh\u01b0ng Jakob Bro-Jorgensen, H\u1ed9i \u0110\u1ed9ng v\u1eadt h\u1ecdc London (Anh), \u0111\u00e3 quan s\u00e1t th\u1ea5y trong qu\u1ea7n th\u1ec3 linh d\u01b0\u01a1ng T\u00e2y Phi, con \u0111\u1ef1c th\u01b0\u1eddng t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t khu v\u1ef1c trong m\u00f9a giao ph\u1ed1i v\u00e0 ch\u1edd c\u00e1c con c\u00e1i \u0111\u00e1nh nhau ch\u00ed t\u1eed gi\u00e0nh l\u1ea5y con \u0111\u1ef1c n\u1ed5i tr\u1ed9i nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i v\u1eadt, kh\u1ea3 n\u0103ng duy tr\u00ec n\u00f2i gi\u1ed1ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00ecm ki\u1ebfm nhi\u1ec1u b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a con c\u00e1i. \u1ede lo\u00e0i kh\u1ec9, con c\u00e1i c\u00e0ng t\u00ecm ki\u1ebfm nhi\u1ec1u b\u1ea1n t\u00ecnh, th\u00ec th\u1ebf h\u1ec7 con c\u1ee7a n\u00f3 c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cb\u1ea3o hi\u1ec3m\u201d t\u1ed1t h\u01a1n. Ngo\u00e0i ra, do ch\u00fang s\u1ed1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u201ct\u1ef3 thi\u1ebfp\u201d c\u1ee7a kh\u1ec9 \u0111\u1ef1c, n\u00ean ngo\u1ea1i t\u00ecnh s\u1ebd gi\u00fap ch\u00fang tr\u00e1nh kh\u1ecfi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng huy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">John Hoogland \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Maryland (M\u1ef9) \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng: Ch\u00f3 c\u00e1i gi\u1ed1ng Cymomys gunnisonni s\u1eb5n s\u00e0ng giao ph\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u con \u0111\u1ef1c. Ngo\u00e0i m\u1ee5c \u0111\u00edch sinh s\u1ea3n nhi\u1ec1u, ch\u00fang c\u00f2n mu\u1ed1n con sinh ra c\u00f3 s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t h\u01a1n so v\u1edbi con c\u1ee7a nh\u1eefng con c\u00e1i ch\u1ec9 giao ph\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c duy nh\u1ea5t. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Leeds (Anh) tr\u00ean lo\u00e0i d\u1ebf Gryllus bimaculatus c\u0169ng cho th\u1ea5y, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng tinh tr\u00f9ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a \u0111\u1eddi con: Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 cho nh\u00f3m d\u1ebf c\u00e1i th\u1ee9 nh\u1ea5t giao ph\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c anh em v\u00e0 nh\u00f3m th\u1ee9 hai giao ph\u1ed1i m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f9ng d\u00f2ng h\u1ecd. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0: Nh\u00f3m th\u1ee9 hai sinh con m\u1ea1nh kh\u1ecfe h\u01a1n. C\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean th\u1eb1n l\u1eb1n sa m\u1ea1c Lacerta agilis v\u00e0 r\u1eafn vipere m\u00f5m tr\u00f2n c\u0169ng cho k\u1ebft lu\u1eadn t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1edf d\u0129 con c\u00e1i ngo\u1ea1i t\u00ecnh v\u00ec ch\u00fang c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c t\u01b0\u01a1ng th\u00edch v\u1edbi ch\u00fang v\u1ec1 m\u1eb7t di truy\u1ec1n, Jeanne v\u00e0 David Zed, thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Nevada (M\u1ef9), \u0111\u00e3 suy \u0111o\u00e1n. \u0110\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y, h\u1ecd cho nh\u1ec7n b\u1ecd c\u1ea1p gi\u1ed1ng Cordylochernes scorpioides giao ph\u1ed1i hai l\u1ea7n v\u1edbi m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c ho\u1eb7c m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1edbi hai con \u0111\u1ef1c kh\u00e1c nhau. Theo c\u00e1ch n\u00e0y, m\u1ecdi con c\u00e1i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng tinh d\u1ecbch nh\u01b0 nhau, nh\u01b0ng con c\u00e1i n\u00e0o giao ph\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u con \u0111\u1ef1c h\u01a1n s\u1ebd c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 nh\u1ec7n con s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u1ebfn giai \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh cao h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean lo\u00e0i v\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 suy ra cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0169ng ghi nh\u1eadn r\u1eb1ng: Ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ng\u1eedi m\u00f9i v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng n\u00e0o c\u00f3 h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cL\u00fd thuy\u1ebft v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a vai tr\u00f2 ng\u01b0\u1eddi cha t\u1ea1i Nam M\u1ef9\u201d, hai nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc Steve Beckerman \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc bang Pennsylvania (M\u1ef9) v\u00e0 Paul Valentine \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc London (Anh) \u0111\u00e3 \u0111\u00fac k\u1ebft 20 n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh sau: \u201cM\u1ed9t \u0111\u1ee9a b\u00e9 ch\u00e0o \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 c\u00f4ng khai n\u00eau t\u00ean m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng m\u00e0 b\u00e0 \u0111\u00e3 quan h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng n\u00e0o ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m cha, d\u00e2n l\u00e0ng s\u1ebd \u0111\u1ed3ng \u00fd cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ch\u0103m s\u00f3c b\u00e0 m\u1eb9 v\u00e0 \u0111\u1ee9a b\u00e9 \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ea3 ba th\u1ebf h\u1ec7 c\u00f9ng l\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc nh\u01b0 gia \u0111\u00ecnh Darwin kh\u00f4ng nhi\u1ec1u trong l\u1ecbch s\u1eed<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y, trong m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c Nam M\u1ef9, ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 con c\u00e1i kh\u1ecfi \u0111\u00f3i k\u00e9m ho\u1eb7c m\u1ed3 c\u00f4i \u0111\u00e3 h\u1ee3p th\u1ee9c h\u00f3a vai tr\u00f2 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi cha th\u1ee9 hai trong gia \u0111\u00ecnh. H\u1ecd t\u1ef1 do l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u1ea5y v\u00ec theo m\u1ed9t truy\u1ec1n thuy\u1ebft r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf khu v\u1ef1c M\u1ef9 Latinh: B\u00e0o thai do tinh tr\u00f9ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng t\u1ea1o th\u00e0nh. Tr\u1ebb em thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Bari \u1edf Venezuela ho\u1eb7c Ache \u1edf Paraguay \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cha c\u00f9ng ch\u0103m s\u00f3c n\u00ean t\u1ef7 l\u1ec7 s\u1ed1ng s\u00f3t cao h\u01a1n nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha duy nh\u1ea5t. Theo k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3o s\u00e1t c\u1ee7a nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc Kim Hill, 63% tr\u1ebb em thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c Ache \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi cha ph\u1ee5. C\u00f2n trong b\u1ed9 t\u1ed9c Bari, Steve Beckeman \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn 80% trong s\u1ed1 194 tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 nhi\u1ec1u cha ph\u1ee5, s\u1ebd s\u1ed1ng t\u1ed1i thi\u1ec3u 15 tu\u1ed5i, trong khi ch\u1ec9 c\u00f3 64% trong 628 tr\u1ebb c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha duy nh\u1ea5t s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u1ee9a tu\u1ed5i n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f9y theo v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef trong b\u1ed9 t\u1ed9c, h\u1ecd c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1a ch\u1ecdn th\u00eam ng\u01b0\u1eddi cha cho con c\u00e1i. Trong b\u1ed9 t\u1ed9c Currioaco \u1edf Colombia, nam gi\u1edbi gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb ch\u1ee7 gia \u0111\u00ecnh. Con c\u00e1i ra \u0111\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn mang d\u00f2ng m\u00e1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha trong nh\u00e0 s\u1ebd b\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ch\u1ebft s\u1edbm. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, trong b\u1ed9 t\u1ed9c Canela, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng: L\u00e0m cho ph\u1ee5 n\u1eef mang thai l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 h\u1ebft s\u1ee9c quan tr\u1ecdng v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng duy nh\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i. T\u1eadp t\u1ee5c ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng gi\u00fap m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef mang thai c\u0169ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u Phi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha kh\u00f4ng th\u1ec3 nu\u00f4i n\u1ed5i gia \u0111\u00ecnh, hai ng\u01b0\u1eddi cha s\u1ebd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ea3m b\u1ea3o h\u01a1n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi cha g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd mang l\u1ea1i cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u1ea5m no cho con h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f4 h\u00ecnh gia \u0111\u00ecnh \u0111a ph\u1ee5 nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i trong c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1ea1c h\u1eadu, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf nh\u1eefng t\u1ea7ng l\u1edbp ngh\u00e8o kh\u00f3 trong x\u00e3 h\u1ed9i v\u0103n minh v\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a. M\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0 m\u1eb9 \u1edf v\u00f9ng \u0111\u00f4 th\u1ecb ch\u00e2u Phi, c\u00e1c khu ph\u1ed1 ngh\u00e8o \u1edf Nam M\u1ef9 ho\u1eb7c B\u1eafc M\u1ef9 s\u1eb5n s\u00e0ng quan h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cu\u1ed9c s\u1ed1ng sung t\u00fac h\u01a1n. Nh\u00e0 di truy\u1ec1n h\u1ecdc Bryan Sykes \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Oxford \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u00e2n t\u00edch di truy\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n 50% th\u00e0nh vi\u00ean trong d\u00f2ng h\u1ecd c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng mang gene \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd. Trong v\u00f2ng 700 n\u0103m qua, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ebf h\u1ec7 l\u1ea1i c\u00f3 1,3% tr\u1ebb em ch\u00e0o \u0111\u1eddi trong d\u00f2ng h\u1ecd Sykes l\u00e0 con ngo\u1ea1i h\u00f4n. M\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a Hi\u1ec7p h\u1ed9i ng\u00e2n h\u00e0ng m\u00e1u \u1edf M\u1ef9 ghi nh\u1eadn, trong n\u0103m 1999, \u0111\u00e3 c\u00f3 25.000 ca x\u00e9t nghi\u1ec7m AND t\u00ecm quan h\u1ec7 cha con \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf M\u1ef9. Trong s\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 28% tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 cha ru\u1ed9t. \u1ede Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n, t\u1ef7 l\u1ec7 ngo\u1ea1i h\u00f4n dao \u0111\u1ed9ng t\u1eeb 1 -10%. \u1ede Anh, t\u1ef7 l\u1ec7 n\u00e0y l\u00e0 5,9%.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh Quan s\u00e1t th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i v\u1eadt, \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a &#8211; Darwin cho r\u1eb1ng con c\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00fat nh\u00e1t, \u00edt th\u00edch giao ph\u1ed1i h\u01a1n con \u0111\u1ef1c v\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ecdn m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c n\u00e0o n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t. T\u1eeb h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-16971","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kham-pha"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16971"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16972,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16971\/revisions\/16972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}