{"id":16986,"date":"2021-12-07T16:00:07","date_gmt":"2021-12-07T09:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=16986"},"modified":"2021-12-07T16:00:08","modified_gmt":"2021-12-07T09:00:08","slug":"su-va-dap-cua-the-gioi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/su-va-dap-cua-the-gioi\/","title":{"rendered":"S\u1ef0 VA \u0110\u1eacP C\u1ee6A TH\u1ebe GI\u1edaI"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh r\u01a1i r\u1ee5ng, c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 v\u1edbi nhau: Nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u1eadt l\u1ed9n x\u1ed9n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong nh\u1eefng v\u00f2ng tr\u00f2n ch\u1eadm ch\u1ea1p v\u00e0 t\u0129nh l\u1eb7ng, h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn c\u00e1c m\u1ea3nh thi\u00ean th\u1ea1ch l\u1edbn quay t\u1eebng h\u00e0ng s\u00e1t xung quanh m\u1eb7t tr\u1eddi. M\u1ed9t m\u1eb7t, sao M\u1ed9c \u2013 do k\u00edch th\u01b0\u1edbc qu\u00e1 l\u1edbn \u2013 che khu\u1ea5t g\u1ea7n h\u1ebft c\u00e1c \u201cc\u01b0 d\u00e2n\u201d ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh \u1edf v\u00f9ng v\u00e0nh \u0111ai ch\u00ednh, m\u1eb7t kh\u00e1c sao H\u1ecfa \u0111\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1ch y\u1ebfu \u1edbt, n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda sau canh gi\u1eef nh\u1eefng h\u00e0nh tinh \u0111\u1ea5t kh\u00e1c. \u0110\u1ed9t nhi\u00ean, m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh l\u01b0\u1edbt s\u01b0\u1ee3t qua m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ea1ch kh\u00e1c. B\u1ecb l\u1ec7ch kh\u1ecfi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o bay, n\u00f3 \u0111\u1ee5ng v\u00e0o m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh b\u00ean c\u1ea1nh khi\u1ebfn h\u00e0nh tinh n\u00e0y b\u1ecb n\u1ed5 tung. V\u1ee5 va ch\u1ea1m kh\u1ed5ng l\u1ed3 g\u00e2y ra \u0111\u1ee3t s\u00f3ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n c\u00e1c thi\u00ean th\u1ea1ch g\u1ea7n \u0111\u00f3 v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i s\u1ef1 l\u01b0u th\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh tr\u00ean ph\u1ea1m vi l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nhi\u1ec1u n\u0103m nay, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng nhi\u1ec1u v\u1ee5 va ch\u1ea1m ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh t\u1eeb xa x\u01b0a \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi ng\u00e0y nay. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c nh\u00ecn nh\u1eadn \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u1ec1 th\u1ea3m h\u1ecda ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra c\u00e1ch \u0111\u00e2y kh\u00f4ng l\u00e2u, do m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Southwest \u1edf Bolder (bang Colorado). Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a th\u1ea3m h\u1ecda m\u00e0 ch\u1ec9 bi\u1ebft n\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u00e2y 5,8 tri\u1ec7u n\u0103m. D\u00f9 th\u1ebf, h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o l\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eeb nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ee1 c\u1ee7a s\u1ef1 va \u0111\u1eadp l\u1edbn. Va \u0111\u1eadp v\u00e0o m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 nh\u1ecf nh\u01b0ng v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 qu\u00e1 l\u1edbn, ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kho\u1ea3ng 25 km b\u1ecb v\u1ee1 th\u00e0nh 39 m\u1ea3nh c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac gi\u1ed1ng nhau v\u1eabn \u0111ang di chuy\u1ec3n tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng v\u1ee5 va ch\u1ea1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng tai bi\u1ebfn ra \u1edf ph\u1ea1m vi c\u1ee7a nhi\u1ec1u h\u00e0nh tinh. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eddi k\u1ef3 h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra khi kh\u00f4ng gian li\u00ean h\u00e0nh tinh c\u00f2n ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y nh\u1eefng m\u1ea3nh thi\u00ean th\u1ea1ch v\u00e0 sao ch\u1ed5i. Nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y d\u1ea7n bi\u1ebfn m\u1ea5t ho\u1eb7c b\u1ecb v\u0103ng kh\u1ecfi h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi d\u01b0\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn t\u1eeb nh\u1eefng h\u00e0nh tinh kh\u1ed5ng l\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sao Kim d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u cu\u1ed9c va ch\u1ea1m m\u1ea1nh t\u1eeb khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 \u201cv\u00ec th\u1ebf n\u00f3 quay r\u1ea5t ch\u1eadm\u201d. C\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac \u0111\u1ea7u hai v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00e3 s\u00e1t nh\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t r\u1ed3i n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ed9t sao b\u0103ng c\u1ef1c l\u1edbn, c\u1ee1 sao H\u1ecfa va \u0111\u1eadp v\u00e0o. Vi\u1ec7c va ch\u1ea1m \u0111\u00e3 khi\u1ebfn n\u00f3 ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00e1c: \u201cM\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a sao Kim ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh\u201d. V\u1ee5 va \u0111\u1eadp n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00fai l\u1eeda \u1edf nh\u1eefng h\u00e0nh tinh g\u1ea7n tr\u00e1i \u0111\u1ea5t khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ef1 s\u1ed1ng? \u0110\u1ebfn nay, nh\u1eefng gi\u1ea3 thuy\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1 c\u1ee7a sao Kim v\u1eabn \u0111ang m\u00e2u thu\u1eabn nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xa h\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng h\u00e0nh tinh ngo\u00e0i h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh c\u00f2n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp h\u01a1n. H\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c ng\u00f4i sao c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1eefng h\u00e0nh tinh kh\u1ed5ng l\u1ed3 di chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng ng\u00f4i sao trung t\u00e2m. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, nh\u1eefng ng\u00f4i sao nh\u1ecf c\u1ee1 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u1ebfu va ph\u1ea3i ch\u00fang th\u00ec b\u1ecb v\u1ee1 tan, c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n n\u1eefa, ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb v\u0103ng ra kh\u1ecfi h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 c\u00f2n tr\u00f4i trong kho\u1ea3ng t\u1ed1i v\u00f4 t\u1eadn c\u1ee7a \u201csa m\u1ea1c\u201d kh\u00f4ng gian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh C\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh r\u01a1i r\u1ee5ng, c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 v\u1edbi nhau: Nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u1eadt l\u1ed9n x\u1ed9n. Trong nh\u1eefng v\u00f2ng tr\u00f2n ch\u1eadm ch\u1ea1p v\u00e0 t\u0129nh l\u1eb7ng, h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn c\u00e1c m\u1ea3nh thi\u00ean th\u1ea1ch [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-16986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kham-pha"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16987,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16986\/revisions\/16987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}