{"id":17082,"date":"2021-12-07T16:07:19","date_gmt":"2021-12-07T09:07:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=17082"},"modified":"2021-12-07T16:07:20","modified_gmt":"2021-12-07T09:07:20","slug":"alexander-dai-de-co-thuc-su-vi-dai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/alexander-dai-de-co-thuc-su-vi-dai\/","title":{"rendered":"ALEXANDER \u0110\u1ea0I \u0110\u1ebe C\u00d3 TH\u1ef0C S\u1ef0 V\u0128 \u0110\u1ea0I?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngh\u1ec7 thu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 gi\u00fap v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u1ebb Alexander l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebf ch\u1ebf Ba T\u01b0 v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1ebf Hy L\u1ea1p khi \u00f4ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 20 tu\u1ed5i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p \u1edf khu v\u1ef1c Trung \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o c\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y, v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 4 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u1ebb Alexander v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Trung \u0110\u00f4ng v\u1edbi cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u0111\u1eabm m\u00e1u nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh, cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta t\u00f4n Alexander l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf. Nh\u01b0ng theo m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi c\u1ee7a Andrew F.Steward (M\u1ef9) v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1, th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Macedonia n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1i t\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng. C\u00f3 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00e1 r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 v\u1eadt th\u1ec3 c\u1ee7a Hy L\u1ea1p v\u01b0\u01a1n t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n c\u1ee7a Israel \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u1ee7a Alexander.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng k\u1ec3 l\u1ea1i truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u1ee7a 2 anh em sinh \u0111\u00f4i Rumulus v\u00e0 Remus<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo Steward, k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1edf ra nh\u1eefng nghi v\u1ea5n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c gi\u1ea3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng ti\u1ebfn tr\u00ecnh Hy l\u1ea1p ho\u00e1, hay qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a v\u0103n ho\u00e1 Hy l\u1ea1p, di\u1ec5n ra m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1edd nh\u1eefng chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Alexander. &#8220;B\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng, \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf khu v\u1ef1c n\u00e0y d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Alexander. N\u1ebfu c\u00f3, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00f4ng tr\u00ecnh qu\u00e2n s\u1ef1, nh\u01b0 c\u00e1c th\u00e0nh lu\u1ef9&#8221;, Steward cho bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong su\u1ed1t hai th\u1eadp k\u1ef7, Steward \u0111\u00e3 khai qu\u1eadt \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u00e1t x\u01b0a kia t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ed5 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phoenicia b\u00ean b\u1edd \u0111\u00f4ng \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u2013 th\u00e0nh Dor, m\u00e0 nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00e3nh th\u1ed5 Israel. Khu v\u1ef1c r\u1ea5t \u00edt b\u1ecb \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn trong su\u1ed1t h\u01a1n hai thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 qua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 r\u1ea5t logic khi k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c chi\u1ebfn th\u1eafng v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Iran. Afghanistan, Israel hay m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m n\u00f3ng kh\u00e1c d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u1ed9i qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 m\u1edbi (\u0111i\u1ec1u ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng v\u1ec1 v\u0103n ho\u00e1 sau m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i) ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u00ean nh\u1eefng ph\u1ebf t\u00edch c\u1ee7a Dor nh\u01b0 \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Steward v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra h\u01a1n 100.000 c\u1ed5 v\u1eadt \u1edf \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ed3 g\u1ed1m. Ch\u00fang \u0111\u00e3 k\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n b\u1eb1ng tranh v\u1ec1 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 v\u1eadt th\u1ec3 Hy l\u1ea1p (thi\u00ean v\u1ec1 s\u1ea3n xu\u1ea5t) v\u00e0o n\u0103m 400 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, c\u00f2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Alexander v\u00e0o n\u0103m 336 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u0103n ho\u00e1 v\u1eadt th\u1ec3, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc, hay ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a v\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng sang khu v\u1ef1c n\u00e0y. C\u00e1c c\u1ed5 v\u1eadt ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3, hay \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 m\u1edbi ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ea3n xu\u1ea5t ra ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ed3 g\u1ed1m \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ed3 g\u1ed1m Hy L\u1ea1p. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y c\u01b0 d\u00e2n Dor l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p, ho\u1eb7c ch\u00ed \u00edt h\u1ecd c\u0169ng mu\u1ed1n gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p t\u1eeb r\u1ea5t l\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi h\u1ecd nghe t\u00ean Alexander. Do v\u1eady, ti\u1ebfn tr\u00ecnh Hy L\u1ea1p ho\u00e1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra d\u01b0\u1edbi th\u1eddi ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0y tr\u1ecb v\u00ec. Nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 v\u0103n ho\u00e1 v\u1eadt th\u1ec3 Hy L\u1ea1p \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y, \u0111\u1ec3 ch\u00e0o \u0111\u00f3n Alexander khi v\u1ecb vua tr\u1ebb l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. V\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn th\u1eddi Alexander v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0y \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Alexander, nh\u01b0ng l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a nh\u1eefng v\u00f9ng xa x\u00f4i th\u00ec v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dor \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0111\u1ea1i Alexander kh\u00e1 l\u00e2u, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o c\u1ed5 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng li\u1ec7u th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u00f3 n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf n\u00e0y hay kh\u00f4ng. C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra m\u1ed9t cu\u1ed9c chuy\u1ec3n giao v\u0103n ho\u00e1 tr\u00ean h\u1ea7u kh\u1eafp v\u00f9ng Trung \u0110\u00f4ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u01b0\u1edbi g\u00f3t gi\u00e0y c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i vi\u1ec5n chinh Alexander, m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Dor \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u1ee1 m\u1ed9ng v\u1ec1 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb Hy L\u1ea1p. M\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ed5 v\u1eadt ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng, \u0111\u00f4i khi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u1ed1 \u0111\u1ec3 quay v\u1ec1 v\u1edbi c\u1ed9i ngu\u1ed3n c\u1ee7a h\u1ecd, b\u00e0i tr\u1eeb c\u1ea3 ki\u1ec3u c\u00e1ch l\u1eabn ch\u1ea5t li\u1ec7u g\u1ed1m s\u1ee9 Hy L\u1ea1p. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u00e1n gh\u00e9t Alexander \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh c\u1ee7a \u00f4ng. &#8220;N\u00f3i cho c\u00f9ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Macedonia l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb ch\u00faa t\u1ec3 c\u1ef1c k\u1ef3 t\u00e0n b\u1ea1o&#8221;, Steward n\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 Hy L\u1ea1p v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu bu\u00f4ng tha Dor. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau gh\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1ec1n nh\u00e0 c\u1ed5 kh\u1ea3m, \u1edf gi\u1eefa b\u1ee9c kh\u1ea3m l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng Hy L\u1ea1p tr\u1ebb \u0111eo m\u1eb7t n\u1ea1 \u0111ang di\u1ec5n h\u00e0i k\u1ecbch v\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i b\u0103ng bu\u1ed9c \u0111\u1ea7u kh\u00f3 hi\u1ec3u g\u1ed3m c\u00e1c m\u1ea3nh thu\u1ef7 tinh v\u00e0 g\u1ed1m s\u1eb7c s\u1ee1. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tin r\u1eb1ng, b\u1ee9c kh\u1ea3m n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra \u1edf Dor kho\u1ea3ng 100 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, r\u1ea5t l\u00e2u sau th\u1eddi k\u1ef3 c\u1ee7a Alexander v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o b\u1edfi m\u1ed9t th\u1ee3 th\u1ee7 c\u00f4ng l\u01b0u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Hy L\u1ea1p. &#8220;T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u mang \u0111\u1ea7y b\u1ea3n s\u1eafc Hy L\u1ea1p&#8221;, Steward n\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho th\u1ea5y, s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o chi\u1ebfn tranh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n th\u1ebf nhi\u1ec1u. Li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 qu\u00e1 cao v\u1ec1 Alexander? Kh\u00f4ng h\u1eb3n v\u1eady. Ngh\u1ec7 thu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh \u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi c\u00f2n nh\u1ecf, Alexander l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Aristotle. \u00d4ng l\u00ean ng\u00f4i tr\u1ecb v\u00ec v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Macedonia khi cha \u00f4ng, vua Philip II, b\u1ecb \u00e1m s\u00e1t v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 n\u0103m 336 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean. M\u1eb7c d\u00f9 b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 bao v\u00e2y, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u0169ng nhanh ch\u00f3ng n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t to\u00e0n Hy l\u1ea1p khi ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 20 tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc coi Alexander l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 thi\u00ean t\u00e0i v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ngay c\u1ea3 trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng tuy\u1ec7t v\u1ecdng nh\u1ea5t. V\u1edbi 35.000 l\u00ednh, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i nh\u1eefng \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u00f4ng h\u01a1n g\u1ea5p b\u1ed9i, m\u1eb7c d\u00f9 nhi\u1ec1u <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">chuy\u00ean gia<\/a> cho r\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Alexander \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf. Tuy nhi\u00ean, d\u00f9 b\u00ecnh lu\u1eadn th\u1ebf n\u00e0o \u0111i ch\u0103ng n\u1eefa, th\u00ec ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian 3 n\u0103m, \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ed1ng tr\u1ecb m\u1ed9t l\u00e0nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, t\u1eeb Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Ai C\u1eadp, l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebf ch\u1ebf Ba T\u01b0. \u00d4ng b\u1ecb \u1ed1m \u1edf Babylon n\u0103m 323 v\u00e0 m\u1ea5t \u1edf tu\u1ed5i 33.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb kh\u00f3a t\u00ecm ki\u1ebfm: Nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i &#8211; Minh Anh Ngh\u1ec7 thu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 gi\u00fap v\u1ecb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u1ebb Alexander l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebf ch\u1ebf Ba T\u01b0 v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1ebf Hy L\u1ea1p khi \u00f4ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 20 tu\u1ed5i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y \u0111\u00e3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-17082","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kham-pha"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17082"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17082\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17083,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17082\/revisions\/17083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}