{"id":6028,"date":"2021-11-20T10:23:39","date_gmt":"2021-11-20T03:23:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6028"},"modified":"2021-11-20T13:24:07","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:07","slug":"luat-bao-ton-nang-luong-co-gioi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/luat-bao-ton-nang-luong-co-gioi-2\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao khi b\u1ecb ng\u00e3 t\u1eeb tr\u00ean cao, m\u00e8o v\u1eabn b\u00ecnh y\u00ean r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t?"},"content":{"rendered":"\n<p>M\u00e8o c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n l\u0129nh l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta h\u1ebft s\u1ee9c kinh ng\u1ea1c: khi ng\u00e3 t\u1eeb tr\u00ean cao xu\u1ed1ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb d\u1eadp ch\u1ebft, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ecnh y\u00ean r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, b\u1ed1n ch\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ea5t an to\u00e0n. Tuy\u1ec7t k\u0129 c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng. B\u1ea1n xem n\u00e0y, khi v\u1eeba m\u1edbi r\u01a1i xu\u1ed1ng, s\u1ed1ng l\u01b0ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n h\u01b0\u1edbng xu\u1ed1ng, b\u1ed1n ch\u00e2n ch\u1ed5ng l\u00ean tr\u1eddi, th\u1ebf nh\u01b0ng ngay trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc r\u01a1i \u0111\u00f3, n\u00f3 \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n th\u00e0nh l\u01b0ng h\u01b0\u1edbng l\u00ean tr\u00ean, ch\u00e2n ch\u0129a xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, c\u1ed9ng th\u00eam c\u1eb7p m\u00f3ng vu\u1ed1t c\u00f3 l\u1edbp \u0111\u1ec7m th\u1ecbt kh\u00e1 d\u00e0y v\u00e0 eo ch\u00e2n r\u1ea5t co gi\u00e3n c\u1ee7a n\u00f3, t\u1ea5t nhi\u00ean n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 &#8220;an to\u00e0n ti\u1ebfp \u0111\u1ea5t&#8221; m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngay t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ec9 XIX \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1ea5t h\u1ee9ng th\u00fa \u0111\u1ed1i v\u1edbi tuy\u1ec7t k\u0129 l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng c\u1ee7a m\u00e8o. \u00d4ng d\u00f9ng m\u00e1y \u1ea3nh t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nhanh ch\u1ee5p l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i xu\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00e8o, ph\u00e1t hi\u1ec7n khi r\u01a1i, m\u00e8o ch\u1ec9 c\u1ea7n 1\/8 gi\u00e2y l\u00e0 l\u1ed9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n m\u00ecnh ngay. Ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a momen ngo\u1ea1i l\u1ef1c, v\u1eadt th\u1ec3 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng xoay th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng xoay. M\u00e8o khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u01a1i kh\u00f4ng xoay, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a momen ngo\u1ea1i l\u1ef1c trong qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i, l\u1ebd ra n\u00f3 ph\u1ea3i gi\u1eef nguy\u00ean t\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch cho t\u1edbi \u0111\u1ea5t. V\u1eady th\u00ec m\u00e8o \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00e1c l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i xu\u1ed1ng, nh\u1edd qu\u1eadt nhanh c\u00e1i \u0111u\u00f4i v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u00eda m\u00e0 m\u00e8o xoay l\u1ed9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n m\u00ecnh. Do nguy\u00ean l\u00ed b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c trong c\u01a1 h\u1ecdc, khi m\u00e8o qu\u1eadt \u0111u\u00f4i v\u1ec1 b\u00ean n\u00e0y th\u00ec th\u00e2n m\u00ecnh c\u1ee7a m\u00e8o s\u1ebd l\u1ed9n nh\u00e0o qua h\u01b0\u1edbng b\u00ean kia. Nh\u01b0ng th\u00f4ng qua t\u00ednh to\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n, n\u1ebfu m\u00e8o ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o qu\u1eadt \u0111u\u00f4i \u0111\u1ec3 l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng, th\u1ebf th\u00ec trong th\u1eddi l\u01b0\u1ee3ng 1\/8 gi\u00e2y, \u00edt nh\u1ea5t m\u00e8o ph\u1ea3i qu\u1eadt \u0111u\u00f4i v\u00e0i ch\u1ee5c v\u00f2ng m\u1edbi \u0111\u1ee7. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1nh qu\u1ea1t c\u1ee7a m\u00e1y bay hay sao?<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed v\u1eeba ch\u1ee5p \u1ea3nh l\u1ea1i v\u1eeba ghi h\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01b0a ra m\u00f4 h\u00ecnh v\u1ec1 m\u1eb7t l\u00ed thuy\u1ebft, d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u00ednh to\u00e1n. K\u1ebft lu\u1eadn r\u00fat ra l\u00e0: trong qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i, m\u00e8o th\u00f4ng qua c\u1ed9t s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1eb7n cong v\u1ec1 c\u00e1c ph\u00eda \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c xoay chuy\u1ec3n th\u00e2n m\u00ecnh. Nh\u00ecn v\u00e0o h\u00ecnh v\u1ebd ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y: khi hai tay n\u1eafm t\u1ee9 chi c\u1ee7a m\u00e8o bu\u00f4ng ra, \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c c\u1ee7a m\u00e8o b\u1eb1ng kh\u00f4ng. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i, m\u1eb7c d\u00f9 m\u00e8o ch\u1ecbu t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tr\u1ecdng l\u1ef1c, song do tr\u1ecdng l\u1ef1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u00ean kh\u1ed1i t\u00e2m n\u00ean momen ngo\u1ea1i l\u1ef1c b\u1eb1ng kh\u00f4ng. V\u00ec v\u1eady, \u1edf b\u1ea5t k\u00ec th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o trong qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u01a1i c\u1ee7a m\u00e8o, \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c duy tr\u00ec b\u1eb1ng kh\u00f4ng. Khi t\u1eeb tr\u00ean cao r\u01a1i xu\u1ed1ng, m\u00e8o s\u1ebd xoay m\u00ecnh theo b\u1ea3n n\u0103ng. Khi \u1ea5y, \u0111u\u00f4i c\u1ee7a m\u00e8o s\u1ebd gi\u01b0\u01a1ng ra v\u00e0 qu\u1eadt v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec t\u1ed5ng \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c c\u1ee7a m\u00e8o b\u1eb1ng kh\u00f4ng. Do c\u1ed9t s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00e8o t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i linh ho\u1ea1t, khi xoay chuy\u1ec3n th\u00e2n m\u00ecnh, n\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 cho th\u00e2n m\u00ecnh v\u00e0 t\u1ee9 chi co l\u1ea1i, du\u1ed7i ra m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00e0i t\u00ecnh, \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng to\u00e0n th\u00e2n, duy tr\u00ec \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c b\u1eb1ng kh\u00f4ng, nh\u1eb1m \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch xoay m\u00ecnh l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong c\u00e1c cu\u1ed9c thi th\u1ec3 thao v\u00e0 nh\u1ea3y c\u1ea7u v\u00e1n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng vi\u00ean ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ed9ng t\u00e1c c\u1ef1c k\u00ec kh\u00f3: l\u1ed9n ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng v\u1edbi quay m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng trong v\u00e0i gi\u00e2y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ng\u1eafn ng\u1ee7i sau khi tung l\u00ean cao. Tuy nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng t\u00e1c \u0111\u00f3 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh c\u1ee7a m\u00e8o, song nguy\u00ean l\u00ed c\u0169ng na n\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, gi\u1ed1ng nhi\u1ec1u kh\u00e1c \u00edt. C\u00e1c phi c\u00f4ng V\u0169 tr\u1ee5 khi \u0111ang du h\u00e0nh, do \u1edf v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i m\u1ea5t tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n m\u00ecnh l\u01a1 l\u1eedng tr\u00ean kh\u00f4ng, c\u0169ng ph\u1ea3i <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc t\u1eadp<\/a> k\u0129 thu\u1eadt c\u1ee7a m\u00e8o l\u1ed9n m\u00ecnh, d\u00f9ng c\u00e1c c\u00e1ch th\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00e1c ti\u1ebfn t\u1edbi, l\u00f9i l\u1ea1i, xoay ng\u01b0\u1eddi, v.v.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kh\u00f3a : M\u00e8o xoay m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng; Nguy\u00ean l\u00ed b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e8o c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n l\u0129nh l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta h\u1ebft s\u1ee9c kinh ng\u1ea1c: khi ng\u00e3 t\u1eeb tr\u00ean cao xu\u1ed1ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb d\u1eadp ch\u1ebft, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ecnh y\u00ean r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, b\u1ed1n ch\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ea5t an to\u00e0n. Tuy\u1ec7t k\u0129 c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 l\u1ed9n th\u00e2n m\u00ecnh tr\u00ean kh\u00f4ng. B\u1ea1n xem n\u00e0y, khi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6028","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6028"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6028\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}