{"id":6804,"date":"2021-11-20T12:23:00","date_gmt":"2021-11-20T05:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6804"},"modified":"2021-11-20T13:24:07","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:07","slug":"thien-van-va-khi-tuong-quan-he-voi-nhau-nhu-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/thien-van-va-khi-tuong-quan-he-voi-nhau-nhu-the-nao\/","title":{"rendered":"Thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i h\u00ecnh dung m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c uy\u00ean b\u00e1c l\u00e0 &#8220;tr\u00ean th\u00f4ng thi\u00ean v\u0103n, d\u01b0\u1edbi t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba l\u00fd&#8221;. &#8220;Tr\u00ean th\u00f4ng thi\u00ean v\u0103n&#8221; bao g\u1ed3m s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ki\u1ebfn th\u1ee9c thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00e0y nay v\u1eabn kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y, h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa hai ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i c\u00e1c m\u00f4n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111ang trong tr\u1ea1ng th\u00e1i manh nha, hai m\u00f4n ho\u1eb7c m\u1ea5y m\u00f4n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean ho\u00e0 l\u1eabn v\u1edbi nhau l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a cho r\u1eb1ng thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc \u0111\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1. Nh\u01b0ng ng\u00e0y nay Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t l\u1edbn, h\u00ecnh th\u00e0nh hai m\u00f4n khoa h\u1ecdc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc l\u00e0 khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 v\u00e0 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u1eabn nhau c\u1ee7a ch\u00fang, tr\u1ea1ng th\u00e1i v\u1eadt l\u00fd c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00fang. Khi ta xem Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh c\u1ee7a H\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t t\u1ee9c ta \u0111\u00e3 coi n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3, v\u00ec v\u1eady Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc l\u00e0 t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. N\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u00e3 xem cu\u1ed1n s\u00e1ch &#8220;Khoa h\u1ecdc Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t&#8221; c\u1ee7a b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y th\u00ec s\u1ebd hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 hai hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng ch\u00fang c\u00f3 quan h\u1ec7 r\u1ea5t m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau. Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft ch\u1ee7 y\u1ebfu do s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t g\u00e2y n\u00ean, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e2n t\u1ed1 trong thi\u00ean v\u0103n c\u0169ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft, trong \u0111\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1eddi ti\u1ebft d\u00e0i h\u1ea1n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. V\u00ed d\u1ee5 trong 70 n\u0103m t\u1eeb n\u0103m 1645 &#8211; 1715 v\u00e0 trong 90 n\u0103m t\u1eeb n\u0103m 1460 &#8211; 1550 \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng M\u1eb7t Tr\u1eddi y\u1ebfu k\u00e9o d\u00e0i, ch\u00fang \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi hai th\u1eddi k\u1ef3 gi\u00e1 l\u1ea1nh c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. H\u1ed3i \u0111\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3m th\u1ea5p t\u1eeb 0,5 &#8211; 1\u00b0C. C\u00f2n th\u1eddi k\u1ef3 M\u1eb7t Tr\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u0169ng t\u0103ng l\u00ean t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i M\u1eb7t Tr\u1eddi ra c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 thi\u00ean th\u1ec3 c\u0169ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1eddi ti\u1ebft c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng v\u00e0 M\u1eb7t Tr\u1eddi ngo\u00e0i vi\u1ec7c g\u00e2y ra thu\u1ef7 tri\u1ec1u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, c\u00f2n g\u00e2y ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ef7 tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tu\u1ea7n ho\u00e0n c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed. Ban \u0111\u00eam ta nh\u00ecn th\u1ea5y sao b\u0103ng, n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5 mu\u1ed1n m\u01b0a ph\u1ea3i c\u00f3 hai \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n: m\u1ed9t l\u00e0 trong kh\u00f4ng kh\u00ed ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ee7 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc; hai l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1t b\u1ee5i, ho\u1eb7c h\u1ea1t mang \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u00e2n cho h\u01a1i n\u01b0\u1edbc ng\u01b0ng k\u1ebft t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc. Sao b\u0103ng trong kh\u00f4ng kh\u00ed sau khi b\u1ed1c ch\u00e1y s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u b\u1ee5i l\u00e0m h\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u1ec3 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh gi\u1ecdt m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu ta l\u00e0m r\u00f5 nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ed1 thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft n\u00e0y th\u00ec s\u1ebd d\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n \u0111\u1ec3 c\u1ea3i ti\u1ebfn d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft d\u00e0i h\u1ea1n. Nh\u00e2n d\u00e2n lao \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 t\u00edch lu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft. M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u ng\u1ea1n ng\u1eef v\u1ec1 d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra. Quan tr\u1eafc thi\u00ean v\u0103n c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1eddi ti\u1ebft nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. V\u00ed d\u1ee5 tr\u1eddi m\u01b0a ho\u1eb7c \u00e2m u th\u00ec k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3 d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft ch\u00ednh x\u00e1c c\u0169ng c\u00f3 l\u1ee3i cho quan tr\u1eafc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u thi\u00ean v\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc; Kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i h\u00ecnh dung m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c uy\u00ean b\u00e1c l\u00e0 &#8220;tr\u00ean th\u00f4ng thi\u00ean v\u0103n, d\u01b0\u1edbi t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba l\u00fd&#8221;. &#8220;Tr\u00ean th\u00f4ng thi\u00ean v\u0103n&#8221; bao g\u1ed3m s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ki\u1ebfn th\u1ee9c thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00e0y nay v\u1eabn kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y, h\u1ecd kh\u00f4ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6804\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}