{"id":6806,"date":"2021-11-20T12:23:14","date_gmt":"2021-11-20T05:23:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6806"},"modified":"2021-11-20T13:24:50","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:50","slug":"bon-phat-hien-lon-cua-thien-van-hoc-trong-thap-ky-60-cua-the-ky-xx-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/bon-phat-hien-lon-cua-thien-van-hoc-trong-thap-ky-60-cua-the-ky-xx-la-gi\/","title":{"rendered":"B\u1ed1n ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc trong th\u1eadp k\u1ef7 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eadp k\u1ef7 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 n\u00e2ng cao k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u1ee1 l\u1edbn, m\u00f4n v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean th\u1ec3 \u0111\u00e3 li\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1edbn. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n: v\u1eadt th\u1ec3 sao, sao M\u1ea1ch xung, b\u1ee9c x\u1ea1 vi ba v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ea7n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1960 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra quaza \u0111\u1ea7u ti\u00ean. \u0110\u1eb7c tr\u01b0ng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 d\u1ecbch chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ecf r\u1ea5t l\u1edbn. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u00f3 c\u00e1ch xa Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang ta t\u1eeb m\u1ea5y t\u1ec9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u1ec9 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng. M\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 n\u00e0y c\u00f2n m\u1ea1nh g\u1ea5p 100 \u0111\u1ebfn 1000 l\u1ea7n so v\u1edbi h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 (trong h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 c\u00f3 kho\u1ea3ng 100 t\u1ec9 \u0111\u1ecbnh tinh. Nh\u01b0ng th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 n\u00e0y r\u1ea5t nh\u1ecf, ch\u1ec9 b\u1eb1ng 1\/10 tri\u1ec7u t\u1ec9 c\u1ee7a h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0. Nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0o khi\u1ebfn cho c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 n\u00e0y v\u1edbi th\u1ec3 t\u00edch nh\u1ecf l\u1ea1i t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn \u0111\u1ebfn th\u1ebf? Theo t\u01b0 li\u1ec7u quan tr\u1eafc nhi\u1ec1u n\u0103m nay t\u00edch lu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 6.200 quaza nh\u01b0 th\u1ebf. Tuy \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u00f3, nh\u01b0ng b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1967 hai nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n ng\u01b0\u1eddi Anh quan tr\u1eafc trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngu\u1ed3n b\u1ee9c x\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Ch\u00fang ph\u00e1t ra nh\u1eefng xung \u0111i\u1ec7n theo chu k\u1ef3 r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c. \u0110\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a xung n\u00e0y c\u00f2n cao h\u01a1n \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ph\u1ed5 th\u00f4ng. Ban \u0111\u1ea7u c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n c\u00f2n nghi ch\u00fang l\u00e0 lo\u1ea1i s\u00f3ng v\u00f4 tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ra t\u1eeb m\u1ed9t lo\u00e0i sinh v\u1eadt c\u1ea5p cao n\u00e0o \u0111\u00f3 trong v\u0169 tr\u1ee5. V\u1ec1 sau l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t lo\u1ea1t thi\u00ean th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00f4ng qua nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ebfn nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thi\u00ean th\u1ec3 m\u1edbi &#8211; sao n\u01a1tron c\u00f3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u1ef1 quay r\u1ea5t nhanh, g\u1ecdi l\u00e0 punxa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 550 punxa. Kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a sao M\u1ea1ch xung t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi M\u1eb7t Tr\u1eddi nh\u01b0ng th\u1ec3 t\u00edch r\u1ea5t nh\u1ecf, th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 10 &#8211; 20 km, do \u0111\u00f3 m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u1ee7a n\u00f3 r\u1ea5t l\u1edbn. 1 cm3 c\u1ee7a punxa c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tri\u1ec7u t\u1ea5n, g\u1ea5p 1000 t\u1ec9 l\u1ea7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u00e2m M\u1eb7t Tr\u1eddi. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u1ec1 m\u1eb7t punxa cao h\u01a1n 10 tri\u1ec7u \u0111\u1ed9 C, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1edf t\u00e2m c\u1ee7a n\u00f3 cao kho\u1ea3ng 6 t\u1ec9 \u0111\u1ed9 C. D\u01b0\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3 thu\u1ed9c tr\u1ea1ng th\u00e1i kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng &#8211; tr\u1ea1ng th\u00e1i trung t\u00ednh, t\u1ee9c l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 \u0111i\u1ec7n t\u1eed v\u00f2ng ngo\u00e0i c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u00e9n v\u00e0o nh\u00e2n v\u00e0 trung ho\u00e0 v\u1edbi \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ea1t nh\u00e2n, k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ea1t nh\u00e2n nguy\u00ean t\u1eed \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i trung t\u00ednh. C\u00e1c h\u1ea1t nh\u00e2n \u00e9p ch\u1eb7t v\u1edbi nhau khi\u1ebfn cho th\u1ec3 t\u00edch punxa thu l\u1ea1i r\u1ea5t nh\u1ecf. Ng\u00e0y nay kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng punxa l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u1eb1ng tinh gi\u00e0, v\u00ec nh\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u00e1y h\u1ebft, d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u1eadn tai bi\u1ebfn m\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n punxa n\u0103m 1974 \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel V\u1eadt l\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1965 hai nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 khi t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n t\u1ea1p \u00e2m g\u00e2y nhi\u1ec5u h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a v\u1ec7 tinh \u0111\u00e3 ng\u1eabu nhi\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u1eafp c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ee9c x\u1ea1 y\u1ebfu. Ch\u00fang t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi b\u1ee9c x\u1ea1 v\u1eadt \u0111en \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i 3 K. Lo\u1ea1i b\u1ee9c x\u1ea1 n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb v\u0169 tr\u1ee5 xa x\u0103m, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 nhau. Qua \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 &#8220;ch\u00e2n kh\u00f4ng&#8221;. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y trong thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ee9c x\u1ea1 vi ba v\u0169 tr\u1ee5. N\u00f3 l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 quan tr\u1eafc t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 minh ch\u1ee9ng cho l\u00fd lu\u1eadn v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn. N\u0103m \u0111\u00f3, b\u1ea3n tin c\u00f4ng b\u1ed1 ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y tuy ch\u1ec9 d\u00e0i 600 ch\u1eef nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n l\u1eabn gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. Hai ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1edd \u0111\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng N\u00f4ben v\u1eadt l\u00fd n\u0103m 1978.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ea7u th\u1eadp k\u1ef7 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX, sau khi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u00f3ng ng\u1eafn cm v\u00e0 s\u00f3ng mm gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 b\u1ea5t ng\u1edd ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 t\u1ed3n t\u1ea1i d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ee7 d\u1ea1ng ph\u00e2n t\u1eed, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ea5t v\u00f4 c\u01a1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ph\u00e2n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 kh\u00e1 ph\u1ee9c t\u1ea1p. C\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao v\u00e0 s\u1ef1 di\u1ec5n bi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n ph\u00e2n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ed1i quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u ngu\u1ed3n g\u1ed1c s\u1ef1 s\u1ed1ng trong v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ed1n ph\u00e1t hi\u1ec7n trong thi\u00ean v\u0103n c\u1ee7a th\u1eadp k\u1ef7 60 th\u1ebf k\u1ef7 XX \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Quaza; Punxa; Sao n\u01a1tron; B\u1ee9c x\u1ea1 vi ba v\u0169 tr\u1ee5; Ph\u00e2n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1eadp k\u1ef7 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 n\u00e2ng cao k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u1ee1 l\u1edbn, m\u00f4n v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean th\u1ec3 \u0111\u00e3 li\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1edbn. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n: v\u1eadt th\u1ec3 sao, sao M\u1ea1ch xung, b\u1ee9c x\u1ea1 vi ba v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ea7n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6806","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6806"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6806\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}