{"id":6813,"date":"2021-11-20T12:24:47","date_gmt":"2021-11-20T05:24:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6813"},"modified":"2021-11-20T13:24:49","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:49","slug":"vi-sao-noi-vu-tru-co-the-khoi-nguon-tu-mot-vu-no-lon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-noi-vu-tru-co-the-khoi-nguon-tu-mot-vu-no-lon\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u00f3i v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ngu\u1ed3n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? X\u01b0a nay lu\u00f4n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. V\u1ec1 m\u1eb7t n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft th\u1ea7n tho\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra kh\u00f4ng \u00edt gi\u1ea3 thuy\u1ebft khoa h\u1ecdc. Nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Gamop M\u1ef9 t\u1eebng \u0111\u01b0a ra quan \u0111i\u1ec3m m\u1edbi. \u00d4ng cho r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n t\u1eeb d\u00e0y \u0111\u1eb7c \u0111\u1ebfn lo\u00e3ng, t\u1eeb n\u00f3ng \u0111\u1ebfn l\u1ea1nh, kh\u00f4ng ng\u1eebng gi\u00e3n n\u1edf. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn. N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5. L\u00fd lu\u1eadn v\u0169 tr\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5 l\u00e0 h\u1ecdc thuy\u1ebft l\u1edbn nh\u1ea5t, n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5 \u0111\u00e3 chia v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 qu\u00e1 tr\u00ecnh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i h\u01a1n 20 t\u1ec9 n\u0103m nay th\u00e0nh ba giai \u0111o\u1ea1n. Giai \u0111o\u1ea1n th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 s\u1edbm nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. Khi v\u1ee5 n\u1ed5 v\u1eeba x\u1ea3y ra, c\u1ea3 v\u0169 tr\u1ee5 \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 m\u1eadt \u0111\u1ed9 v\u00f4 c\u00f9ng cao. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao kho\u1ea3ng tr\u00ean 10 t\u1ec9 \u0111\u1ed9 C, trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 ngay \u0111\u1ebfn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, M\u1eb7t Tr\u0103ng, M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u1ed3n t\u1ea1i, th\u1eadm ch\u00ed ch\u01b0a h\u1ec1 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1t v\u1eadt ch\u1ea5t c\u01a1 b\u1ea3n, nh\u01b0 c\u00e1c n\u01a1tron, proton \u0111i\u1ec7n t\u1eed, photon, v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1trino v.v. . Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3 c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 r\u1ea5t ng\u1eafn, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh h\u00e0ng gi\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e3n n\u1edf kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng r\u1ea5t nhanh . Khi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng m\u1ed9t t\u1ec9 \u0111\u1ed9 C th\u00ec v\u0169 tr\u1ee5 \u0111i v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n th\u1ee9 hai, c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y. \u1ede giai \u0111o\u1ea1n hai nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tri\u1ec7u \u0111\u1ed9 C, l\u00fac \u0111\u00f3 nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh s\u1edbm \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac qu\u00e1 tr\u00ecnh. C\u00e1c ch\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1t nh\u00e2n nguy\u00ean t\u1eed, c\u00e1c proton, \u0111i\u1ec7n t\u1eed, quang t\u1eed, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean b\u1ee9c x\u1ea1 quang r\u1ea5t m\u1ea1nh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c v\u00ec sao. Giai \u0111o\u1ea1n hai k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng ngh\u00ecn n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ngh\u00ecn \u0111\u1ed9 C l\u00e0 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n th\u1ee9 ba. Trong l\u1ecbch s\u1eed 20 t\u1ec9 n\u0103m c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 d\u00e0i nh\u1ea5t. \u0110\u1ebfn nay ch\u00fang ta v\u1eabn \u0111ang s\u1ed1ng trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y. V\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m th\u1ea5p n\u00ean b\u1ee9c x\u1ea1 c\u0169ng d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u1ea3m y\u1ebfu. Trong v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t kh\u00ed. Nh\u1eefng kh\u00ed n\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u00e1m tinh v\u00e2n, ti\u1ebfn th\u00eam m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc h\u00ecnh th\u00e0nh h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1eb1ng tinh c\u00e1c d\u1ea1ng, tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ebf gi\u1edbi thi\u00ean h\u00e0 mu\u00f4n m\u00e0u mu\u00f4n v\u1ebb m\u00e0 ng\u00e0y nay ta \u0111ang th\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ee9c tranh \u0111\u1ea1i th\u1ec3 v\u1ec1 v\u1ee5 n\u1ed5 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 n\u1ed5 khi m\u1edbi ra \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt ng\u01b0\u1eddi ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng sau h\u01a1n 70 n\u0103m n\u00f3 kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng th\u1ef1c nhi\u1ec1u k\u1ebft qu\u1ea3 quan tr\u1eafc v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u1ee7ng h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ed d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 quan tr\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea3i ph\u1ed5 d\u1ecbch chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda tia \u0111\u1ecf c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng thi\u00ean th\u1ec3 n\u1eb1m ngo\u00e0i h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0. D\u00f9ng hi\u1ec7u \u1ee9ng Doppler \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 gi\u00e3n n\u1edf c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 n\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0103n c\u1ee9 thuy\u1ebft n\u00e0y, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 ng\u00e0y nay ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ea5y \u0111\u1ed9 theo thang nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. S\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ee9c x\u1ea1 vi ba v\u0169 tr\u1ee5 3 K c\u1ee7a nh\u1eefng n\u0103m 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX l\u00e0 m\u1ed9t lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m m\u1ea1nh m\u1ebd \u1ee7ng h\u1ed9 thuy\u1ebft n\u00e0y. C\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ebf quan tr\u1eafc n\u00e0y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho h\u1ecdc thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ngu\u1ed3n t\u1eeb v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y c\u0169ng ch\u01b0a gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1edd c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111i s\u00e2u nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 quan tr\u1eafc nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u h\u01a1n n\u1eefa m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5; V\u0169 tr\u1ee5; V\u0169 tr\u1ee5 gi\u00e3n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ngu\u1ed3n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? X\u01b0a nay lu\u00f4n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. V\u1ec1 m\u1eb7t n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft th\u1ea7n tho\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra kh\u00f4ng \u00edt gi\u1ea3 thuy\u1ebft khoa h\u1ecdc. Nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Gamop M\u1ef9 t\u1eebng \u0111\u01b0a ra quan \u0111i\u1ec3m m\u1edbi. \u00d4ng cho r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6813","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6813"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}