{"id":6815,"date":"2021-11-20T12:25:02","date_gmt":"2021-11-20T05:25:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6815"},"modified":"2021-11-20T13:24:49","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:49","slug":"the-nao-la-buc-xa-phong-vu-tru-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/the-nao-la-buc-xa-phong-vu-tru-3\/","title":{"rendered":"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 &#8220;b\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 3"},"content":{"rendered":"\n<p>K&#8221;?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1964 C\u00f4ng ty \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i Bell c\u1ee7a M\u1ef9 c\u00f3 hai k\u1ef9 s\u01b0 tr\u1ebb l\u00e0 Penzias v\u00e0 Wilson trong khi \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh anten parap\u00f4n c\u1ee1 l\u1edbn \u0111\u00e3 b\u1ea5t ng\u1edd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1ea1p nhi\u1ec5u v\u00f4 tuy\u1ebfn. B\u1ea5t c\u1ee9 h\u01b0\u1edbng n\u00e0o trong kh\u00f4ng gian c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1p nhi\u1ec5u n\u00e0y, \u0111\u1ed9 m\u1ea1nh c\u1ee7a t\u00edn hi\u1ec7u \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nhau, h\u01a1n n\u1eefa k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea5y th\u00e1ng kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ebd n\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n thi\u1ebft b\u1ecb b\u1ecb tr\u1ee5c tr\u1eb7c? Hay l\u00e0 do chim b\u1ed3 c\u00e2u l\u00e0m t\u1ed5 tr\u00ean anten? H\u1ecd th\u00e1o anten ra v\u00e0 l\u1eafp l\u1ea1i, v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1p \u00e2m kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u01b0\u1edbc s\u00f3ng lo\u1ea1i t\u1ea1p \u00e2m n\u00e0y n\u1eb1m trong d\u1ea3i s\u00f3ng vi ba t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 3,5 K l\u00e0 b\u1ee9c x\u1ea1 \u0111i\u1ec7n t\u1eeb c\u1ee7a v\u1eadt \u0111en. Sau khi ph\u00e2n t\u00edch, h\u1ecd cho r\u1eb1ng, t\u1ea1p \u00e2m n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eeb v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi, h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 ho\u1eb7c s\u00f3ng v\u00f4 tuy\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ec7 sao ngo\u00e0i Ng\u00e2n h\u00e0, b\u1edfi v\u00ec khi quay anten c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 t\u1ea1p \u00e2m v\u1eabn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 sau, \u0111i s\u00e2u v\u00e0o \u0111o l\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u00e0 2,7 K, g\u1ecdi chung l\u00e0 b\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00f4ng vi ba v\u0169 tr\u1ee5 3 K. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y khi\u1ebfn nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111i theo thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5 \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ed5 v\u0169 to l\u1edbn. H\u1ecd cho r\u1eb1ng t\u1eeb 15 &#8211; 20 t\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, sau khi v\u0169 tr\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5 th\u00ec tr\u1ea1ng th\u00e1i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 gi\u00e3n n\u1edf \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 l\u1ea1nh \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Theo t\u00ednh to\u00e1n, l\u01b0\u1ee3ng b\u1ee9c x\u1ea1 t\u00e0n d\u01b0 sau v\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5 r\u1ea5t nh\u1ecf, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng kho\u1ea3ng 6 K. C\u00f2n k\u1ebft qu\u1ea3 quan tr\u1eafc c\u1ee7a Penzias v\u00e0 Wilson r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u1ee7a d\u1ef1 \u0111o\u00e1n b\u1eb1ng l\u00fd thuy\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00f4 c\u00f9ng m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ed1i v\u1edbi thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 b\u00f9ng n\u1ed5. Ti\u1ebfp theo n\u0103m 1929 sau khi Hubble kh\u00e1m ph\u00e1 ra tia ph\u1ed5 d\u1ecbch chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ecf c\u1ee7a m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean v\u0103n quan tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00f4ng vi ba v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 m\u1edf ra m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c m\u1edbi v\u1ec1 quan tr\u1eafc v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng r\u00e0ng bu\u1ed9c m\u1edbi v\u1ec1 quan tr\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh v\u0169 tr\u1ee5. V\u00ec v\u1eady m\u00e0 \u1edf th\u1eadp k\u1ef7 60 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t trong 4 ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc. N\u0103m 1978 Penzias v\u00e0 Wilson \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng N\u00f4ben v\u1eadt l\u00fd. Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Thu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n trong quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 r\u00f5: ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y khi\u1ebfn cho ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00f4ng tin t\u1eeb xa x\u01b0a, khi v\u0169 tr\u1ee5 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: B\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5. Thuy\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K&#8221;? N\u0103m 1964 C\u00f4ng ty \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i Bell c\u1ee7a M\u1ef9 c\u00f3 hai k\u1ef9 s\u01b0 tr\u1ebb l\u00e0 Penzias v\u00e0 Wilson trong khi \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh anten parap\u00f4n c\u1ee1 l\u1edbn \u0111\u00e3 b\u1ea5t ng\u1edd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1ea1p nhi\u1ec5u v\u00f4 tuy\u1ebfn. B\u1ea5t c\u1ee9 h\u01b0\u1edbng n\u00e0o trong kh\u00f4ng gian c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1p nhi\u1ec5u n\u00e0y, \u0111\u1ed9 m\u1ea1nh c\u1ee7a t\u00edn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6815","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6815"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6815\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}