{"id":6883,"date":"2021-11-20T12:33:06","date_gmt":"2021-11-20T05:33:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6883"},"modified":"2021-11-20T13:24:45","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:45","slug":"vi-sao-trai-dat-tu-quay-quanh-mot-truc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-trai-dat-tu-quay-quanh-mot-truc\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u1ef1 quay quanh m\u1ed9t tr\u1ee5c?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 t\u00e1m h\u00e0nh tinh kh\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n t\u1ef1 quay quanh m\u1ed9t tr\u1ee5c gi\u1ea3 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n. \u0110\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau l\u00e0 do Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay s\u1ea3n sinh ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng minh v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay. Nh\u01b0ng v\u00ec sao Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea1i t\u1ef1 quay quanh tr\u1ee5c c\u1ee7a m\u00ecnh? C\u0169ng nh\u01b0 v\u00ec sao Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea1i quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi? \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u00f4 c\u00f9ng h\u1ee9ng th\u00fa \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m nay. Tho\u1ea1t xem quay tr\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5, nh\u01b0ng mu\u1ed1n th\u1eadt s\u1ef1 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m r\u00f5 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay v\u00e0 quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n l\u00fd thuy\u1ebft hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i cho r\u1eb1ng: h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u00e1m tinh v\u00e2n nguy\u00ean thu\u1ef7. Tinh v\u00e2n nguy\u00ean thu\u1ef7 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00e1m kh\u00ed v\u00f4 c\u00f9ng lo\u00e3ng. N\u0103m t\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u1ed9t nhi\u1ec5u \u0111\u1ed9ng n\u00e0o \u0111\u00f3, do t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn m\u00e0 \u0111\u00e1m tinh v\u00e2n co d\u1ea7n v\u1ec1 trung t\u00e2m. Qua di\u1ec5n bi\u1ebfn th\u1eddi gian d\u00e0i, m\u1eadt \u0111\u1ed9 v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf ph\u1ea7n trung t\u00e2m ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng cao, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra ph\u1ea3n \u1ee9ng nhi\u1ec7t h\u1ea1ch, di\u1ec5n bi\u1ebfn th\u00e0nh M\u1eb7t Tr\u1eddi. Nh\u1eefng ch\u1ea5t kh\u00ed t\u00e0n d\u01b0 chung quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi d\u1ea7n d\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ea7ng kh\u00ed d\u1ea1ng b\u00e0n tr\u00f2n quay, qua qu\u00e1 tr\u00ecnh co ng\u00f3t, va ch\u1ea1m v\u00e0 t\u00edch t\u1ee5, trong t\u1ea7ng kh\u00ed d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ee5 t\u1eadp th\u00e0nh nh\u1eefng h\u1ea1t \u0111\u1eb7c, h\u00e0nh tinh nh\u1ecf, h\u00e0nh tinh nguy\u00ean thu\u1ef7, cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng h\u00e0nh tinh l\u1edbn, nh\u1ecf \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, mu\u1ed1n \u0111o chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng th\u1eb3ng c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 nhanh hay ch\u1eadm c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb. V\u1eady tr\u1ea1ng th\u00e1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng tr\u00f2n th\u00ec d\u00f9ng g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111o? C\u00f3 m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p l\u00e0 d\u00f9ng &#8220;\u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c&#8221;. \u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 quay quanh m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c c\u1ee7a n\u00f3 b\u1eb1ng kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nh\u00e2n v\u1edbi kho\u1ea3ng c\u00e1ch t\u1eeb tr\u1ecdng t\u00e2m v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 n\u00f3 quay quanh \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3. Trong v\u1eadt l\u00fd c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. \u0110\u1ecbnh lu\u1eadt ph\u00e1t bi\u1ec3u nh\u01b0 sau: M\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 quay, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a ngo\u1ea1i l\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i khi h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. V\u00ed d\u1ee5 m\u1ed9t di\u1ec5n vi\u00ean ba l\u00ea, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh quay \u0111\u1ed9t nhi\u00ean thu tay l\u1ea1i (thu nh\u1ecf s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng so v\u1edbi \u0111i\u1ec3m quay c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh) th\u00ec t\u1ed1c \u0111\u1ed9 quay c\u1ee7a di\u1ec5n vi\u00ean \u0111\u00f3 s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean, b\u1edfi v\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ebf m\u1edbi b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ecbnh lu\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c s\u1ea3n sinh ra t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u1ef1 quay c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng \u0111\u00e1m tinh v\u00e2n nguy\u00ean thu\u1ef7 h\u00ecnh th\u00e0nh h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c. Sau khi h\u00ecnh th\u00e0nh M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00e0nh tinh, \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c c\u1ee7a n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t \u0111i n\u00ean t\u1ea5t nhi\u00ean ph\u00e1t sinh s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 l\u1ea1i. C\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u1eadt ch\u1ea5t t\u00edch t\u1ee5 d\u00e0i d\u1eb1ng d\u1eb7c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u0111\u00e1m tinh v\u00e2n nguy\u00ean thu\u1ef7. V\u00ec \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i cho n\u00ean c\u00e1c h\u00e0nh tinh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh co l\u1ea1i s\u1ebd chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhanh. Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng ngo\u1ea1i l\u1ec7. S\u1ef1 ph\u00e2n ph\u1ed1i ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c m\u00e0 n\u00f3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd khi\u1ebfn cho Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng quay quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay. Mu\u1ed1n ph\u00e2n t\u00edch m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n v\u1ec1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0nh tinh kh\u00e1c quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 t\u1ef1 quay c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh th\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay; Tinh v\u00e2n nguy\u00ean thu\u1ef7; \u0110\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c; B\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng g\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 t\u00e1m h\u00e0nh tinh kh\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n t\u1ef1 quay quanh m\u1ed9t tr\u1ee5c gi\u1ea3 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n. \u0110\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau l\u00e0 do Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ef1 quay s\u1ea3n sinh ra. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6883","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6883\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}