{"id":6908,"date":"2021-11-20T12:35:59","date_gmt":"2021-11-20T05:35:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6908"},"modified":"2021-11-20T13:24:44","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:44","slug":"the-nao-la-bi-mat-tunguska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/the-nao-la-bi-mat-tunguska\/","title":{"rendered":"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 b\u00ed m\u1eadt &#8220;Tunguska&#8221;?"},"content":{"rendered":"\n<p>Kho\u1ea3ng 7 gi\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1908, v\u00f9ng Tunguska mi\u1ec1n trung Siberi Nga c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u l\u1eeda c\u00f2n s\u00e1ng h\u01a1n c\u1ea3 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u00f9 \u00f9 r\u01a1i xu\u1ed1ng theo g\u00f3c xi\u00ean 275o. B\u1ed7ng ch\u1ed1c m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1ed5 r\u1ec1n. Ti\u1ebfng n\u1ed5 lan ra h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m ph\u00e1 v\u1ee1 k\u00ednh t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1eeda s\u1ed5 trong v\u00f2ng b\u00e1n k\u00ednh 1 km, th\u1eadm ch\u00ed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt \u1edf c\u00e1ch xa 300 &#8211; 500 km c\u0169ng ng\u1ea5t ng\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong v\u00f2ng b\u00e1n k\u00ednh 2000 km2, c\u00e2y trong r\u1eebng \u0111\u1ed5 ng\u1ed5n ngang, l\u1eeda b\u1ed1c ch\u00e1y l\u00e0m cho m\u1ecdi v\u1eadt chung quanh bi\u1ebfn th\u00e0nh than. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u00e1y \u0111\u1ecba ch\u1ea5n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u ghi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng cong kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a v\u1ee5 n\u1ed5 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng ki\u1ebfn t\u1eeb khi c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nay. Theo t\u00ednh to\u00e1n s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 c\u1ee7a v\u1ee5 n\u1ed5 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi h\u00e0ng v\u1ea1n t\u1ea5n thu\u1ed1c n\u1ed5 TNT c\u1ef1c m\u1ea1nh, n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u1ea3 bom nguy\u00ean t\u1eed c\u1ee7a M\u1ef9 n\u00e9m xu\u1ed1ng Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u1ed3i th\u00e1ng 8 n\u0103m 1945.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady v\u1eadt g\u00ec \u0111\u00e3 g\u00e2y ra v\u1ee5 n\u1ed5 \u1edf Tunguska? Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1eabn tinh r\u01a1i xu\u1ed1ng. N\u0103m 1927 m\u1ed9t t\u1ed5 kh\u1ea3o s\u00e1t do gi\u00e1o s\u01b0 Kulik &#8211; Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Li\u00ean X\u00f4 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra th\u1ef1c \u0111\u1ecba. N\u00f3i chung \u1edf trung t\u00e2m v\u1eabn tinh r\u01a1i xu\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i c\u00f3 h\u1ed1 v\u1eabn th\u1ea1ch, g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u00edt m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u00e1c v\u1eabn th\u1ea1ch. Nh\u01b0ng t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c h\u1eb3n, \u1edf \u0111\u00e2y v\u1eeba kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed1 v\u1eabn th\u1ea1ch l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1ee5n. T\u1ed5 kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00e2u xu\u1ed1ng m\u1ea5y ch\u1ee5c m\u00e9t nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec. Th\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1, v\u1eabn th\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u00e2u?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110ang l\u00fac c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm c\u00e2u gi\u1ea3i \u0111\u00e1p th\u00ec m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n vi\u1ec5n t\u01b0\u1edfng n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 l\u00e0 Calasev \u0111\u00e3 m\u1ea1nh d\u1ea1n \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft. Trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e1ch nh\u00ecn sau: s\u1ef1 ki\u1ec7n Tunguska l\u00e0 do m\u1ed9t con t\u00e0u nguy\u00ean t\u1eed t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t bay l\u1ea1c trong v\u0169 tr\u1ee5 g\u00e2y n\u00ean. Nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tra hi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 d\u1ed9i m\u1ed9t g\u00e1o n\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh l\u00ean gi\u1ea3 thuy\u1ebft \u0111\u00f3, v\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u b\u1ee9c x\u1ea1 c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eed \u1edf h\u1ed1 \u0111\u1ea5t n\u0103m 1908 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1958 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Li\u00ean X\u00f4 ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u1ea3o s\u00e1t v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. Cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf trong \u0111\u1ea5t v\u00f9ng \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ee9a nh\u1eefng h\u1ea1t b\u1ee5i v\u1eabn tinh s\u1eaft, trong \u0111\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng niken t\u1eeb 7 &#8211; 10%. Trong m\u1ecf s\u1eaft tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng niken cao qu\u00e1 3%. V\u1ec1 sau \u0111\u1ed9i kh\u1ea3o s\u00e1t kh\u00e1c l\u1ea1i ph\u00e1t hi\u1ec7n trong \u0111\u1ea7m l\u1ea7y \u1edf v\u00f9ng \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1eabn th\u1ea1ch th\u1ee7y tinh, c\u00e1c h\u1ea1t kim lo\u1ea1i, h\u1ea1t h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u1ee7a silic v\u00e0 m\u1ed9t \u00edt h\u1ea1t kim c\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nh\u1ecf. Nh\u1eefng lo\u1ea1i h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u00fang l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ho\u00e1 h\u1ecdc \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 nh\u1ecf gi\u1eefa c\u00e1c v\u00ec sao c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh c\u1ee7a sao ch\u1ed5i. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng t\u1ecf k\u1ebb kh\u1edfi s\u1ef1 ki\u1ec7n Tunguska c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ee1 c\u1ee7a sao ch\u1ed5i, ho\u1eb7c l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3 kho\u1ea3ng 100m, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng kho\u1ea3ng 1 tri\u1ec7u t\u1ea5n tr\u1edf l\u00ean. Khi n\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 30 km\/s va v\u00e0o Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, v\u00ec kh\u00f4ng kh\u00ed t\u00e1c d\u1ee5ng m\u1ea1nh l\u00e0m cho nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u00ean cao m\u1ea5y ngh\u00ecn \u0111\u1ed9, th\u1eadm ch\u00ed h\u00e0ng v\u1ea1n \u0111\u1ed9 m\u00e0 ph\u00e1t sinh v\u1ee5 n\u1ed5, t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n Tunguska ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi. V\u00ec v\u1ee5 n\u1ed5 ph\u00e1t sinh tr\u00ean cao, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ed1 s\u00e2u tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: S\u1ef1 ki\u1ec7n Tunguska; V\u1eabn tinh.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kho\u1ea3ng 7 gi\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1908, v\u00f9ng Tunguska mi\u1ec1n trung Siberi Nga c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u l\u1eeda c\u00f2n s\u00e1ng h\u01a1n c\u1ea3 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u00f9 \u00f9 r\u01a1i xu\u1ed1ng theo g\u00f3c xi\u00ean 275o. B\u1ed7ng ch\u1ed1c m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1ed5 r\u1ec1n. Ti\u1ebfng n\u1ed5 lan ra h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m ph\u00e1 v\u1ee1 k\u00ednh t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1eeda s\u1ed5 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6908","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6908"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6908\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}