{"id":6920,"date":"2021-11-20T12:37:24","date_gmt":"2021-11-20T05:37:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6920"},"modified":"2021-11-20T13:24:43","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:43","slug":"tren-mat-trang-co-nui-lua-dang-hoat-dong-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tren-mat-trang-co-nui-lua-dang-hoat-dong-khong\/","title":{"rendered":"Tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb n\u0103m 1969 \u0111\u1ebfn nay con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng t\u00e1m l\u1ea7n (bao g\u1ed3m hai l\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 b\u1ed9) v\u00e0 mang v\u1ec1 g\u1ea7n 1 v\u1ea1n kg c\u00e1c m\u1eabu \u0111\u1ea5t M\u1eb7t Tr\u0103ng. Th\u00f4ng qua nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch m\u1eabu \u0111\u1ea5t M\u1eb7t Tr\u0103ng, khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nham th\u1ea1ch c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1 xi\u00ean h\u00ecnh d\u00e0i v\u00e0 \u0111\u00e1 huy\u1ec1n v\u0169. Nh\u01b0ng ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, \u0111\u00e1 huy\u1ec1n v\u0169 l\u00e0 lo\u1ea1i di\u00eam th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh do n\u00fai l\u1eeda phun ra k\u1ebft l\u1ea1i m\u00e0 th\u00e0nh. S\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a nham th\u1ea1ch thu\u1ed9c lo\u1ea1i \u0111\u00e1 huy\u1ec1n v\u0169 tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1m \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 cho ta bi\u1ebft M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t m\u1ea1nh v\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0103n c\u1ee9 k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00e2n t\u00edch tu\u1ed5i h\u00ecnh th\u00e0nh di\u00eam th\u1ea1ch c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba ch\u1ea5t c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng, ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra s\u1ef1 mi\u00eau t\u1ea3 \u0111\u1ea1i th\u1ec3 v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed h\u00ecnh th\u00e0nh M\u1eb7t Tr\u0103ng nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh kho\u1ea3ng 4,6 t\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00fac m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00f3 \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i ng\u01b0ng k\u1ebft l\u1ea1i th\u00e0nh ch\u1ea5t r\u1eafn, nh\u01b0ng qua nhi\u1ec1u n\u0103m v\u1ec1 sau, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00f3ng ch\u1ea3y b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn cho c\u00e1c ch\u1ea5t c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh ph\u00e1t sinh s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0ng giai \u0111o\u1ea1n n\u00f3ng ch\u1ea3y n\u00e0y kh\u00f4ng d\u00e0i, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1nh \u0111\u00f4ng k\u1ebft v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1ec1 v\u1ecf r\u1eafn m\u1eb7t ngo\u00e0i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ho\u00e0n ch\u1ec9nh. Sau \u0111\u00f3 M\u1eb7t Tr\u0103ng tr\u1ea3i qua m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 b\u00f9ng n\u1ed5 do c\u00e1c v\u1eabn th\u1ea1ch to nh\u1ecf trong v\u0169 tr\u1ee5 r\u01a1i xu\u1ed1ng. T\u1eeb r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ed1 v\u1eabn th\u1ea1ch t\u1ea1o ra c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng, ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh r\u1ea5t l\u1edbn, c\u1ef1 ly gi\u1eefa c\u00e1c h\u1ed1 r\u1ea5t g\u1ea7n, c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ed3i \u0111\u00f3 t\u1ea7n s\u1ed1 va ch\u1ea1m c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eabn tinh r\u1ea5t cao.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kho\u1ea3ng 4,1 t\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, M\u1eb7t Tr\u0103ng ph\u00e1t sinh m\u1ed9t \u0111\u1ee3t n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn. Ph\u1ea7n l\u1edbn dung nham phun ra d\u1eabn \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ea5u t\u1ea1o r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng m\u1ea1ch n\u00fai l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng v\u1edbi \u0111\u1ed9 d\u00e0i tr\u00ean 1.000 km, cao 3 &#8211; 4 km nh\u01b0 m\u1ea1ch n\u00fai Iapinnin v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed3n \u0111\u1ecba. V\u1ec1 sau ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng di\u00eam t\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu d\u1ea7n, m\u00e3i \u0111\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u00e2y kho\u1ea3ng 3,9 t\u1ef7 n\u0103m M\u1eb7t Tr\u0103ng l\u1ea1i ph\u00e1t sinh m\u1ed9t l\u1ea7n bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t s\u1ed1 h\u00e0nh tinh nh\u1ecf v\u1ed1n g\u1ea7n v\u1edbi &#8220;h\u1ec7 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t &#8211; M\u1eb7t Tr\u0103ng&#8221; va ch\u1ea1m v\u1edbi M\u1eb7t Tr\u0103ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho M\u1eb7t Tr\u0103ng nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng to l\u1edbn g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ec3n M\u1eb7t Tr\u0103ng. Nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n va ch\u1ea1m n\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa l\u1ea1i g\u00e2y ra n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ed9ng r\u00e3i, di\u00eam t\u01b0\u01a1ng phun ra l\u1ea5p k\u00edn c\u00e1c bi\u1ec3n l\u00f5m s\u00e2u tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng. Th\u1eddi gian ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1ea7n n\u00e0y c\u1ee7a n\u00fai l\u1eeda k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea5y tr\u0103m tri\u1ec7u n\u0103m, m\u00e3i \u0111\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u00e2y 3,15 t\u1ef7 n\u0103m m\u1edbi d\u1ea7n d\u1ea7n l\u1eafng xu\u1ed1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng gi\u1ea3m d\u1ea7n, ch\u1ec9 ng\u1eabu nhi\u00ean m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee3t n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf quy m\u00f4 nh\u1ecf v\u00e0 n\u00fai l\u1eeda phun kh\u00ed. S\u1ef1 va ch\u1ea1m c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eabn th\u1ea1ch tuy kh\u00f4ng ng\u1eebng h\u1eb3n, nh\u01b0ng cho d\u00f9 v\u1eabn th\u1ea1ch to hay nh\u1ecf th\u00ec t\u1ea7n s\u1ed1 c\u0169ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m r\u00f5 r\u1ec7t. V\u00ec v\u1eady b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e1t sinh nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i to l\u1edbn n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady M\u1eb7t Tr\u0103ng hi\u1ec7n nay c\u00f2n c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng? N\u00ean n\u00f3i l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee7a c\u00e1c con t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi M\u1eb7t Tr\u0103ng, \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 n\u00fai l\u1eeda tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f2n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Nh\u01b0ng t\u1eeb n\u0103m 1787 \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f3 nh\u1eefng tia ch\u1edbp th\u1ea7n b\u00ed xu\u1ea5t hi\u1ec7n. C\u00e1c tia ch\u1edbp n\u00f3i chung k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng 20 ph\u00fat, c\u00f3 l\u00fac k\u00e9o d\u00e0i li\u00ean t\u1ee5c m\u1ea5y gi\u1edd. Theo th\u1ed1ng k\u00ea h\u01a1n 20 n\u0103m nay \u0111\u00e3 quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn l\u1ea7n tia ch\u1edbp nh\u01b0 th\u1ebf. Tia ch\u1edbp th\u1ef1c ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? \u0110\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn c\u00f2n b\u00e0n lu\u1eadn ch\u01b0a c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng tia ch\u1edbp c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ea3n \u00e1nh ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng phun kh\u00ed tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng, l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t b\u1ee5i do kh\u00ed phun l\u00ean ph\u1ea3n x\u1ea1 \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi. N\u1ebfu c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u00fai l\u1eeda tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n t\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda phun ra dung nham m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda phun ra kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: M\u1eb7t Tr\u0103ng; Nham th\u1ea1ch c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng. N\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng; N\u00fai l\u1eeda phun kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb n\u0103m 1969 \u0111\u1ebfn nay con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng t\u00e1m l\u1ea7n (bao g\u1ed3m hai l\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 b\u1ed9) v\u00e0 mang v\u1ec1 g\u1ea7n 1 v\u1ea1n kg c\u00e1c m\u1eabu \u0111\u1ea5t M\u1eb7t Tr\u0103ng. Th\u00f4ng qua nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch m\u1eabu \u0111\u1ea5t M\u1eb7t Tr\u0103ng, khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6920","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6920"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6920\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}