{"id":6924,"date":"2021-11-20T12:37:52","date_gmt":"2021-11-20T05:37:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6924"},"modified":"2021-11-20T13:24:43","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:43","slug":"tren-mat-trang-co-bien-va-luc-dia-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tren-mat-trang-co-bien-va-luc-dia-khong\/","title":{"rendered":"Tr\u00ean M\u1eb7t tr\u0103ng c\u00f3 \u201cbi\u1ec3n\u201d v\u00e0 \u201cl\u1ee5c \u0111\u1ecba\u201d kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu\u1ed5i t\u1ed1i nh\u00ecn l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 s\u00e1ng, ch\u1ed7 t\u1ed1i. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y, n\u00ean t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f3 cung Qu\u1ea3ng h\u00e0n, c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ecb H\u1eb1ng Nga sinh s\u1ed1ng. \u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XVII, Galil\u00ea &#8211; nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Italia l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng t\u1ef1 ch\u1ebf nh\u00ecn l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng, \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 c\u00e1c c\u00f4 H\u1eb1ng nga xinh \u0111\u1eb9p m\u00e0 ch\u1ec9 ph\u00e1t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u h\u1ed1 l\u1ed3i l\u00f5m, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng. Galil\u00ea cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u00e1ng l\u1ed3i l\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 n\u00fai cao v\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba, g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;l\u1ee5c \u0111\u1ecba tr\u0103ng&#8221;; c\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u1ed1i v\u00e0 l\u00f5m xu\u1ed1ng l\u00e0 bi\u1ec3n, g\u1ecdi &#8220;bi\u1ec3n tr\u0103ng&#8221;. Galil\u00ea \u0111\u1eb7t t\u00ean cho ch\u00fang l\u00e0 bi\u1ec3n m\u00e2y, bi\u1ec3n \u1ea9m th\u1ea5p, bi\u1ec3n m\u01b0a, bi\u1ec3n gi\u00f3 b\u00e3o, v.v..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f3i th\u1ebf t\u1ee9c l\u00e0 tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f3 l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 bi\u1ec3n th\u1eadt \u01b0?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a k\u1ef9 thu\u1eadt quan tr\u1eafc thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a k\u1ef9 thu\u1eadt th\u00e1m s\u00e1t v\u0169 tr\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00eam b\u1ed9 ph\u1eadn s\u00e1ng tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u00fang l\u00e0 n\u00fai cao, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai v\u00f2ng tr\u00f2n, nh\u01b0ng b\u1ed9 ph\u1eadn t\u1ed1i h\u01a1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec3n, v\u00ec trong \u0111\u00f3 c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 tr\u0169ng th\u1ea5p th\u00e0nh c\u00e1c b\u00ecnh nguy\u00ean r\u1ed9ng l\u1edbn m\u00e0 th\u00f4i. M\u1eb7c d\u00f9 nh\u01b0 v\u1eady &#8220;bi\u1ec3n tr\u0103ng&#8221; c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y tuy g\u1ecdi kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0ng v\u1eabn d\u00f9ng m\u00e3i cho \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 22 bi\u1ec3n \u0111\u00e3 ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi, tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf n\u1eeda \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, trong \u0111\u00f3 bi\u1ec3n to nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ec3n gi\u00f3 b\u00e3o, di\u1ec7n t\u00edch h\u01a1n 5 tri\u1ec7u km2, ti\u1ebfp theo l\u00e0 bi\u1ec3n m\u01b0a, di\u1ec7n t\u00edch kho\u1ea3ng 80 v\u1ea1n km2.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec bi\u1ec3n tr\u0103ng n\u00f3i chung th\u1ea5p h\u01a1n l\u1ee5c \u0111\u1ecba t\u1eeb 2000 &#8211; 3000 m, ch\u1ed7 s\u00e2u nh\u1ea5t th\u1ea5p h\u01a1n 6000 m, c\u1ed9ng th\u00eam c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn l\u1ee5c \u0111\u1ecba tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1 m\u1ea7u s\u00e1ng c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh, c\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec3n ch\u1ee7 y\u1ebfu do \u0111\u00e1 m\u00e0u \u0111en c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean, do \u0111\u00f3 b\u1ed9 ph\u1eadn l\u1ee5c \u0111\u1ecba ph\u1ea3n chi\u1ebfu \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ea1nh h\u01a1n, ta nh\u00ecn l\u00ean th\u1ea5y s\u00e1ng h\u01a1n, c\u00f2n ph\u1ea7n bi\u1ec3n ph\u1ea3n chi\u1ebfu \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi y\u1ebfu h\u01a1n n\u00ean ta nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ed1i h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: M\u1eb7t Tr\u0103ng; L\u1ee5c \u0111\u1ecba M\u1eb7t Tr\u0103ng; Bi\u1ec3n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu\u1ed5i t\u1ed1i nh\u00ecn l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 s\u00e1ng, ch\u1ed7 t\u1ed1i. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y, n\u00ean t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng c\u00f3 cung Qu\u1ea3ng h\u00e0n, c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ecb H\u1eb1ng Nga sinh s\u1ed1ng. \u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XVII, Galil\u00ea &#8211; nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Italia l\u1ea7n \u0111\u1ea7u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6924","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6924"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6924\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}