{"id":6938,"date":"2021-11-20T12:39:32","date_gmt":"2021-11-20T05:39:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6938"},"modified":"2021-11-20T13:24:42","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:42","slug":"mat-troi-la-thien-the-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/mat-troi-la-thien-the-the-nao\/","title":{"rendered":"M\u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t h\u00e0ng ng\u00e0y ta th\u1ea5y M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1eb7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y. M\u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu xu\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho ta \u00e1nh n\u1eafng v\u00e0 ngu\u1ed3n nhi\u1ec7t. M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 trung t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eb1ng tinh g\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t nh\u1ea5t. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch b\u00ecnh qu\u00e2n gi\u1eefa M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 149,6 tri\u1ec7u km, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh l\u00e0 1,39 tri\u1ec7u km, g\u1ea5p 109 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, th\u1ec3 t\u00edch g\u1ea5p 1,3 tri\u1ec7u l\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng g\u1ea5p 33 v\u1ea1n l\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, m\u1eadt \u0111\u1ed9 b\u00ecnh qu\u00e2n l\u00e0 1,4 g\/cm3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u0169ng t\u1ef1 quay, chu k\u1ef3 t\u1ef1 quay \u1edf \u0111\u1edbi x\u00edch \u0111\u1ea1o l\u00e0 25 ng\u00e0y, c\u00e0ng g\u1ea7n hai c\u1ef1c chu k\u1ef3 c\u00e0ng d\u00e0i h\u01a1n, \u1edf hai c\u1ef1c l\u00e0 35 ng\u00e0y. C\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 phong ph\u00fa nh\u1ea5t tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 hydro, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 heli, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 cacbon, nit\u01a1, oxy v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i kim lo\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, ch\u1eb3ng qua t\u1ec9 l\u1ec7 c\u1ea5u t\u1ea1o kh\u00e1c nhau m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u l\u1eeda n\u00f3ng b\u1ecfng. T\u1ea7ng ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 g\u1ed3m 3 t\u1ea7ng; quang c\u1ea7u, s\u1eafc c\u1ea7u v\u00e0 qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ea5y t\u1ea7ng n\u00e0y c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1ea7ng kh\u00ed c\u1ee7a M\u1eb7t t r\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t tr\u00f2n c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u00e0 ta nh\u00ecn th\u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u quang, \u0111\u1ed9 d\u00e0y c\u1ee7a n\u00f3 kho\u1ea3ng 500 km, \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00f3i m\u1eaft ch\u00ednh l\u00e0 t\u1eeb t\u1ea7ng n\u00e0y ph\u00e1t ra.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eafc c\u1ea7u l\u00e0 m\u1eb7t ngo\u00e0i c\u1ee7a quang c\u1ea7u, l\u00e0 t\u1ea7ng trung gian c\u1ee7a b\u1ea7u kh\u00ed M\u1eb7t Tr\u1eddi, \u01b0\u1edbc cao m\u1ea5y ngh\u00ecn km, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u1eeb m\u1ea5y ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n \u0111\u1ed9. Khi nguy\u1ec7t th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n, nh\u1eefng tia s\u00e1ng m\u00e3nh li\u1ec7t ph\u00e1t ra t\u1eeb c\u1ea7u quang b\u1ecb M\u1eb7t Tr\u1eddi che l\u1ea5p, n\u00ean ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ea7ng kh\u00ed n\u00e0y c\u00f3 m\u00e0u \u0111\u1ecf th\u1eabm, do \u0111\u00f3 g\u1ecdi t\u1ea7ng n\u00e0y l\u00e0 s\u1eafc c\u1ea7u ho\u1eb7c t\u1ea7ng s\u1eafc c\u1ea7u .<\/p>\n\n\n\n<p>Qudn<\/p>\n\n\n\n<p>Mijt Tr<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 t\u1ea7ng ngo\u00e0i c\u00f9ng nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ea7u kh\u00ed M\u1eb7t Tr\u1eddi. T\u1ea7ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 chi\u1ec1u d\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea5y l\u1ea7n b\u00e1n k\u00ednh c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi, c\u00f3 l\u00fac th\u1eadm tr\u00ed c\u00f2n d\u00e0y h\u01a1n n\u1eefa. N\u00f3 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u t\u1ea1o b\u1edfi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed \u0111i\u1ec7n ly cao \u0111\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed t\u1ef1 do, m\u1eadt \u0111\u1ed9 r\u1ea5t lo\u00e3ng. T\u1ea7ng trong c\u1ee7a qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea7ng trong, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u \u0111\u1ed9. \u0110\u1ed9 l\u1edbn v\u00e0 h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u1ee7a qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi. \u1ede th\u1eddi k\u1ef3 M\u1eb7t Tr\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi h\u00ecnh tr\u00f2n, th\u1eddi k\u1ef3 M\u1eb7t Tr\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng y\u1ebfu qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi b\u1ecb co l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda hai c\u1ef1c, \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1ed3i ra. \u0110\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a qu\u1ea7ng trong \u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n tri\u1ec7u c\u1ee7a quang c\u1ea7u, g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng v\u00e0o t\u1ed1i 15 ho\u1eb7c 16 \u00e2m l\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n quan tr\u1eafc s\u1eafc c\u1ea7u, ngo\u00e0i nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 quan tr\u1eafc \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u01a1n s\u1eafc ra, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 quan tr\u1eafc l\u00fac nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kia ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 quan tr\u1eafc l\u00fac nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n, ng\u00e0y nay c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng &#8220;m\u00e1y quan tr\u1eafc qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi&#8221; \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t. M\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan tr\u1eafc c\u1ee7a v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o ch\u1ee9ng t\u1ecf ch\u1ea5t kh\u00ed c\u1ee7a qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e3n n\u1edf, b\u1eafn ra nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ea1t h\u00ecnh th\u00e0nh gi\u00f3 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra \u1edf m\u00e9p ngo\u00e0i c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng kh\u00ed \u0111o\u00e0n gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u1ecdn l\u1eeda m\u00e0u \u0111\u1ecf ph\u00e1t ra \u00e1nh s\u00e1ng, g\u1ecdi l\u00e0 tai l\u1eeda M\u1eb7t Tr\u1eddi. C\u00f3 l\u00fac n\u00f3 b\u1eafn ra v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n km, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i r\u01a1i v\u00e0o s\u1eafc c\u1ea7u. S\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi (gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1ebft \u0111en M\u1eb7t Tr\u1eddi) c\u00f3 chu k\u1ef3 kho\u1ea3ng 11 n\u0103m. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ta d\u00f9ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n d\u00f9ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng quan s\u00e1t s\u1eafc c\u1ea7u ho\u1eb7c k\u00ednh ph\u00e2n quang, ho\u1eb7c quan s\u00e1t l\u00fac nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n m\u1edbi nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: M\u1eb7t Tr\u1eddi; Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t; C\u1ea7u s\u1eafc; Qu\u1ea7ng M\u1eb7t Tr\u1eddi; B\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t h\u00e0ng ng\u00e0y ta th\u1ea5y M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1eb7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y. M\u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu xu\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho ta \u00e1nh n\u1eafng v\u00e0 ngu\u1ed3n nhi\u1ec7t. M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 trung t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eb1ng tinh g\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t nh\u1ea5t. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch b\u00ecnh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6938","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}