{"id":6946,"date":"2021-11-20T12:40:28","date_gmt":"2021-11-20T05:40:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=6946"},"modified":"2021-11-20T13:24:41","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:41","slug":"the-nao-la-nguyen-to-mat-troi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/the-nao-la-nguyen-to-mat-troi\/","title":{"rendered":"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t tr\u1eddi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Heli l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1ed1 nh\u1eb9 nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng sau hydro. Trong b\u1ea3ng tu\u1ea7n ho\u00e0n c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc n\u00f3 \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 hai, k\u00fd hi\u1ec7u l\u00e0 He, t\u00ean ti\u1ebfng Anh l\u00e0 &#8220;helium&#8221;. N\u00f3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb ti\u1ebfng Hyl\u1ea1p l\u00e0 &#8220;Helios&#8221; c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, n\u00ean heli c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Heli v\u00e0 M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1868, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc P. Janssen \u0111\u1ebfn \u1ea5n \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 quan tr\u1eafc nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n. \u00d4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n trong quang ph\u1ed5 c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea1ch s\u00e1ng m\u00e0u v\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n kh\u1edbp v\u1edbi m\u00e0u v\u00e0ng trong quang ph\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 kh\u00e1c m\u00e0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y th\u1ee9 hai v\u1edbi s\u1ef1 \u00e1y n\u00e1y, tr\u0103n tr\u1edf, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u00f4ng l\u1ea1i quan tr\u1eafc M\u1eb7t Tr\u1eddi. Khi\u1ebfn cho \u00f4ng ph\u1ea5n kh\u1edfi v\u00e0 kinh ng\u1ea1c l\u00e0, tia m\u00e0u v\u00e0ng \u0111\u00f3 v\u1eabn \u1edf v\u1ecb tr\u00ed c\u0169. Do \u0111\u00f3 Janssen vi\u1ebft th\u01b0 cho vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p b\u00e1o c\u00e1o k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Anh J. Lokyer khi ti\u1ebfn h\u00e0nh quan tr\u1eafc c\u0169ng ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u1ea1ch v\u00e0ng \u0111\u00f3. Ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 10 \u00f4ng c\u0169ng g\u1eedi th\u01b0 cho Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p b\u00e1o c\u00e1o k\u1ebft qu\u1ea3 quan tr\u1eafc c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fang l\u00e0 s\u1ef1 tr\u00f9ng h\u1ee3p k\u1ef3 l\u1ea1, hai b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n, c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi gian g\u1eedi \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 trong H\u1ed9i ngh\u1ecb c\u1ee7a Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc. H\u1ed3i \u0111\u00f3 v\u1ea1ch v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 quang ph\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1ed1 m\u1edbi r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, do \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 helium, t\u1ee9c l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n x\u1ea3y ra sau \u0111\u00f3 27 n\u0103m. Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1895 nh\u00e0 ho\u00e1 h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Anh l\u00e0 Ramsay khi \u0111o t\u00ednh ch\u1ea5t v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1ed1 kh\u00ed tr\u01a1 agon \u00f4ng v\u1eeba ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1 kh\u00ed tr\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t, b\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u00e3 c\u00f3 thi\u1ec7n \u00fd nh\u1eafc nh\u1edf \u00f4ng r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khi l\u00e0m th\u00ed nghi\u1ec7m v\u1ec1 qu\u1eb7ng Urani &#8211; ytri c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5t kh\u00ed c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00e1y, n\u00ean nh\u1eafc nh\u1edf \u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ch\u1ea5t kh\u00ed \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i agon kh\u00f4ng? Ramsay c\u1ea3m th\u1ea5y s\u1ef1 nh\u1eafc nh\u1edf c\u1ee7a b\u1ea1n b\u00e8 r\u1ea5t c\u00f3 l\u00fd. Khi \u00f4ng d\u00f9ng k\u00ednh ph\u00e2n quang \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra qu\u1eb7ng Urani &#8211; ytri th\u00ec t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1ea5t kh\u00ed, ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 agon, m\u00e0 trong quang ph\u1ed5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea1ch s\u00e1ng m\u00e0u v\u00e0ng kh\u00e1c v\u1edbi m\u00e0u v\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00e1c, n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi v\u1ea1ch quang ph\u1ed5 kh\u00ed agon.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u0111\u1ea7u Ramsay cho r\u1eb1ng v\u1ea1ch v\u00e0ng n\u00e0y do nguy\u00ean t\u1ed1 Natri ph\u00e1t ra, c\u00f3 th\u1ec3 khi l\u00e0m th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn l\u00e0m r\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ea5t g\u00ec \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ee9a mu\u1ed1i \u0103n (NaCl). Qua ki\u1ec3m tra k\u1ef9 v\u00e0 l\u00e0m th\u00ed nghi\u1ec7m nhi\u1ec1u l\u1ea7n, v\u1ea1ch v\u00e0ng \u0111\u00f3 v\u1eabn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ch\u1ed7 c\u0169. \u0110\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 v\u1ea1ch v\u00e0ng n\u00e0y t\u1eeb \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00ed nghi\u1ec7m lo\u1ea1i qu\u1eb7ng n\u00e0y c\u00f3 b\u1ecf th\u00eam NaCl v\u00e0o, nh\u01b0ng v\u1ea1ch v\u00e0ng c\u1ee7a natri v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00f9ng v\u1edbi v\u1ea1ch v\u00e0ng c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 quang ph\u1ed5 c\u1ee7a ch\u1ea5t kh\u00ed c\u0169 v\u1eabn \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 Ramsay ngh\u0129 \u0111\u1ebfn 27 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Janssen \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u1ea1ch v\u00e0ng trong quang ph\u1ed5 M\u1eb7t Tr\u1eddi, l\u1ebd n\u00e0o trong qu\u1eb7ng Urani &#8211; ytri c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi?<\/p>\n\n\n\n<p>Qua nhi\u1ec1u th\u00ed nghi\u1ec7m ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 th\u1eadt l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf. Nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi ch\u1ea5t kh\u00ed t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c trong qu\u1eb7ng Urani &#8211; ytri, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1 heli.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Heli. Nguy\u00ean t\u1ed1 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heli l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1ed1 nh\u1eb9 nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng sau hydro. Trong b\u1ea3ng tu\u1ea7n ho\u00e0n c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 ho\u00e1 h\u1ecdc n\u00f3 \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 hai, k\u00fd hi\u1ec7u l\u00e0 He, t\u00ean ti\u1ebfng Anh l\u00e0 &#8220;helium&#8221;. N\u00f3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb ti\u1ebfng Hyl\u1ea1p l\u00e0 &#8220;Helios&#8221; c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-6946","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6946"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6946\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}