{"id":7171,"date":"2021-11-20T12:43:20","date_gmt":"2021-11-20T05:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7171"},"modified":"2021-11-20T13:24:40","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:40","slug":"tren-hoa-tinh-co-su-song-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tren-hoa-tinh-co-su-song-khong\/","title":{"rendered":"Tr\u00ean ho\u1ea3 tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>Ho\u1ea3 Tinh l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ed1 m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u00f3 r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi n\u00f3 c\u00e1ch M\u1eb7t Tr\u1eddi 1,5 \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u00ean v\u0103n, so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00e1ch M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u00ean v\u0103n ch\u1ec9 xa h\u01a1n 50%. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh kho\u1ea3ng 20 \u00b0C- 140 \u00b0C. Th\u1eddi gian chu k\u1ef3 t\u1ef1 quay m\u1ed9t v\u00f2ng c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh l\u00e0 24 gi\u1edd 37 ph\u00fat 22 gi\u00e2y, so v\u1edbi chu k\u1ef3 t\u1ef1 quay c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ch\u1ec9 d\u00e0i h\u01a1n kho\u1ea3ng 40 ph\u00fat. Tr\u1ee5c c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh nghi\u00eang v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t g\u00f3c 23 \u0111\u1ed9 59 ph\u00fat, g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t (g\u00f3c \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o l\u00e0 23o 27\u2019 ) do \u0111\u00f3 tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed1n m\u00f9a thay \u0111\u1ed5i. Th\u1eddi gian Ho\u1ea3 Tinh quay m\u1ed9t v\u00f2ng quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 687 ng\u00e0y, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 2 n\u0103m c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u1ea3 Tinh c\u0169ng c\u00f3 t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n tuy v\u00f4 c\u00f9ng lo\u00e3ng, ch\u1ec9 b\u1eb1ng 1% t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, h\u01a1n n\u1eefa th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 kh\u00ed CO2 (chi\u1ebfm 95%).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng con ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng qua th\u00ed nghi\u1ec7m bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 sinh v\u1eadt c\u1ea5p th\u1ea5p c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh v\u00ec Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t n\u00ean h\u01a1n 100 n\u0103m nay ng\u01b0\u1eddi ta lu\u00f4n nu\u00f4i hy v\u1ecdng tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;k\u00eanh \u0111\u00e0o&#8221; tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00e0ng khi\u1ebfn cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tin r\u1eb1ng tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 sinh v\u1eadt c\u00f3 tr\u00ed tu\u1ec7 sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e3i \u0111\u1ebfn th\u1eadp k\u1ef7 50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n tin t\u01b0\u1edfng c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Ho\u1ea3 Tinh. N\u0103m 1959 sau khi con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00f3ng v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Li\u00ean X\u00f4 Shokolovski &#8211; ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u00f3 quy\u1ec1n uy, c\u00f2n tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1edbi to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi: c\u0103n c\u1ee9 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng, hai v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh c\u00f2n ti\u00ean ti\u1ebfn h\u01a1n &#8220;v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o Ho\u1ea3 Tinh&#8221; do con ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng l\u00ean. Nh\u01b0ng c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a k\u1ef9 thu\u1eadt th\u00e1m hi\u1ec3m v\u0169 tr\u1ee5, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng quan s\u00e1t Ho\u1ea3 Tinh \u1edf c\u1ef1 ly r\u1ea5t g\u1ea7n. Ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n hai v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ec3 b\u1eb1ng \u0111\u00e1, tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i k\u00eanh \u0111\u00e0o do con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o n\u00ean, c\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a sinh v\u1eadt tr\u00ed tu\u1ec7 n\u00e0o, th\u1eadm ch\u00ed ngay nh\u1eefng sinh v\u1eadt m\u00e0 m\u1eaft th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 nh\u01b0 th\u1ebf con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1ecbu b\u00f3 tay, sinh v\u1eadt l\u1edbn kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi sinh v\u1eadt. V\u00ec v\u1eady n\u0103m 1976, khi con ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng t\u00e0u &#8220;C\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n&#8221; (Viking) \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean Ho\u1ea3 Tinh, n\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh. Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">thi\u1ebft k\u1ebf<\/a> 3 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t: m\u1ed9t l\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm xem c\u00f3 s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a quang h\u1ee3p kh\u00f4ng; hai l\u00e0 m\u00f4 ph\u1ecfng s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 trong \u0111\u1ea5t c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 vi sinh v\u1eadt kh\u00f4ng; ba l\u00e0 \u0111o \u0111\u1ea1c s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i kh\u00ed gi\u1eefa sinh v\u1eadt v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xung quanh. Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 th\u00ed nghi\u1ec7m n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh t\u1ed3n t\u1ea1i s\u1ef1 s\u1ed1ng. V\u00ec th\u1ebf Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng hay kh\u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea5n kh\u1edfi l\u00e0, c\u00e1ch \u0111\u00e2y kh\u00f4ng l\u00e2u, m\u00f9a thu n\u0103m 1996. C\u1ee5c H\u00e0ng kh\u00f4ng V\u0169 tr\u1ee5 Nasa M\u1ef9 tuy\u00ean b\u1ed1 h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1eabn th\u1ea1ch \u1edf Nam C\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1eeb Ho\u1ea3 Tinh r\u01a1i xu\u1ed1ng, ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a vi sinh v\u1eadt. Theo nghi\u00ean c\u1ee9u, v\u1eabn th\u1ea1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1ch \u0111\u00e2y kho\u1ea3ng 4,0 &#8211; 4,5 t\u1ec9 n\u0103m v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng trong m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1edbn c\u00e1ch \u0111\u00e2y 16 tri\u1ec7u n\u0103m \u0111\u00e3 t\u1eeb Ho\u1ea3 Tinh bay v\u00e0o kh\u00f4ng trung, sau \u0111\u00f3 tr\u00f4i n\u1ed5i g\u1ea7n 10 tri\u1ec7u n\u0103m, c\u00e1ch \u0111\u00e2y 13.000 n\u0103m \u0111\u00e3 r\u01a1i xu\u1ed1ng v\u00f9ng b\u0103ng nguy\u00ean thu\u1ef7 \u1edf Nam C\u1ef1c Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f2n c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ec9 r\u00f5: c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 di t\u00edch c\u1ee7a vi sinh v\u1eadt c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec5m t\u1eeb c\u00e1c ch\u1ea5t c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. H\u01a1n n\u1eefa cho d\u00f9 v\u1eabn th\u1ea1ch t\u1eeb Ho\u1ea3 Tinh \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 vi sinh v\u1eadt th\u00ec \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00e1ch \u0111\u00e2y t\u1eeb r\u1ea5t l\u00e2u, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh hi\u1ec7n nay tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh v\u1eabn c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. Cho n\u00ean c\u00e2u \u0111\u1ed1 s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Ho\u1ea3 Tinh; S\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ho\u1ea3 Tinh l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ed1 m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u00f3 r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi n\u00f3 c\u00e1ch M\u1eb7t Tr\u1eddi 1,5 \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u00ean v\u0103n, so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00e1ch M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u00ean v\u0103n ch\u1ec9 xa h\u01a1n 50%. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh kho\u1ea3ng 20 \u00b0C- 140 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7171","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7171"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7171\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}