{"id":7179,"date":"2021-11-20T12:44:17","date_gmt":"2021-11-20T05:44:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7179"},"modified":"2021-11-20T13:24:39","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:39","slug":"diem-vuong-tinh-co-duoc-xem-la-mot-dai-hanh-tinh-cua-he","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/diem-vuong-tinh-co-duoc-xem-la-mot-dai-hanh-tinh-cua-he\/","title":{"rendered":"Di\u00eam v\u01b0\u01a1ng tinh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u00e0nh tinh c\u1ee7a H\u1ec7"},"content":{"rendered":"\n<p>M\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f4ng?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1930, Tombaugh ph\u00e1t hi\u1ec7n ra Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh. Nh\u01b0ng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n tranh lu\u1eadn. Ngo\u00e0i qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n ch\u00eanh l\u1ec7ch v\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n theo l\u00fd thuy\u1ebft ra th\u00ec ti\u00eau \u0111i\u1ec3m s\u1ef1 tranh lu\u1eadn c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh c\u00f2n \u1edf ch\u1ed7 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 r\u1ea5t nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi ph\u00e1t hi\u1ec7n Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh kh\u00f4ng l\u00e2u, n\u0103m 1936 hai nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Heittern v\u00e0 Kupo \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 h\u00e0nh tinh c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, n\u00f3 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ec7 tinh \u0111\u00e3 tho\u00e1t kh\u1ecfi H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh m\u00e0 th\u00f4i. C\u0103n c\u1ee9 c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh v\u00e0 v\u1ec7 tinh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ec7 tinh quay thu\u1eadn chi\u1ec1u v\u1edbi H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh. Trong m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i ng\u1eabu nhi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00f3, hai v\u1ec7 tinh n\u00e0y c\u00e1ch nhau t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i g\u1ea7n, d\u01b0\u1edbi l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn t\u00e1c d\u1ee5ng, v\u1ec7 tinh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u1ec7 tinh quay ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u c\u00f2n Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam t\u1ed1c \u0111\u1ed9 tho\u00e1t kh\u1ecfi H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh tr\u1edf th\u00e0nh h\u00e0nh tinh th\u1ee9 9 quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi. C\u0103n c\u1ee9 s\u1ef1 suy \u0111o\u00e1n c\u1ee7a h\u1ed3i \u0111\u00f3 th\u00ec kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh to h\u01a1n v\u1ec7 tinh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh, do \u0111\u00f3 c\u00e1ch nh\u00ecn nh\u1eadn n\u00e0y trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh l\u00e0 6000 km. V\u1ec1 sau nh\u1edd k\u1ebft qu\u1ea3 quan s\u00e1t khi Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh b\u1ecb che l\u1ea5p, \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kho\u1ea3ng 6800 km. N\u0103m 1979 nh\u1edd k\u1ef9 thu\u1eadt m\u1edbi v\u1ec1 c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb can thi\u1ec7p v\u1ebft \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3 t\u1eeb 3000 &#8211; 3600 km, nh\u1ecf h\u01a1n M\u1eb7t Tr\u0103ng. N\u0103m 1990 k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111o \u0111\u1ea1c c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian \u0111\u1ec3 \u0111o Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh ch\u1ec9 c\u00f3 2.284 km, v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh l\u00e0 1192 km. V\u1ec1 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c con s\u1ed1 ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1t hi\u1ec7n Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh, c\u0103n c\u1ee9 quan tr\u1eafc qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng Tinh v\u00e0 H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh, ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1 \u0111o\u00e1n t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ec3, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u1edbn kho\u1ea3ng g\u1ea5p 6,6 l\u1ea7n kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Sau khi ph\u00e1t hi\u1ec7n Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh, n\u0103m 1930 &#8211; 1940 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1978 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh, l\u00fac \u0111\u00f3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh ch\u1ec9 b\u1eb1ng 0,0015 &#8211; 0,0024 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, m\u1eadt \u0111\u1ed9 kho\u1ea3ng 0,3 &#8211; 2,5 g\/cm3. Kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u00e0m sao Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn cho ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u1ec7 tinh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3 c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a Heittern v\u00e0 Kupo kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c. \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean v\u1ec1 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng thuy\u1ebft kh\u00e1c, v\u00ed d\u1ee5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ec7 tinh c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh, c\u00f2n v\u1ec7 tinh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i thi\u00ean th\u1ec3 trong n\u1ed9i b\u1ed9 h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, h\u00ecnh d\u1ea1ng l\u1edbp v\u1ecf nham th\u1ea1ch c\u1ee7a n\u00f3 gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh. N\u00f3 va ch\u1ea1m v\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh kh\u00e1c h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u00f3 t\u00e2m sai r\u1ea5t l\u1edbn n\u00ean ch\u1ea1y v\u00e0o h\u1ec7 th\u1ed1ng H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh, th\u00fac \u0111\u1ea9y Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh t\u1eeb trong h\u1ec7 th\u1ed1ng H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh ra kh\u1ecfi, c\u00f2n b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3 bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u1ec7 tinh bay ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. V\u1ec7 tinh c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh c\u0169ng trong s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1eafn ra kh\u1ecfi b\u1ea3n th\u00e2n Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh trong qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ec7 tinh c\u1ee7a H\u1ea3i V\u01b0\u01a1ng Tinh hay kh\u00f4ng th\u00ec hi\u1ec7n nay n\u00f3 v\u1eabn \u0111ang quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh. V\u00ec kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 nh\u1ecf h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u00e0nh tinh kh\u00e1c, c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n mu\u1ed1n quy n\u00f3 v\u1ec1 ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a sao C\u1ed1c th\u1ea7n l\u00e0 ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh l\u1edbn nh\u1ea5t v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 1000 km cho n\u00ean c\u00f2n nh\u1ecf h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh, do \u0111\u00f3 \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n v\u1eabn th\u1eeba nh\u1eadn Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh n\u00ean quy v\u1ec1 \u0111\u1ea1i h\u00e0nh tinh c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f4ng? N\u0103m 1930, Tombaugh ph\u00e1t hi\u1ec7n ra Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh. Nh\u01b0ng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n tranh lu\u1eadn. Ngo\u00e0i qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n ch\u00eanh l\u1ec7ch v\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n theo l\u00fd thuy\u1ebft ra th\u00ec ti\u00eau \u0111i\u1ec3m s\u1ef1 tranh lu\u1eadn c\u1ee7a Di\u00eam V\u01b0\u01a1ng Tinh c\u00f2n \u1edf ch\u1ed7 kh\u1ed1i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7179","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7179"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7179\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}