{"id":7193,"date":"2021-11-20T12:45:56","date_gmt":"2021-11-20T05:45:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7193"},"modified":"2021-11-20T13:24:38","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:38","slug":"sao-choi-dam-nhau-la-the-nao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/sao-choi-dam-nhau-la-the-nao\/","title":{"rendered":"Sao ch\u1ed5i \u0111\u00e2m nhau l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o?"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u0103m 1994 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n trong v\u0169 tr\u1ee5 x\u01b0a nay ch\u01b0a h\u1ec1 x\u1ea3y ra, \u0111\u00f3 l\u00e0 sao ch\u1ed5i &#8220;Shoemaker &#8211; Levy 9&#8221; (g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 SL9) \u0111\u00e3 \u0111\u00e2m v\u00e0o M\u1ed9c Tinh &#8211; h\u00e0nh tinh l\u1edbn nh\u1ea5t trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb 4 gi\u1edd 15 ph\u00fat ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1994 \u0111\u1ebfn 8 gi\u1edd 12 ph\u00fat ng\u00e0y 22, trong th\u1eddi gian h\u01a1n 5 ng\u00e0y, h\u01a1n 20 m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u1ee7a sao ch\u1ed5i SL9 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u00e2m v\u00e0o M\u1ed9c Tinh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi h\u01a1n 130 gi\u1edd tr\u00ean M\u1ed9c Tinh li\u00ean t\u1ee5c n\u1ed5 2 t\u1ec9 q\u1ee7a bom nguy\u00ean t\u1eed, ph\u00f3ng th\u00edch ra m\u1ed9t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi 40 v\u1ea1n t\u1ec9 t\u1ea5n c\u1ee7a thu\u1ed1c n\u1ed5 TNT c\u1ef1c m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sao ch\u1ed5i v\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u00e2m v\u00e0o M\u1ed9c Tinh?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n th\u00f4ng qua quan s\u00e1t v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n ph\u00e1t hi\u1ec7n: SL9 \u0111\u00e3 lao v\u00e0o h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a ta trong m\u1ed9t th\u1eddi gian t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u00e0i. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bay v\u00e0o h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1992, khi c\u00e1ch trung t\u00e2m M\u1ed9c Tinh kho\u1ea3ng 11 v\u1ea1n km, v\u1edbi M\u1ed9c Tinh c\u00f3 b\u00e1n k\u00ednh 7 v\u1ea1n km m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ef1 ly r\u1ea5t g\u1ea7n. S\u1ee9c h\u00fat to l\u1edbn c\u1ee7a M\u1ed9c Tinh \u0111\u00e3 l\u00e0m cho sao SL9 tan v\u1ee1. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 n\u0103m 1993 hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng Shoemaker v\u00e0 ng\u00e0i Levy ph\u00e1t hi\u1ec7n ra SL9 th\u00ec t\u1ed1i thi\u1ec3u l\u00fac \u0111\u00f3 n\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ee1 th\u00e0nh 21 m\u1ea3nh. Nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ee5n n\u00e0y s\u1eafp th\u00e0nh h\u00e0ng d\u1ecdc v\u1edbi chi\u1ec1u d\u00e0i h\u01a1n 16 v\u1ea1n km. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00ecnh dung n\u00f3 l\u00e0 &#8220;m\u1ed9t \u0111o\u00e0n t\u1ea7u ho\u1ea3&#8221; \u0111ang lao v\u00e0o kh\u00f4ng gian h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9c Tinh kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 nghi\u1ec1n n\u00e1t sao ch\u1ed5i m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3. Sau khi SL9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u00f4ng l\u00e2u c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra d\u1ef1 b\u00e1o ch\u00ednh x\u00e1c: kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u00f3 s\u1ebd \u0111\u00e2m v\u00e0o sao M\u1ed9c m\u00e0 c\u00f2n th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a sao M\u1ed9c b\u1ecb \u0111\u00e2m. S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y ph\u00e1t sinh \u0111\u00fang gi\u1edd d\u1ef1 b\u00e1o. H\u1ed3i \u0111\u00f3 21 m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh &#8220;\u0111o\u00e0n t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5&#8221; d\u00e0i 16 v\u1ea1n km, trong \u0111\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh l\u1edbn h\u01a1n 2 km, m\u1ea3nh v\u1ee5n l\u1edbn nh\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kho\u1ea3ng 35 km, n\u00f3 l\u00e0 m\u1ea3nh v\u1ee5n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e2m v\u00e0o M\u1ed9c Tinh. N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng va ch\u1ea1m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi 6 ngh\u00ecn t\u1ec9 t\u1ea5n thu\u1ed1c n\u1ed5 TNT, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u1ee9c th\u1eddi l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u00ean 3 v\u1ea1n \u00b0C, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn 5 v\u1ea1n \u0111\u1ed9 C. \u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh h\u1ed1 va ch\u1ea1m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi 80% \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. V\u1ebft \u0111en chung quanh ch\u1ed7 va ch\u1ea1m c\u00f2n to h\u01a1n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf M\u1ed9c Tinh \u0111\u00e3 b\u1ecb va ch\u1ea1m n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed3i \u0111\u00f3 to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn k\u1ef3 quan v\u0169 tr\u1ee5 ng\u00e0n n\u0103m kh\u00f3 g\u1eb7p n\u00e0y. Nh\u1eefng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111ang quan s\u00e1t b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 M\u1ed9c Tinh mang t\u00ean Galil\u00ea c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o quan s\u00e1t v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd b\u00e1u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Sao ch\u1ed5i; Sao ch\u1ed5i va ch\u1ea1m v\u1edbi M\u1ed9c<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m 1994 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n trong v\u0169 tr\u1ee5 x\u01b0a nay ch\u01b0a h\u1ec1 x\u1ea3y ra, \u0111\u00f3 l\u00e0 sao ch\u1ed5i &#8220;Shoemaker &#8211; Levy 9&#8221; (g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 SL9) \u0111\u00e3 \u0111\u00e2m v\u00e0o M\u1ed9c Tinh &#8211; h\u00e0nh tinh l\u1edbn nh\u1ea5t trong h\u1ec7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7193","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7193\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}