{"id":7197,"date":"2021-11-20T12:46:25","date_gmt":"2021-11-20T05:46:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7197"},"modified":"2021-11-20T13:24:38","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:38","slug":"vi-sao-co-sao-choi-bi-mat-di","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-co-sao-choi-bi-mat-di\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao c\u00f3 sao ch\u1ed5i b\u1ecb m\u1ea5t \u0111i?"},"content":{"rendered":"\n<p>Sao ch\u1ed5i gi\u1ed1ng nh\u01b0 &#8220;k\u1ebb lang thang&#8221; trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi. C\u00e1ch m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u00fang tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u00f3 l\u00fac \u0111i lu\u00f4n kh\u00f4ng quay tr\u1edf l\u1ea1i. Nh\u1eefng sao ch\u1ed5i trong m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh quay l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 sao ch\u1ed5i chu k\u1ef3, qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 h\u00ecnh el\u00edp, c\u00f2n nh\u1eefng sao ch\u1ed5i \u0111i lu\u00f4n kh\u00f4ng quay l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 sao ch\u1ed5i phi chu k\u1ef3, qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng parabon ho\u1eb7c hybecbon. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00e1c sao ch\u1ed5i c\u00f3 chu k\u1ef3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb m\u1ea5t \u0111i. \u0110\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>Sao ch\u1ed5i khi chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u01b0\u1eddng bay qua c\u00e1c h\u00e0nh tinh l\u1edbn v\u00e0 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ch\u1edbp \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u00e0nh tinh \u0111\u00f3, l\u00e0m cho qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3 ph\u00e1t sinh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. M\u1ed9c Tinh v\u00e0 Th\u1ed5 Tinh l\u00e0 hai h\u00e0nh tinh ch\u1ee7 y\u1ebfu g\u00e2y ra \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y. N\u1ebfu sao ch\u1ed5i b\u1ecb ch\u1edbp \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t l\u1edbn th\u00ec t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u00e0m cho qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o el\u00edp ban \u0111\u1ea7u bi\u1ebfn th\u00e0nh phephelip, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng parabon ho\u1eb7c hybecbon. Sao ch\u1ed5i chu k\u1ef3 s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh sao ch\u1ed5i phi chu k\u1ef3, ch\u00fang \u0111i lu\u00f4n kh\u00f4ng quay l\u1ea1i v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh sao ch\u1ed5i m\u1ea5t t\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n kh\u00e1c l\u00e0m cho sao ch\u1ed5i chu k\u1ef3 m\u1ea5t \u0111i, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec sao ch\u1ed5i b\u1ecb v\u1ee1 th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u00e1m sao b\u0103ng. L\u00e0 sao ch\u1ed5i th\u00ec n\u00f3 s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y n\u1eefa, nh\u01b0ng n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1m sao b\u0103ng th\u00ec khi xuy\u00ean qua h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, c\u00f3 l\u00fac s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e1m m\u01b0a sao b\u0103ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. Sao ch\u1ed5i Biela ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sao ch\u1ed5i Biela \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m 1826. N\u00f3 bay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ed9t v\u00f2ng h\u1ebft 6,6 n\u0103m. Sau khi bay m\u1ea5y v\u00f2ng, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m 1846 sao ch\u1ed5i Biela \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1ecb ph\u00e2n r\u00e3 th\u00e0nh hai sao ch\u1ed5i, m\u1ed9t l\u1edbn, m\u1ed9t nh\u1ecf. N\u0103m 1865 \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00f3 quay tr\u1edf l\u1ea1i, nh\u01b0ng sao ch\u1ed5i n\u00e0y kh\u00f4ng quay l\u1ea1i n\u1eefa v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebfn m\u1ea5t. Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 n\u0103m 1872 khi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t xuy\u00ean qua qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a sao ch\u1ed5i Biela t\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3 tr\u00ean tr\u1eddi ph\u00e1t sinh m\u1ed9t tr\u1eadn m\u01b0a sao b\u0103ng k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng 5 gi\u1edd. Tr\u00ean tr\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n kho\u1ea3ng 16 v\u1ea1n ng\u00f4i sao b\u0103ng. L\u1ea7n m\u01b0a sao b\u0103ng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u1ee7a sao ch\u1ed5i Biela sau khi tan v\u1ee1 m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra m\u1ed7i l\u1ea7n sao ch\u1ed5i quay l\u1ea1i, khi \u0111i qua g\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi, v\u00ec m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3 bi\u1ebfn th\u00e0nh ch\u1ea5t kh\u00ed h\u00ecnh th\u00e0nh t\u00f3c sao ch\u1ed5i, \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i v\u00e0 m\u00e2y sao ch\u1ed5i, v\u00ec th\u1ebf kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n, khi\u1ebfn cho sao ch\u1ed5i &#8220;g\u1ea7y&#8221; \u0111i. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n, m\u1ed7i l\u1ea7n sao ch\u1ed5i quay l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1ed5n th\u1ea5t t\u1eeb 1- 0,5% kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu t\u00ednh to\u00e1n n\u00e0y ch\u00ednh x\u00e1c th\u00ec m\u1ed9t ng\u00f4i sao ch\u1ed5i sau khi quay l\u1ea1i 100 ho\u1eb7c 200 l\u1ea7n s\u1ebd ti\u00eau tan h\u1ebft, do \u0111\u00f3 &#8220;k\u1ebb lang thang n\u00e0y&#8221; s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Sao ch\u1ed5i; Sao ch\u1ed5i chu k\u1ef3; Sao ch\u1ed5i phi chu k\u1ef3; Sao ch\u1ed5i Biela.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sao ch\u1ed5i gi\u1ed1ng nh\u01b0 &#8220;k\u1ebb lang thang&#8221; trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi. C\u00e1ch m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u00fang tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u00f3 l\u00fac \u0111i lu\u00f4n kh\u00f4ng quay tr\u1edf l\u1ea1i. Nh\u1eefng sao ch\u1ed5i trong m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh quay l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 sao ch\u1ed5i chu k\u1ef3, qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7197","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7197\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}