{"id":7199,"date":"2021-11-20T12:46:39","date_gmt":"2021-11-20T05:46:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7199"},"modified":"2021-11-20T13:24:38","modified_gmt":"2021-11-20T06:24:38","slug":"vi-sao-mot-ngoi-sao-choi-lai-co-may-duoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-mot-ngoi-sao-choi-lai-co-may-duoi\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao m\u1ed9t ng\u00f4i sao ch\u1ed5i l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ea5y \u0111u\u00f4i?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1986 khi sao ch\u1ed5i Halley n\u1ed5i ti\u1ebfng quay l\u1ea1i, \u0111u\u00f4i c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i \u0111u\u00f4i tr\u00ean hai v\u1ec7t tr\u1edf l\u00ean. V\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1eddi gian chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, sao ch\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111u\u00f4i. Ch\u1ec9 khi n\u00f3 bay \u0111\u1ebfn c\u00e1ch M\u1eb7t Tr\u1eddi kho\u1ea3ng 2 \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u00ean v\u0103n (300 tri\u1ec7u km) th\u00ec d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a \u00e1p l\u1ef1c gi\u00f3 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 \u00e1nh n\u1eafng, t\u1eeb \u0111\u1ea7u sao ch\u1ed5i s\u1ebd ph\u00f3ng ra m\u1ed9t l\u1edbp b\u1ee5i v\u00e0 kh\u00ed k\u00e9o d\u00e0i ra ph\u00eda sau th\u00e0nh \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00ecnh d\u1ea1ng \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng, c\u00f3 th\u1ec3 quy th\u00e0nh 3 lo\u1ea1i \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh: d\u1ea1ng I, d\u1ea1ng II, d\u1ea1ng III. \u0110u\u00f4i sao ch\u1ed5i d\u1ea1ng I ch\u1ee7 y\u1ebfu do c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00ed mang c\u00e1c h\u1ea1t t\u00edch \u0111i\u1ec7n c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh, n\u00ean c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i ho\u1eb7c c\u00e1c kh\u00ed th\u1ec3 mang h\u1ea1t t\u00edch \u0111i\u1ec7n. Lo\u1ea1i \u0111u\u00f4i n\u00e0y th\u1eb3ng v\u00e0 m\u1ea3nh, m\u00e0u xanh lam nh\u1ea1t. \u0110u\u00f4i sao ch\u1ed5i d\u1ea1ng II v\u00e0 d\u1ea1ng III \u0111\u1ec1u do b\u1ee5i t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh, m\u00e0u v\u00e0ng nh\u1ea1t g\u1ecdi chung l\u00e0 \u0111u\u00f4i b\u1ee5i sao ch\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang so v\u1edbi d\u1ea1ng I c\u00f3 b\u1ec1 r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 cong h\u01a1n. M\u1ee9c \u0111\u1ed9 cong \u00edt g\u1ecdi l\u00e0 \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i d\u1ea1ng II, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 cong nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i d\u1ea1ng III. B\u1edfi v\u00ec trong \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i v\u1eeba c\u00f3 ch\u1ea5t kh\u00ed l\u1ea1i v\u1eeba c\u00f3 b\u1ee5i do \u0111\u00f3 khi ng\u00f4i sao ch\u1ed5i bay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i kh\u00ed v\u00e0 \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i b\u1ee5i. Cho n\u00ean sao ch\u1ed5i c\u00f3 hai \u0111u\u00f4i tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfm th\u1ea5y. Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1986 sao ch\u1ed5i Halley trong th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi \u0111i v\u00e0o qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o g\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi, h\u00ecnh d\u1ea1ng \u0111u\u00f4i c\u1ee7a n\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ki\u1ec3u, r\u1ea5t bi\u1ebfn ho\u00e1, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 l\u00fac \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i b\u1eb1ng kh\u00ed v\u00e0 \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i b\u1ee5i ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t m\u1ea3ng li\u00ean t\u1ee5c gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i ch\u1ed5i treo ng\u01b0\u1ee3c tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi. N\u0103m 1976 sao ch\u1ed5i Wayter khi \u0111i qua \u0111i\u1ec3m g\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho \u0111\u1ebfn nay sao ch\u1ed5i nhi\u1ec1u \u0111u\u00f4i m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1744 v\u00e0 n\u0103m 1825. L\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Thu\u1ef5 S\u0129 nh\u00ecn th\u1ea5y, ng\u00f4i sao ch\u1ed5i \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u00e1u \u0111u\u00f4i, l\u1ea7n sau l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u00d4xtr\u00e2ylia nh\u00ecn th\u1ea5y, sao ch\u1ed5i \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u0103m \u0111u\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sao ch\u1ed5i th\u01b0\u1eddng c\u00f3 hai \u0111u\u00f4i tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee5p \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea3nh nh\u1eefng v\u1ebft \u0111en c\u1ee7a \u0111u\u00f4i sao ch\u1ed5i m\u00e0 m\u1eaft th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Sao ch\u1ed5i; \u0110u\u00f4i sao ch\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m 1986 khi sao ch\u1ed5i Halley n\u1ed5i ti\u1ebfng quay l\u1ea1i, \u0111u\u00f4i c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i \u0111u\u00f4i tr\u00ean hai v\u1ec7t tr\u1edf l\u00ean. V\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf? Trong ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1eddi gian chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, sao ch\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111u\u00f4i. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7199","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7199","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7199"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7199\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}