{"id":7233,"date":"2021-11-20T12:50:40","date_gmt":"2021-11-20T05:50:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7233"},"modified":"2021-11-20T13:25:13","modified_gmt":"2021-11-20T06:25:13","slug":"vi-sao-bien-tinh-zaofu-duoc-goi-la-thuoc-do-troi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-bien-tinh-zaofu-duoc-goi-la-thuoc-do-troi\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao bi\u1ebfn tinh Zaofu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;th\u01b0\u1edbc \u0111o tr\u1eddi&#8221;?"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u0103m 1784 Kutelik, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n nghi\u1ec7p d\u01b0 c\u00e2m \u0111i\u1ebfc ng\u01b0\u1eddi Anh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a sao &#8220;Ti\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u03b4&#8221; li\u00ean t\u1ee5c bi\u1ec3n \u0111\u1ed5i. Quan s\u00e1t s\u00e2u th\u00eam c\u00f2n ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00fac s\u00e1ng nh\u1ea5t n\u00f3 l\u00e0 sao c\u1ea5p 3,7, l\u00fac t\u1ed1i nh\u1ea5t l\u00e0 sao c\u1ea5p 4,4. Quy lu\u1eadt chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i l\u00e0 5 ng\u00e0y 8 gi\u1edd 47 ph\u00fat 28 gi\u00e2y. Ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng. V\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi ta ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ebfn tinh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 sao Ti\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u03b4. Chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i d\u00e0i, c\u00e1i ng\u1eafn nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u1eb1m trong kho\u1ea3ng t\u1eeb 1 &#8211; 50 ng\u00e0y, h\u01a1n n\u1eefa nhi\u1ec1u nh\u1ea5t l\u00e0 5 &#8211; 6 ng\u00e0y. V\u00ec th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c g\u1ecdi sao Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u03b4 l\u00e0 Zaofu 1, cho n\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n (Trung Qu\u1ed1c) \u0111\u1ec1u g\u1ecdi bi\u1ebfn tinh n\u00e0y l\u00e0 bi\u1ebfn tinh Zaofu (Cephei &#8211; x\u00eaph\u00eait). Sao B\u1eafc C\u1ef1c m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi quen thu\u1ed9c c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i bi\u1ebfn tinh Zaofu.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1912 nh\u00e0 n\u1eef thi\u00ean v\u0103n Lewith c\u1ee7a \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n Harvard M\u1ef9 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh quan s\u00e1t v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tinh v\u00e2n Magellan l\u1edbn, nh\u1ecf n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf b\u1ea7u tr\u1eddi Nam C\u1ef1c. Lewith \u0111\u00e3 quan s\u00e1t 25 bi\u1ebfn tinh Zaofu trong tinh v\u00e2n Magellan nh\u1ecf. B\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a nh\u1eefng bi\u00ean tinh Zaofu n\u00e0y t\u1eeb ng\u1eafn \u0111\u1ebfn d\u00e0i. M\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea5t ng\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n: \u0111\u1ed9 s\u00e1ng nh\u00ecn th\u1ea5y c\u1ee7a nh\u1eefng bi\u1ebfn tinh n\u00e0y c\u0169ng tu\u00e2n theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp, chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u00e0ng d\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a c\u1ea5p bi\u1ebfn tinh Zaofu c\u00e0ng l\u1edbn. K\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf c\u1ea5p sao nh\u00ecn th\u1ea5y c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ebfn tinh Zaofu c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u1edbi chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec tinh v\u00e2n Magellan nh\u1ecf c\u00e1ch ta r\u1ea5t xa cho n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ebfn tinh Zaofu trong tinh v\u00e2n n\u00e0y coi nh\u01b0 c\u00f3 kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ebfn ta b\u1eb1ng nhau. Do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn sau: m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa c\u1ea5p sao nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ebfn tinh v\u1edbi chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ch\u00fang tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa c\u1ea5p sao tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u00e0 chu k\u1ef3 \u0111\u1ed9 s\u00e1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 chu k\u1ef3 &#8211; \u0111\u1ed9 s\u00e1ng. D\u00f9ng c\u1ea5p sao tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i l\u00e0m tung \u0111\u1ed9, chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng l\u00e0m ho\u00e0nh \u0111\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng cong th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa chu k\u1ef3 v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng bi\u1ec3n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng cong quan h\u1ec7 n\u00e0y c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111o c\u1ef1 ly c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 xa x\u0103m. M\u1ed9t bi\u1ebfn tinh Zaofu c\u00f3 kho\u1ea3ng c\u00e1ch kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p sao nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng qua quan s\u00e1t \u0111\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau \u0111\u00f3 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1eddng cong m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa: c\u1ea5p sao nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea5p sao tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u00e0 c\u1ef1 ly, ta s\u1ebd t\u00ednh ra \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng c\u00e1ch c\u1ee7a bi\u1ebfn thi\u00ean tinh Zaofu \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u tinh \u0111o\u00e0n d\u1ea1ng c\u1ea7u v\u00e0 c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 trong h\u1ec7 tinh ngo\u1ea1i h\u00e0 c\u1ef1 ly r\u1ea5t xa, kh\u00f4ng d\u1ec5 g\u00ec x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u1ea7n quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfn tinh<\/p>\n\n\n\n<p>Zaofu trong \u0111\u00f3 th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u1ed1i quan h\u1ec7 chu k\u1ef3 v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a bi\u1ebfn tinh Zaofu \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh kho\u1ea3ng c\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00fang. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u thi\u00ean th\u1ec3 c\u00f3 c\u1ef1 ly r\u1ea5t xa c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1ee3i d\u1ee5ng bi\u1ebfn tinh Zaofu nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, h\u01a1n n\u1eefa k\u1ebft qu\u1ea3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i chu\u1ea9n. Do \u0111\u00f3 bi\u1ebfn tinh Zaofu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;th\u01b0\u1edbc \u0111o tr\u1eddi&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Bi\u1ebfn tinh Zaofu; Chu k\u1ef3 bi\u1ebfn quang; Quan h\u1ec7 kho\u1ea3ng c\u00e1ch &#8211; chu k\u1ef3 bi\u1ebfn quang.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m 1784 Kutelik, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n nghi\u1ec7p d\u01b0 c\u00e2m \u0111i\u1ebfc ng\u01b0\u1eddi Anh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a sao &#8220;Ti\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u03b4&#8221; li\u00ean t\u1ee5c bi\u1ec3n \u0111\u1ed5i. Quan s\u00e1t s\u00e2u th\u00eam c\u00f2n ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00fac s\u00e1ng nh\u1ea5t n\u00f3 l\u00e0 sao c\u1ea5p 3,7, l\u00fac t\u1ed1i nh\u1ea5t l\u00e0 sao c\u1ea5p 4,4. Quy lu\u1eadt chu k\u1ef3 bi\u1ebfn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7233","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7233"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7233\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}