{"id":7235,"date":"2021-11-20T12:50:54","date_gmt":"2021-11-20T05:50:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7235"},"modified":"2021-11-20T13:25:13","modified_gmt":"2021-11-20T06:25:13","slug":"nguoi-xua-phat-hien-tren-troi-co-luc-xuat-hien-nhung-ngoi-sao-moi-rat-sang-cho-rang-do-la-ngoi-sao-moi-ra-doi-goi-chung-la-sao-moi-cac-nha-thien-van-da-ghi-lai-trong-giap-cot-van-o-doi-nha-an-nhung","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/nguoi-xua-phat-hien-tren-troi-co-luc-xuat-hien-nhung-ngoi-sao-moi-rat-sang-cho-rang-do-la-ngoi-sao-moi-ra-doi-goi-chung-la-sao-moi-cac-nha-thien-van-da-ghi-lai-trong-giap-cot-van-o-doi-nha-an-nhung\/","title":{"rendered":"Sao m\u1edbi l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean tr\u1eddi c\u00f3 l\u00fac xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng ng\u00f4i sao m\u1edbi r\u1ea5t s\u00e1ng, cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00f4i sao m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, g\u1ecdi chung l\u00e0 sao m\u1edbi. C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i trong gi\u00e1p c\u1ed1t v\u0103n \u1edf \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u00c2n nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t v\u1ec1 sao m\u1edbi tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c ra sao m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00f4i sao m\u1edbi sinh ra, m\u00e0 n\u00f3 v\u1eabn \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eb1ng tinh, ch\u1eb3ng qua n\u00f3 t\u1ed1i qu\u00e1 kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ecdi l\u00e0 sao m\u1edbi t\u1ee9c l\u00e0 h\u1eb1ng tinh \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u00f9ng n\u1ed5, k\u1ebft c\u1ea5u b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee7a h\u1eb1ng tinh b\u00f9ng n\u1ed5 m\u00e0 b\u1eafn ra c\u00e1c v\u1eadt ch\u1ea5t, khi\u1ebfn cho h\u1eb1ng tinh s\u00e1ng l\u00ean r\u1ea5t nhanh gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong b\u1ea7u tr\u1eddi c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00f4i sao m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi ng\u00f4i sao m\u1edbi b\u00f9ng n\u1ed5, h\u1eb1ng tinh b\u1ed7ng gi\u00e3n n\u1edf ra m\u1ea5y ngh\u00ecn l\u1ea7n, \u0111\u1ed9 s\u00e1ng b\u1ed7ng nhi\u00ean t\u0103ng l\u00ean tr\u00ean sao c\u1ea5p 9. Khi \u0111\u1ed9 s\u00e1ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u1ef1c l\u1edbn th\u00ec l\u1edbp v\u00f5 kh\u00ed gi\u00e3n n\u1edf v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 500 &#8211; 2000 km\/s t\u00e1ch kh\u1ecfi h\u1eb1ng tinh. Khi l\u1edbp kh\u00ed b\u00ean ngo\u00e0i ph\u00e2n t\u00e1n v\u00e0o trong v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 m\u1ea5t \u0111i th\u00ec \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a ng\u00f4i sao m\u1edbi s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u1ea3m xu\u1ed1ng. Qua m\u1ea5y th\u00e1ng, th\u1eadm ch\u00ed m\u1ea5y n\u0103m sau \u0111\u1ed9 s\u00e1ng m\u1edbi ph\u1ee5c h\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ban \u0111\u1ea7u. C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n qua so s\u00e1nh ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a sao m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi b\u00f9ng n\u1ed5 c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 nh\u01b0 nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi sao m\u1edbi b\u00f9ng n\u1ed5 n\u00f3i chung ch\u1ec9 t\u1ed5n th\u1ea5t 0,1% &#8211; 0,01% kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 h\u1eb1ng tinh. Do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y sao m\u1edbi v\u1eeba kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eb1ng tinh m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eb1ng tinh \u1edf giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sao m\u1edbi b\u00f9ng n\u1ed5 kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 sao m\u1edbi t\u00e1i ph\u00e1t. Lo\u1ea1i sao m\u1edbi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sao m\u1edbi t\u00e1i ph\u00e1t hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng 10 ng\u00f4i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u00fd lu\u1eadn cho r\u1eb1ng sao m\u1edbi g\u1ea7n v\u1edbi song tinh, t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t c\u1eb7p sao r\u1ea5t g\u1ea7n nhau v\u00e0 quay quanh nhau. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh di\u1ec5n bi\u1ebfn c\u1ee7a ch\u00fang, m\u1ed9t ng\u00f4i sao trong \u0111\u00f3 bi\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ec3 t\u00edch r\u1ea5t l\u1edbn, m\u1ed9t \u0111\u1ed9 r\u1ea5t nh\u1ecf, v\u1ec1 m\u00e0u s\u1eafc bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4i sao m\u00e0u \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3, c\u00f2n ng\u00f4i sao kh\u00e1c th\u00ec bi\u1ebfn th\u00e0nh sao sao l\u00f9n \u0111\u1ecf th\u1ec3 t\u00edch nh\u1ecf, m\u1eadt \u0111\u1ed9 l\u1edbn, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p, d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u00e1c lu\u1ed3ng kh\u00ed c\u1ee7a ng\u00f4i sao \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i cao s\u1ebd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 sao sao l\u00f9n \u0111\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c sao n\u00e0y h\u1ea5p th\u1ee5 v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean kh\u00f4ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. M\u1ed9t khi nhi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 g\u00e2y ra ph\u1ea3n \u1ee9ng nhi\u1ec7t h\u1ea1ch n\u00f3 s\u1ebd ph\u00e1t sinh b\u00f9ng n\u1ed5 nhi\u1ec7t h\u1ea1ch, sao sao l\u00f9n \u0111\u1ecf bi\u1ebfn th\u00e0nh ng\u00f4i sao m\u1edbi. T\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i m\u00e0 x\u00e9t, vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n sao m\u1edbi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1edbi l\u1ea1, b\u1edfi v\u00ec ch\u1ec9 ri\u00eang trong h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 ch\u00fang ta trong m\u1ed9t n\u0103m c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y m\u1ea5y ch\u1ee5c sao m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Sao m\u1edbi; Sao m\u1edbi t\u00e1i ph\u00e1t; Sao sao l\u00f9n \u0111\u1ecf; Sao \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3; Song tinh g\u1ea7n<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean tr\u1eddi c\u00f3 l\u00fac xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng ng\u00f4i sao m\u1edbi r\u1ea5t s\u00e1ng, cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00f4i sao m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, g\u1ecdi chung l\u00e0 sao m\u1edbi. C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i trong gi\u00e1p c\u1ed1t v\u0103n \u1edf \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u00c2n nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t v\u1ec1 sao m\u1edbi tr\u00ean th\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7235","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7235"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7235\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}