{"id":7271,"date":"2021-11-20T12:55:12","date_gmt":"2021-11-20T05:55:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7271"},"modified":"2021-11-20T15:09:16","modified_gmt":"2021-11-20T08:09:16","slug":"cong-thuc-luan-vu-tru-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/cong-thuc-luan-vu-tru-la-gi\/","title":{"rendered":"C\u00f4ng th\u1ee9c Luan v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>V\u0169 tr\u1ee5 m\u00eanh m\u00f4ng bao la. Ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ra tr\u00ean nh\u1eefng tinh c\u1ea7u kh\u00e1c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n d\u1ea5u ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh &#8211; sinh v\u1eadt c\u00f3 tr\u00ed tu\u1ec7 cao c\u1ea5p kh\u00f4ng? N\u0103m 1974 trong l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh thay th\u1ea5u k\u0129nh vi\u1ec5n v\u1ecdng to nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t \u0111i m\u1ed9t b\u1ee9c \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n minh ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh. N\u0103m 1972 v\u00e0 n\u0103m 1977 ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00f3ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb th\u00e1m hi\u1ec3m v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi &#8220;Ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong&#8221; \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang mang c\u00e1c danh thi\u1ebfp Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5 m\u00eanh m\u00f4ng, nh\u1eb1m t\u00ecm ki\u1ebfm b\u00e8 b\u1ea1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh m\u00e0 ta lu\u00f4n mong m\u1ecfi, th\u1ef1c ch\u1ea5t h\u1ecd \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o trong v\u0169 tr\u1ee5? \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ed1 r\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean, x\u01b0a nay lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi mong t\u00ecm hi\u1ec3u. C\u00f4ng th\u1ee9c Luan v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng to\u00e1n h\u1ecdc suy l\u00fd, nh\u1eb1m t\u00ecm ki\u1ebfm l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p cho c\u00e2u \u0111\u1ed1 \u0111\u00f3. Tuy r\u1eb1ng n\u00f3 kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u1ea3 l\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ee3p l\u00fd kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh trong v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng th\u1ee9c Luan cho r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 m\u00eanh m\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u00e3i sa m\u1ea1c v\u00f4 h\u1ea1n, sinh v\u1eadt cao c\u1ea5p s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng tinh c\u1ea7u c\u00f3 sinh v\u1eadt \u0111\u1ea1t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 v\u0103n minh k\u1ef9 thu\u1eadt cao c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea3nh th\u1ea3m xanh nho nh\u1ecf c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00e0 c\u00e1ch bi\u1ec7t trong sa m\u1ea1c bao la. Gi\u1ea3 thi\u1ebft N l\u00e0 s\u1ed1 th\u1ea3m xanh \u0111\u00f3, n\u00f3 s\u1ebd b\u1eb1ng t\u00edch s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 sau.<\/p>\n\n\n\n<p>N = R* fp ne fl fi fc L.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c k\u00fd hi\u1ec7u trong c\u00f4ng th\u1ee9c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>R*: bi\u1ec3u th\u1ecb t\u1ec9 l\u1ec7 ra \u0111\u1eddi b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1eb1ng tinh. fp: bi\u1ec3u th\u1ecb t\u1ec9 l\u1ec7 c\u00e1c h\u1eb1ng tinh chi\u1ebfm trong c\u00e1c h\u1ec7 h\u00e0nh tinh. ne: bi\u1ec3u th\u1ecb t\u1ec9 l\u1ec7 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf chung quanh c\u00e1c h\u1eb1ng tinh c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ec7 h\u00e0nh tinh. fl: bi\u1ec3u th\u1ecb trong s\u1ed1 c\u00e1c h\u1eb1ng tinh c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf, t\u1ec9 l\u1ec7 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. fi: bi\u1ec3u th\u1ecb trong s\u1ed1 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng, t\u1ec9 l\u1ec7 s\u1ed1 h\u00e0nh tinh c\u00f3 sinh v\u1eadt cao c\u1ea5p. fc: bi\u1ec3u th\u1ecb trong h\u00e0nh tinh c\u00f3 sinh v\u1eadt cao c\u1ea5p s\u1ed1ng, t\u1ec9 l\u1ec7 s\u1ed1 h\u00e0nh tinh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00f4ng tin gi\u1eefa c\u00e1c ng\u00f4i sao.<\/p>\n\n\n\n<p>L: bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ed1 n\u0103m m\u00e0 c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh k\u1ef9 thu\u1eadt cao c\u1ea5p c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0103n c\u1ee9 k\u1ebft qu\u1ea3 t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 tr\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ra c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 trong h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh cao c\u1ea5p l\u00e0 2484 ng\u00f4i, con s\u1ed1 n\u00e0y so v\u1edbi h\u01a1n 100 t\u1ec9 h\u1eb1ng tinh trong h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf. Ch\u1eb3ng tr\u00e1ch ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ph\u00ed m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tung t\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng th\u1ee9c Luan n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf tr\u00ean do nh\u00e0 khoa h\u1ecdc M\u1ef9 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh, t\u00ean l\u00e0 Flank \u0110rak \u0111\u01b0a ra n\u0103m 1960. C\u1ea7n ch\u1ec9 r\u00f5 \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ee9c Luan duy nh\u1ea5t v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5. Sau \u0110rak c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c t\u1eeb nh\u1eefng g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh kh\u00e1m ph\u00e1. V\u00ed d\u1ee5 nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng M\u1ef9 Kfu v\u00e0 nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Yasimov \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ee9c t\u00ednh to\u00e1n kh\u00e1c. C\u0103n c\u1ee9 c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ee9c Yasimov l\u00e0 trong h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ec3 c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh cao c\u1ea5p, \u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng 2 v\u1ea1n 8 ngh\u00ecn ng\u00f4i. Tuy con s\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u1ea5p 10 l\u1ea7n k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u01b0a ra \u1edf tr\u00ean, nh\u01b0ng t\u1ec9 l\u1ec7 n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t nh\u1ecf. Qua \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y trong c\u00e1c ng\u00f4i sao l\u1ea5p l\u00e1nh \u0111\u1ea7y tr\u1eddi mu\u1ed1n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: C\u00f4ng th\u1ee9c Luan v\u0169 tr\u1ee5; Ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0169 tr\u1ee5 m\u00eanh m\u00f4ng bao la. Ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ra tr\u00ean nh\u1eefng tinh c\u1ea7u kh\u00e1c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n d\u1ea5u ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh &#8211; sinh v\u1eadt c\u00f3 tr\u00ed tu\u1ec7 cao c\u1ea5p kh\u00f4ng? N\u0103m 1974 trong l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh thay th\u1ea5u k\u0129nh vi\u1ec5n v\u1ecdng to nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t \u0111i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7271\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}