{"id":7331,"date":"2021-11-20T13:02:20","date_gmt":"2021-11-20T06:02:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7331"},"modified":"2021-11-20T15:09:13","modified_gmt":"2021-11-20T08:09:13","slug":"vi-sao-phai-dua-kinh-vien-vong-hapbon-len-vu-tru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-phai-dua-kinh-vien-vong-hapbon-len-vu-tru\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao ph\u1ea3i \u0111\u01b0a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n l\u00ean v\u0169 tr\u1ee5?"},"content":{"rendered":"\n<p>K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n (Hubble) mang t\u00ean nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n M\u1ef9. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1990, k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1y bay v\u0169 tr\u1ee5 &#8220;Ph\u00e1t hi\u1ec7n&#8221; \u0111\u01b0a v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n l\u00e0: kh\u00e1m ph\u00e1 s\u00e2u trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u00e1p c\u00e2u \u0111\u1ed1 v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u0169 tr\u1ee5, t\u00ecm hi\u1ec3u h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, h\u1ec7 Ng\u00e2n h\u00e0 v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh di\u1ec5n bi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 h\u00e0nh tinh kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n ti\u00eau t\u1ed1n 2,1 t\u1ec9 \u0111\u00f4 la, t\u1eeb \u00fd t\u01b0\u1edfng ban \u0111\u1ea7u ngh\u0129 ra \u0111\u1ebfn <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">thi\u1ebft k\u1ebf<\/a> v\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o ho\u00e0n th\u00e0nh trong th\u1eddi gian h\u01a1n 40 n\u0103m. Th\u1ef1c ra tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao, v\u00ec sao nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111\u01b0a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n v\u1edbi chi ph\u00ed v\u00e0 hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u s\u1ee9c l\u1ef1c \u0111\u1ebfn th\u1ebf l\u00ean v\u0169 tr\u1ee5?<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 n\u1eb1m s\u00e2u trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u00e1ch Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00f4 c\u00f9ng xa, cho n\u00ean ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng lo\u1ea1i l\u1edbn c\u00f3 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u1ea5t cao m\u1edbi quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. H\u1ec7 s\u1ed1 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o? T\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea3i nh\u00ecn r\u00f5 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng xu \u1edf kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa ngo\u00e0i 10 km.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t d\u00f9 b\u1ea3n th\u00e2n k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o t\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ch\u1ecbu s\u1ef1 ng\u0103n c\u1ea3n c\u1ee7a t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n. N\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u1ea3n tr\u1edf tia t\u1eed ngo\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1ecfng b\u1eb1ng 0,3 nm chi\u1ebfu v\u00e0o m\u1eb7t \u0111\u1ea5t m\u00e0 c\u00f2n s\u1ea3n sinh ra hi\u1ec7u \u1ee9ng m\u1edd, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng lo\u1ea1i l\u1edbn t\u1ed1t bao nhi\u00eau c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n v\u1ec1 m\u1eb7t quang h\u1ecdc. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u01b0a m\u1ed9t k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng lo\u1ea1i l\u1edbn nh\u01b0 th\u1ebf l\u00ean tr\u00ean v\u0169 tr\u1ee5 trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u00ec h\u1ec7 s\u1ed1 ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u1ebd n\u00e2ng cao 10 l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 hai l\u00e0 tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn. K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng c\u1ee1 l\u1edbn \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u1ea5u k\u00ednh quang h\u1ecdc r\u1ea5t cao. L\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t s\u1ebd khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o th\u1ea5u k\u00ednh s\u1ea3n sinh nh\u1eefng bi\u1ebfn d\u1ea1ng nh\u1ecf, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 bi\u1ebfn d\u1ea1ng nh\u1ecf th\u00ec h\u1ec7 s\u1ed1 ph\u00e2n gi\u1ea3i c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng s\u1ebd gi\u1ea3m th\u1ea5p r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Khi k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5, v\u00ec b\u1ec1 m\u00e9p c\u1ee7a th\u1ea5u k\u00ednh ch\u00ednh l\u00fac gia c\u00f4ng m\u00e0i qu\u00e1 2 micromet (ch\u1ec9 b\u1eb1ng 1\/50 c\u1ee7a \u0111\u1ed9 d\u00e0y s\u1ee3i t\u00f3c) l\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ebft qu\u1ea3 ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u00e1y bay v\u0169 tr\u1ee5 &#8220;Ti\u1ebfn l\u00ean&#8221; \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i ch\u1edf m\u1ed9t nh\u00e0 du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 mang &#8220;k\u00ednh&#8221; c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 &#8220;H\u00f2m hi\u1ec7u ch\u1ec9nh quang h\u1ecdc&#8221; b\u1ed5 sung cho k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n m\u1edbi khi\u1ebfn cho n\u00f3 c\u00f3 &#8220;th\u1ecb l\u1ef1c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a rung \u0111\u1ed9ng. D\u00f9 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng do con ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ho\u1eb7c do trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t g\u00e2y ra n\u00ean \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 quan s\u00e1t ch\u00ednh x\u00e1c v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu\u1ed1n t\u00ecm m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng &#8220;c\u00e1ch ly tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi&#8221; \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb s\u1ef1 nhi\u1ec5u lo\u1ea1n n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i mang k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n l\u00ean v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng v\u0169 tr\u1ee5; K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng v\u0169 tr\u1ee5 Hapb\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n (Hubble) mang t\u00ean nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n M\u1ef9. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1990, k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1y bay v\u0169 tr\u1ee5 &#8220;Ph\u00e1t hi\u1ec7n&#8221; \u0111\u01b0a v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Hapb\u01a1n l\u00e0: kh\u00e1m ph\u00e1 s\u00e2u trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u00e1p c\u00e2u \u0111\u1ed1 v\u1ec1 ngu\u1ed3n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7331","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7331"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}