{"id":7369,"date":"2021-11-20T13:06:48","date_gmt":"2021-11-20T06:06:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7369"},"modified":"2021-11-20T15:09:11","modified_gmt":"2021-11-20T08:09:11","slug":"vi-sao-con-nguoi-phai-tham-do-hoa-tinh-nhieu-lan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-con-nguoi-phai-tham-do-hoa-tinh-nhieu-lan\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i th\u0103m d\u00f2 Ho\u1ea3 Tinh nhi\u1ec1u l\u1ea7n?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong ch\u00edn h\u00e0nh tinh l\u1edbn c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh r\u1ea5t gi\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t: chu k\u1ef3 t\u1ef1 quay c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh l\u00e0 24,66 gi\u1edd, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 d\u00e0i h\u01a1n so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t 40 ph\u00fat; g\u00f3c nghi\u00eang tr\u1ee5c t\u1ef1 quay c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh v\u1edbi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, cho n\u00ean tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed1n m\u00f9a: xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng, th\u1eddi ti\u1ebft bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i; tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00f2n c\u00f3 l\u1edbp kh\u00ed quy\u1ec3n. N\u0103m 1877 nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n Italia Schiaparelli \u0111\u00e3 d\u00f9ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1i v\u03bc khu v\u1ef1c t\u1ed1i k\u00e9o d\u00e0i. \u00d4ng g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1i l\u00e0 c\u00e1c k\u00eanh \u0111\u00e0o, c\u00f2n khu v\u1ef1c t\u1ed1i l\u00e0 ao h\u1ed3. C\u00f3 k\u00eanh \u0111\u00e0o t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf quy m\u00f4 l\u1edbn c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f3 tr\u00ed tu\u1ec7. Do \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 nay ng\u01b0\u1eddi ta l\u01b0u truy\u1ec1n tr\u00ean tinh c\u1ea7u m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u1ee9c la Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. C\u00e1c cu\u1ed9c th\u0103m d\u00f2 v\u00e0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng ng\u1eebng di\u1ec5n ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u1eadn m\u1eaft th\u1ea5y m\u1edbi th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt, cho n\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 quan s\u00e1t g\u1ea7n b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. Sau th\u1eadp k\u1ef7 50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb th\u00e1m kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 11 n\u0103m 1962 Li\u00ean X\u00f4 ph\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 \u201cHo\u1ea3 Tinh 1\u201d, b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1eddi k\u1ef3 nh\u00e2n lo\u1ea1i th\u0103m d\u00f2 s\u00e1t v\u1edbi Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1965 M\u1ef9 l\u1ea1i ph\u00f3ng thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 \u201cThu\u1ef7 th\u1ee7 4\u201d bay c\u00e1ch Ho\u1ea3 Tinh 9280 km, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ch\u1ee5p 22 \u1ea3nh v\u1ec1 Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1969 thi\u1ebft b\u1ecb \u201cThu\u1ef7 th\u1ee7 6\u201d v\u00e0 \u201cThu\u1ef7 th\u1ee7 7\u201d \u0111\u00e3 quan s\u00e1t Nam C\u1ef1c c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng CO2 trong kh\u00ed quy\u1ec3n Ho\u1ea3 Tinh cao \u0111\u1ebfn 95%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1972 thi\u1ebft b\u1ecb \u201cTh\u1ee7y th\u1ee7 9\u201d \u0111\u00e3 ch\u1ee5p h\u01a1n 7000 ngh\u00ecn b\u1ee9c \u1ea3nh b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh. Nh\u1eefng b\u1ee9c \u1ea3nh n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00e1c thung l\u0169ng, n\u00fai l\u1eeda v\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng s\u00f4ng kh\u00f4 trong m\u1ed9t khu v\u1ef1c chi\u1ebfm 70% b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1974 Li\u00ean X\u00f4 ph\u00f3ng \u201cHo\u1ea3 Tinh 5\u201d l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ee5p \u1ea3nh m\u00e0u Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c b\u1ee9c \u1ea3nh c\u00e1c con t\u00e0u \u201cThu\u1ef7 th\u1ee7\u201d ch\u1ee9ng t\u1ecf tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00f4ng \u0111\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady tr\u00ean Ho\u1ea3 Tinh c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng kh\u00f4ng? \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u Ho\u1ea3 Tinh s\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc n\u1eefa, ngo\u00e0i nh\u1eefng b\u1ee9c \u1ea3nh ch\u1ee5p g\u1ea7n, c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 b\u1ed9 xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1975 M\u1ef9 \u0111\u00e3 ph\u00f3ng c\u00e1c con t\u00e0u \u201cC\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n 1\u201d, v\u00e0 \u201cC\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n 2\u201d mang hai thi\u1ebft b\u1ecb \u0111\u1ed5 b\u1ed9 m\u1ec1m xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh. Ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3, \u00e1p su\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh, ph\u00e2n t\u00edch th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh. C\u00e1c con t\u00e0u c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n c\u00f2n ch\u1ee5p h\u01a1n 4500 b\u1ee9c \u1ea3nh v\u1ec1 b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec1u khi\u1ebfn cho ta th\u1ea5t v\u1ecdng l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng, th\u1eadm ch\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y h\u1ee3p ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 n\u00e0o. Nh\u01b0ng hai con t\u00e0u n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 xu\u1ed1ng hai \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 tr\u00ean m\u1ed9t ph\u1ea1m v\u1ecb r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau 21 n\u0103m, nguy\u1ec7n v\u1ecdng n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng 12 n\u0103m 1996 M\u1ef9 l\u1ea1i ph\u00f3ng thi\u1ebft b\u1ecb \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 Ho\u1ea3 Tinh\u201d. Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1997 con t\u00e0u \u0111\u00f3 sau b\u1ea3y th\u00e1ng bay trong v\u0169 tr\u1ee5 v\u1edbi h\u00e0nh tr\u00ecnh 494 tri\u1ec7u km cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u1ea3 Tinh v\u00e0 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 th\u00e0nh c\u00f4ng xu\u1ed1ng b\u00ecnh nguy\u00ean Ares<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vallis tr\u00ean sao Ho\u1ea3. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1eeb sau con t\u00e0u \u201cC\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n\u201d con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u00f3ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb v\u0169 tr\u1ee5 l\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t sao Ho\u1ea3, c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u00e1m hi\u1ec3m bay quanh sao Ho\u1ea3 v\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111\u1ed5 b\u1ed9 xu\u1ed1ng sao Ho\u1ea3 v\u01b0\u1ee3t qua th\u1ebf k\u1ef7 c\u1ee7a C\u1ee5c h\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 NASA M\u1ef9. \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e1m hi\u1ec3m sao Ho\u1ea3\u201d \u0111\u00e3 mang hai xe lo\u1ea1i s\u00e1u b\u00e1nh, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cK\u1ebb lang thang\u201d. Hai xe n\u00e0y ng\u00e0y th\u1ee9 hai sau khi \u0111\u1ed5 b\u1ed9 xu\u1ed1ng sao Ho\u1ea3 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ecdn m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u. 90 ng\u00e0y sau \u0111\u00f3 \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e1m hi\u1ec3m sao Ho\u1ea3\u201d \u0111\u00e3 ph\u00e1t v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t 16000 b\u1ee9c \u1ea3nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng 11 n\u0103m 1996 M\u1ef9 l\u1ea1i ph\u00f3ng con t\u00e0u \u201cNg\u01b0\u1eddi kh\u00e1m ph\u00e1 to\u00e0n b\u1ed9 sao Ho\u1ea3\u201d. Th\u00e1ng 9 n\u0103m 1997 con t\u00e0u n\u00e0y bay v\u00e0o qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sao Ho\u1ea3. \u0110\u00e2y l\u00e0 thi\u1ebft b\u1ecb th\u00e1m hi\u1ec3m \u0111\u1ea7u ti\u00ean con ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0o qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sao Ho\u1ea3. \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 sao ho\u1ea3\u201d cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ee9ng c\u1edb \u0111\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 \u201cthuy\u1ebft s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean sao Ho\u1ea3\u201d. N\u00f3 ph\u00e1t v\u1ec1 16000 b\u1ee9c \u1ea3nh cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ea5y t\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf b\u00ecnh nguy\u00ean Ares Vallis tr\u00ean sao Ho\u1ea3 \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t sinh tr\u1eadn h\u1ed3ng thu\u1ef7, c\u00f2n sao Ho\u1ea3 ng\u00e0y nay gi\u1ed1ng nh\u01b0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u1eabn c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng s\u1edbm, ch\u1ee9ng t\u1ecf tr\u00ean sao Ho\u1ea3 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. K\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u201cK\u1ebb lang thang\u201d \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng th\u1ef1c m\u1ed9t v\u1eabn th\u1ea1ch mang s\u1ed1 \u201cALH84001\u201d \u1edf tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb sao Ho\u1ea3 bay \u0111\u1ebfn. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc C\u1ee5c v\u0169 tr\u1ee5 M\u1ef9 tuy\u00ean b\u1ed1, h\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y tr\u00ean v\u1eabn th\u1ea1ch \u0111\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i ch\u1ee9ng c\u1ee9 s\u1ef1 s\u1ed1ng nguy\u00ean thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u sao Ho\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n, t\u00ecm ra c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1ee9 c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean sao ho\u1ea3, trong c\u00e1c n\u0103m 2003, 2004, 2005 v\u00e0 2007 M\u1ef9 \u0111\u00e3 ph\u00f3ng m\u1ed9t s\u1ed1 con t\u00e0u v\u00e0 thi\u1ebft b\u1ecb th\u0103m d\u00f2 sao Ho\u1ea3, s\u1ebd \u0111\u01b0a m\u1ed9t m\u1eabu \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 t\u1eeb sao Ho\u1ea3 v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh th\u00ed nghi\u1ec7m v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Th\u0103m d\u00f2 sao Ho\u1ea3 \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 sao Ho\u1ea3\u201d; \u201cNg\u01b0\u1eddi th\u0103m d\u00f2 to\u00e0n c\u1ea7u sao<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong ch\u00edn h\u00e0nh tinh l\u1edbn c\u1ee7a h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi, v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t Ho\u1ea3 Tinh r\u1ea5t gi\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t: chu k\u1ef3 t\u1ef1 quay c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh l\u00e0 24,66 gi\u1edd, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 d\u00e0i h\u01a1n so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t 40 ph\u00fat; g\u00f3c nghi\u00eang tr\u1ee5c t\u1ef1 quay c\u1ee7a Ho\u1ea3 Tinh v\u1edbi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7369\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}