{"id":7397,"date":"2021-11-20T13:10:10","date_gmt":"2021-11-20T06:10:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7397"},"modified":"2021-11-20T15:09:10","modified_gmt":"2021-11-20T08:09:10","slug":"vi-sao-trong-vu-tru-lai-phat-sinh-hien-tuong-sieu-trong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-trong-vu-tru-lai-phat-sinh-hien-tuong-sieu-trong\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao trong v\u0169 tr\u1ee5 l\u1ea1i ph\u00e1t sinh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau tr\u1ecdng?"},"content":{"rendered":"\n<p>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong v\u0169 tr\u1ee5, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau tr\u1ecdng ch\u1ee7 y\u1ebfu ph\u00e1t sinh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh con t\u00e0u ph\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 quay tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1ec3 \u0111\u01b0a con t\u00e0u v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5, hi\u1ec7n nay n\u00f3i chung d\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda v\u1eadn t\u1ea3i nhi\u1ec1u t\u1ea7ng. Khi t\u00ean l\u1eeda t\u1ea7ng m\u1ed9t b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng, v\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u00ean l\u1eeda r\u1ea5t l\u1edbn, n\u00ean gia t\u1ed1c c\u00f2n nh\u1ecf, ta th\u1ea5y con t\u00e0u bay l\u00ean t\u1eeb t\u1eeb. Khi nhi\u00ean li\u1ec7u ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u00ean l\u1eeda gi\u1ea3m d\u1ea7n, gia t\u1ed1c t\u0103ng nhanh. T\u00ean l\u1eeda t\u1ea7ng m\u1ed9t ch\u00e1y h\u1ebft, ti\u1ebfp theo l\u00e0 t\u00ean l\u1eeda t\u1ea7ng hai kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng, l\u1eb7p l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh tr\u00ean. Cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda t\u1ea7ng th\u1ee9 ba l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 t\u0103ng t\u1ed1c. Qua ba qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u0103ng t\u1ed1c n\u00e0y, n\u00f3i chung con t\u00e0u \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 t\u1ea7ng 1 (7,9 m\/s) v\u00e0 \u0111i v\u00e0o qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o bay quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u0103ng t\u1ed1c, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u00e0 du h\u00e0nh trong con t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 b\u1ecb t\u0103ng l\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i si\u00eau tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, khi con t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb tr\u00ean kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau tr\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc khi h\u1ed3i quy\u1ec3n, khoang h\u1ed3i quy\u1ec3n c\u1ee7a con t\u00e0u h\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1y v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y l\u00f9i \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ed9 cao c\u1ee7a qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o. Khi \u0111i v\u00e0o t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n, v\u00ec l\u1ef1c c\u1ea3n c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed m\u00e0 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m d\u1ea7n. Ban \u0111\u1ea7u, tr\u00ean t\u1ea7ng cao c\u1ee7a kh\u00ed quy\u1ec3n, v\u00ec m\u1eadt \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng kh\u00ed r\u1ea5t lo\u00e3ng cho n\u00ean t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m ch\u1eadm. C\u00e0ng xu\u1ed1ng th\u1ea5p kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00e0ng d\u00e0y \u0111\u1eb7c, n\u00ean t\u1ed1c \u0111\u1ed9 con t\u00e0u gi\u1ea3m nhanh. Sau khi \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn nh\u1ea5t th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3m d\u1ea7n, h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng cong n\u1eeda d\u01b0\u01a1ng h\u00ecnh sin. Do \u0111\u00f3 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1, con t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 nh\u00e0 du h\u00e0nh l\u1ea7n th\u1ee9 hai l\u1ea1i \u0111i v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i si\u00eau tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u, v\u00ec th\u1eddi gian l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ea7ng t\u00ean l\u1eeda r\u1ea5t ng\u1eafn, cho n\u00ean ch\u1ec9 s\u1ed1 gia t\u1ed1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i cao, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ea5p 7-9 l\u1ea7n so v\u1edbi gia t\u1ed1c tr\u1ecdng tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u1ea1i cho k\u1ebft c\u1ea5u c\u1ee7a con t\u00e0u v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 r\u1ea5t kh\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng. C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 n\u00e2ng cao c\u1ee7a k\u1ef9 thu\u1eadt v\u0169 tr\u1ee5, qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u0103ng t\u1ed1c c\u1ee7a t\u00ean l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i, gia t\u1ed1c khi t\u00ean l\u1eeda m\u1edbi ph\u00f3ng \u0111\u00e3 h\u1ea1 th\u1ea5p xu\u1ed1ng ch\u1ec9 g\u1ea5p n\u0103m l\u1ea7n gia t\u1ed1c tr\u1ecdng tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t; c\u00f2n khi tr\u1edf v\u1ec1, si\u00eau tr\u1ecdng c\u0169ng gi\u1ea3m th\u1ea5p r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110i\u1ec1u ki\u1ec7n tr\u00ean m\u00e1y bay v\u0169 tr\u1ee5 (t\u00e0u con thoi) c\u00e0ng t\u1ed1t h\u01a1n, \u0111\u1ec9nh cao si\u00eau tr\u1ecdng khi ph\u00f3ng ch\u1ec9 g\u1ea5p ba l\u1ea7n gia t\u1ed1c tr\u1ecdng tr\u01b0\u1eddng, khi h\u1ed3i quy\u1ec3n \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u00e1y bay c\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t cho n\u00ean gi\u00e1 tr\u1ecb si\u00eau tr\u1ecdng ch\u1ec9 g\u1ea5p hai l\u1ea7n gia t\u1ed1c tr\u1ecdng tr\u01b0\u1eddng, n\u00f3i chung ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kho\u1ebb \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00eau tr\u1ecdng qu\u00e1 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3 nh\u00e0 du h\u00e0nh r\u1ea5t b\u1ea5t l\u1ee3i, b\u1edfi v\u00ec khi tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9t nhi\u00ean t\u0103ng g\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng tim &#8211; m\u1ea1ch ho\u1eb7c ch\u1ee9c n\u0103ng h\u00f4 h\u1ea5p c\u0169ng nh\u01b0 hi\u1ec7u su\u1ea5t l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng t\u1ed1t. N\u0103ng l\u1ef1c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng si\u00eau tr\u1ecdng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ea1n. \u0110\u1ec3 gi\u1ea3m th\u1ea5p \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng si\u00eau tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c th\u1ea5p nh\u1ea5t th\u00ec trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u0169 tr\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u1ea7n thi\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5 khi ph\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, t\u01b0 th\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 du h\u00e0nh th\u01b0\u1eddng n\u1eb1m ngang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng l\u1ea1i si\u00eau tr\u1ecdng, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eb1m gi\u1ea3m th\u1ea5p l\u01b0\u1ee3ng cung c\u1ea5p m\u00e1u cho ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u, gi\u1ea3m nh\u1eb9 kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 h\u00f4 h\u1ea5p v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft nh\u1ecbp tim. Ngo\u00e0i ra, ph\u1ea3i t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 du h\u00e0nh \u0111\u1ec3 n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00edch \u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ed1i v\u1edbi si\u00eau tr\u1ecdng, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh thu\u1eadn l\u1ee3i c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 trong v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Si\u00eau tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong v\u0169 tr\u1ee5, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau tr\u1ecdng ch\u1ee7 y\u1ebfu ph\u00e1t sinh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh con t\u00e0u ph\u00f3ng l\u00ean v\u00e0 quay tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1ec3 \u0111\u01b0a con t\u00e0u v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5, hi\u1ec7n nay n\u00f3i chung d\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda v\u1eadn t\u1ea3i nhi\u1ec1u t\u1ea7ng. Khi t\u00ean l\u1eeda t\u1ea7ng m\u1ed9t b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng, v\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 tr\u1ecdng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7397","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7397\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}