{"id":7405,"date":"2021-11-20T13:11:06","date_gmt":"2021-11-20T06:11:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7405"},"modified":"2021-11-20T15:09:09","modified_gmt":"2021-11-20T08:09:09","slug":"de-nang-cao-toc-do-bay-cua-ten-lua-trong-vu-tru-cac-nha-khoa-hoc-luon-tim-kiem-nguon-nang-luong-moi-nam-1953-nha-khoa-hoc-duc-dua-ra-y-tuong-ten-lua-photon-photon-tuc-la-do-cac-hat-anh-sang-cau-tao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/de-nang-cao-toc-do-bay-cua-ten-lua-trong-vu-tru-cac-nha-khoa-hoc-luon-tim-kiem-nguon-nang-luong-moi-nam-1953-nha-khoa-hoc-duc-dua-ra-y-tuong-ten-lua-photon-photon-tuc-la-do-cac-hat-anh-sang-cau-tao\/","title":{"rendered":"T\u00ean l\u1eeda photon l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ec3 n\u00e2ng cao t\u1ed1c \u0111\u1ed9 bay c\u1ee7a t\u00ean l\u1eeda trong v\u0169 tr\u1ee5, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc lu\u00f4n t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi. N\u0103m 1953 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0a ra \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u1eeda photon. Photon t\u1ee9c l\u00e0 do c\u00e1c h\u1ea1t \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. Khi n\u00f3 ph\u1ee5t ra t\u1eeb \u0111u\u00f4i t\u00ean l\u1eeda, s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nhanh nh\u01b0 \u00e1nh s\u00e1ng, m\u1ed7i gi\u00e2y \u0111\u1ea1t 30 v\u1ea1n km. N\u1ebfu d\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda photon \u0111\u1ec3 ph\u00f3ng c\u00e1c con t\u00e0u th\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 bay l\u00ean c\u00e1c ng\u00f4i sao g\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian 4-5 n\u0103m. Nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ed1t bi\u1ebft bao!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u1eeda photon ch\u1ec9 ng\u1eebng l\u1ea1i tr\u00ean l\u00fd thuy\u1ebft, kh\u00f3 kh\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o n\u00f3 l\u00e0 \u1edf k\u1ebft c\u1ea5u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, nguy\u00ean t\u1eed l\u00e0 h\u1ea1t nh\u1ecf nh\u1ea5t trong bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ho\u00e1 h\u1ecdc c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t. Nguy\u00ean t\u1eed do c\u00e1c h\u1ea1t nh\u00e2n nguy\u00ean t\u1eed mang \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed mang \u0111i\u1ec7n \u00e2m quay quanh h\u1ea1t nh\u00e2n c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. H\u1ea1t nh\u00e2n nguy\u00ean t\u1eed g\u1ed3m c\u00e1c proton mang \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1tron kh\u00f4ng mang \u0111i\u1ec7n c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean. Proton, n\u01a1tron v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 chia th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1ecf h\u01a1n, nh\u01b0 nitrino, meson, v.v.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u00e1t hi\u1ec7n trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ea1t mang \u0111i\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng c\u00f3 k\u00fd hi\u1ec7u ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. V\u00ed d\u1ee5 &#8220;ph\u1ea3n \u0111i\u1ec7n t\u1eed&#8221; mang \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u01a1ng, &#8220;ph\u1ea3n ch\u1ea5t t\u1eed&#8221; mang \u0111i\u1ec7n \u00e2m v.v. nh\u1eefng h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221;. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc d\u1ef1 \u0111o\u00e1n trong kh\u00f4ng gian v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i &#8220;ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t&#8221; do &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221; c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. Khi c\u00e1c &#8220;h\u1ea1t&#8221; v\u00e0 &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221;, v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 &#8220;ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t&#8221; g\u1eb7p nhau, ch\u00fang s\u1ebd hu\u1ef7 nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u1ea3n sinh ra m\u1ed9t ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3: 500 g h\u1ea1t v\u00e0 500 g &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221; g\u1eb7p nhau s\u1ebd hu\u1ef7 nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u1ea3n sinh ra ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ea5n h\u1ea1t nh\u00e2n urani ph\u1ea3n \u1ee9ng d\u00e2y chuy\u1ec1n gi\u1ea3i ph\u00f3ng ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu ta t\u1eadp trung \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n hydro phong ph\u00fa trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi &#8220;ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t&#8221; hu\u1ef7 nhau trong \u0111\u1ed9ng c\u01a1 t\u00ean l\u1eeda s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t d\u00f2ng photon ph\u1ee5t ra t\u1eeb \u1ed1ng ph\u1ee5t t\u00ean l\u1eeda, t\u00ean l\u1eeda n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 &#8220;T\u00ean l\u1eeda photon&#8221;, n\u00f3 c\u00f3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ngang v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng, t\u1ee9c 30 v\u1ea1n km\/s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn, nh\u01b0ng trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u1ec9 m\u1edbi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c lo\u1ea1i &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221;, nh\u01b0 ph\u1ea3n hydro, ph\u1ea3n h\u1ea1t heli, ph\u1ea3n triti. Nh\u01b0ng ch\u00fang ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i t\u1ee9c th\u1eddi. Tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt hi\u1ec7n nay ch\u01b0a th\u1ec3 gi\u1eef ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean ch\u01b0a th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o t\u00ean l\u1eeda photon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1ea1c quan tin t\u01b0\u1edfng: \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u1eeda photon nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecd d\u1ef1 \u0111o\u00e1n trong t\u01b0\u01a1ng lai, ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u00ean l\u1eeda photon l\u00e0 khoang sinh s\u1ed1ng v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5, ph\u1ea7n gi\u1eefa l\u00e0 kho ch\u1ee9a nhi\u00ean li\u1ec7u h\u1ea1t v\u00e0 &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221;, ph\u1ea7n cu\u1ed1i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea5u k\u00ednh ph\u1ea3n x\u1ea1 l\u00f5m kh\u1ed5ng l\u1ed3. H\u1ea1t v\u00e0 &#8220;ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221; s\u1ebd g\u1eb7p nhau \u1edf ti\u00eau \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a th\u1ea5u k\u00ednh l\u00f5m, to\u00e0n b\u1ed9 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng s\u1ebd chuy\u1ec3n ho\u00e1 th\u00e0nh quang n\u0103ng \u0111\u1ec3 s\u1ea3n sinh ra lu\u1ed3ng photon. Lu\u1ed3ng photon n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ea9y t\u00ean l\u1eeda ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean trong t\u00ean l\u1eeda photon, khoang nh\u00e0 du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 ph\u1ea3i c\u00f3 thi\u1ebft b\u1ecb b\u1ea3o h\u1ed9 b\u1ee9c x\u1ea1, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ednh m\u1ec7nh c\u1ee7a nh\u00e0 du h\u00e0nh s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng nguy hi\u1ec3m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: T\u00ean l\u1eeda photon ; &#8220;Ph\u1ea3n h\u1ea1t&#8221;; &#8220;Ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t&#8221;; S\u1ef1 hu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ec3 n\u00e2ng cao t\u1ed1c \u0111\u1ed9 bay c\u1ee7a t\u00ean l\u1eeda trong v\u0169 tr\u1ee5, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc lu\u00f4n t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi. N\u0103m 1953 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0a ra \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u1eeda photon. Photon t\u1ee9c l\u00e0 do c\u00e1c h\u1ea1t \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ea5u t\u1ea1o th\u00e0nh. Khi n\u00f3 ph\u1ee5t ra t\u1eeb \u0111u\u00f4i t\u00ean l\u1eeda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,7],"tags":[],"class_list":["post-7405","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-vat-ly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7405","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7405"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7405\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}