{"id":7654,"date":"2021-11-20T14:14:19","date_gmt":"2021-11-20T07:14:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7654"},"modified":"2021-11-20T17:13:32","modified_gmt":"2021-11-20T10:13:32","slug":"vao-nam-332-truoc-cong-nguyen-quoc-vuong-maxedoan-alexandre-dai-de-chinh-phuc-ai-cap-va-da-xay-dung-thanh-pho-lon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vao-nam-332-truoc-cong-nguyen-quoc-vuong-maxedoan-alexandre-dai-de-chinh-phuc-ai-cap-va-da-xay-dung-thanh-pho-lon\/","title":{"rendered":"V\u00e0o n\u0103m 332 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Maxe\u0111oan Alexandre \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf ch\u00ednh ph\u1ee5c Ai C\u1eadp v\u00e0 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alexandria tr\u00ean c\u1eeda s\u00f4ng Nin. Th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m h\u1ecdc thu\u1eadt quan tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o kho\u1ea3ng 300 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng Nguy\u00ean, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o c\u00e1c <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc gi\u1ea3<\/a> t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea1i Alexandre, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 Euclide. B\u1ea5y gi\u1edd \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1eadp m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc d\u1ea1y to\u00e1n t\u1ea1i Alexandria. Ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1ea5t \u00edt v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a Euclide trong th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng \u0111\u1ebfn Alexandria. H\u00ecnh nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 ti\u1ebfp thu h\u1ecdc v\u1ea5n t\u1eeb nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft Platon. Euclide c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u r\u1ed9ng trong to\u00e1n h\u1ecdc. M\u00e3i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a Euclide v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc nh\u1eafc \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Danh ti\u1ebfng c\u1ee7a Euclide r\u1ea5t hi\u1ec3n h\u00e1ch ch\u1ee7 y\u1ebfu do t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d c\u1ee7a \u00f4ng. T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch \u0111\u1ed3 s\u1ed9, to\u00e0n b\u1ed9 s\u00e1ch c\u00f3 15 quy\u1ec3n \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u00ecnh h\u1ecdc ph\u1eb3ng, h\u00ecnh h\u1ecdc kh\u00f4ng gian v\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn n\u1ed9i dung c\u1ee7a l\u00ed thuy\u1ebft v\u1ec1 s\u1ed1. Tuy nhi\u00ean trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ecbnh l\u00ed ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a Euclide. Nh\u01b0ng c\u00f4ng lao l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a Euclide l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra c\u00e1c ti\u00ean \u0111\u1ec1 v\u00e0 c\u00e1c d\u1eabn gi\u1ea3i v\u1ec1 c\u00e1c ti\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3. \u00d4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c bi\u1ebfn c\u00e1c l\u00ed lu\u1eadn to\u00e1n h\u1ecdc t\u1ea3n m\u1ea1n, t\u1eeb c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh c\u00e1c k\u1ebft lu\u1eadn ch\u1eb7t ch\u1ebd. Ng\u00e0y nay ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong nhi\u1ec1u ng\u00e0nh to\u00e1n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u01b0 topo, \u0111\u1ea1i s\u1ed1 tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng. Trong c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c to\u00e1n h\u1ecdc n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0a ra ti\u00ean \u0111\u1ec1, sau \u0111\u00f3 di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c ti\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c l\u00ed thuy\u1ebft tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. T\u1eeb th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 kh\u00e1c, t\u1eeb th\u1ebf k\u1ec9 n\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u, ph\u00e2n t\u00edch, gi\u1ea3i th\u00edch n\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u00e1ch m\u00e3i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng n\u1ec1n v\u0103n minh Ch\u00e2u \u00c2u ch\u1ec9 c\u00f3 \u201cKinh th\u00e1nh\u201d m\u1edbi s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u201c Nguy\u00ean l\u00ed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c do nh\u00e0 khoa h\u1ecdc T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u00e0o cu\u1ed1i \u0111\u1eddi nh\u00e0 Minh. T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i (1562 &#8211; 1633) t\u1ef1 l\u00e0 T\u1eed Quang, ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c khu Ng\u00f4 T\u00f9ng th\u00e0nh ph\u1ed1 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kho\u1ea3ng tri\u1ec1u vua V\u1ea1n L\u1ecbch nh\u00e0 Minh n\u0103m 1597 \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 n\u0103m 1604. Trong tri\u1ec1u vua S\u00f9ng Trinh \u0111\u00e3 qua c\u00e1c ch\u1ee9c quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5, H\u00e0n L\u00e2m vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u00f4ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1632 l\u00e0 V\u0103n c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. \u00d4ng c\u00f3 c\u00e1c c\u1ed1ng hi\u1ebfn to l\u1edbn trong vi\u1ec7c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ph\u00f2ng, ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng nghi\u1ec7p, ch\u1ea5n h\u01b0ng thu\u1ef7 l\u1ee3i, c\u1ea3i ti\u1ebfn l\u1ecbch ph\u00e1p. \u00d4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ebfc s\u1ee9c du nh\u1eadp to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 l\u1ecbch ph\u00e1p T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c. Khi \u00f4ng \u0111\u00e3 quen bi\u1ebft nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o Italia Limadou, \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh phi\u00ean d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m khoa h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. Limadou ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 l\u1ecbch ph\u00e1p, thi\u00ean v\u0103n cho nh\u00e0 vua th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c. Nh\u01b0ng T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u1eabn ki\u00ean tr\u00ec th\u1ee9 t\u1ef1 theo logic tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i d\u1ecbch \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d. T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u00e0 Limadou \u0111\u1eb7t t\u00ean cho b\u1ea3n d\u1ecbch \u201cNguy\u00ean l\u00ed\u201d ra Trung v\u0103n l\u00e0 \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1606 \u0111\u00e3 d\u1ecbch xong 6 quy\u1ec3n, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1607 in v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh t\u1ea1i B\u1eafc Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c phi\u00ean d\u1ecbch, T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i \u0111\u00e3 b\u00ecnh gi\u1ea3i v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d. Trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc gi\u1ea3ng gi\u1ea3i\u201d \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u00f3i \u201c\u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y c\u1ea7n c\u00f3 b\u1ed1n kh\u00f4ng: kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng d\u1ea5u gi\u1ebfm, kh\u00f4ng th\u1eed nghi\u1ec7m, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, ho\u00e0n to\u00e0n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ch\u00ednh x\u00e1c\u201d. Do \u201ct\u00ednh l\u00f4gic\u201d c\u1ee7a \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d r\u1ea5t ch\u1eb7t ch\u1ebd n\u00ean T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i c\u00f2n n\u00f3i: S\u00e1ch n\u00e0y c\u00f3 b\u1ed1n c\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ed1n c\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3: Kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t ch\u1eef, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau. Nh\u1eefng l\u1eddi b\u00ecnh lu\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf v\u1ec1 h\u00ecnh h\u1ecdc \u1edf Trung Qu\u1ed1c c\u00e1ch \u0111\u00e2y 400 n\u0103m th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u00e0 Limadou trong b\u1ea3n d\u1ecbch \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c v\u0129 \u0111\u1ea1i khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ra n\u1ed9i dung khoa h\u1ecdc \u201cH\u00ecnh h\u1ecdc c\u1ee7a Nguy\u00ean l\u00ed\u201d, d\u1ecbch \u0111\u00fang thu\u1eadt ng\u1eef \u201cH\u00ecnh h\u1ecdc\u201d cho t\u00e1c ph\u1ea9m. \u201cH\u00ecnh h\u1ecdc\u201d l\u00e0 d\u1ecbch t\u1eeb thu\u1eadt ng\u1eef \u201cGeometrie\u201d. Trong b\u1ea3n d\u1ecbch, T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u00e0 Limadou d\u1ecbch \u201cgeo\u201d th\u00e0nh \u201ck\u1ec9 h\u00e0\u201d l\u00e0 h\u00ecnh h\u1ecdc \u0111\u1ec3 d\u1ecbch geometrie qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, th\u1ea7n t\u00ecnh. Trong k\u1ec9 h\u00e0 h\u1ecdc c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef \u0111i\u1ec3m, \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1eddng song song, g\u00f3c, tam gi\u00e1c, h\u00ecnh b\u1ed1n c\u1ea1nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra t\u1eeb nguy\u00ean b\u1ea3n. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng nh\u01b0 Nh\u1eadt B\u1ea3n, Vi\u1ec7t Nam v.v\u2026 v\u00e0 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u xa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i y\u00eau c\u1ea7u d\u1ecbch to\u00e0n b\u1ed9 \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d nh\u01b0ng Limadou cho r\u1eb1ng th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i. Do \u0111\u00f3 9 quy\u1ec3n s\u00e1ch cu\u1ed1i c\u1ee7a \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d m\u00e3i h\u01a1n 200 n\u0103m sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra. Do nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc nh\u00e0 Thanh l\u00e0 L\u00fd Thi\u1ec7n Lan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh l\u00e0 Wilia h\u1ee3p t\u00e1c ho\u00e0n th\u00e0nh. L\u00fd Thi\u1ec7n Lan (1811-1882) t\u1ef1 Nh\u00e2m Th\u00fac, hi\u1ec7u Thu Nh\u1eabn, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i Ninh t\u1ec9nh Tri\u1ebft Giang, ngay t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 y\u00eau th\u00edch to\u00e1n h\u1ecdc. N\u0103m 1852, sau khi \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i, L\u00fd Thi\u1ec7n Lan \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi Wilia ti\u1ebfp t\u1ee5c ho\u00e0n th\u00e0nh s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i v\u00e0 Limadou.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 1856 \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c. B\u1ea5y gi\u1edd t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Euclide \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c du nh\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e1n h\u1ecdc v\u1ec1 sau n\u00e0y c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i vi\u1ec7c d\u1ecbch \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d L\u00fd Thi\u1ec7n Lan c\u00f2n phi\u00ean d\u1ecbch \u201c\u0110\u1ea1i s\u1ed1 h\u1ecdc\u201d c\u00f3 13 quy\u1ec3n. \u201cL\u01b0\u1ee3m l\u1eb7t v\u1ec1 \u0110\u1ea1i s\u1ed1, vi ph\u00e2n, t\u00edch ph\u00e2n\u201d c\u00f3 18 quy\u1ec3n v\u00e0 \u201cB\u00e0n v\u1ec1 tr\u1eddi\u201d c\u00f3 18 quy\u1ec3n. H\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u1ecbch \u201cH\u1ecdc thuy\u1ebft v\u1ec1 tr\u1ecdng l\u1ef1c\u201d 20 quy\u1ec3n v\u00e0 \u201c\u0110\u01b0\u1eddng elip\u201d c\u00f3 ba quy\u1ec3n, c\u00f9ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn t\u00e1c ph\u1ea9m to\u00e1n h\u1ecdc kh\u00e1c. Nhi\u1ec1u thu\u1eadt ng\u1eef to\u00e1n h\u1ecdc nh\u01b0 vi ph\u00e2n, t\u00edch ph\u00e2n \u0111\u1ec1u do \u00f4ng \u0111\u1eb7t ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i trong t\u00e1c ph\u1ea9m b\u00ecnh lu\u1eadn \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i \u201cQuy\u1ec3n s\u00e1ch s\u1ebd gi\u00fap \u00edch cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc lo\u1ea1i b\u1ecf t\u00ednh kh\u00ed x\u1ed1c n\u1ed5i, r\u00e8n luy\u1ec7n t\u0129nh t\u00e2m, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc s\u1ebd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, suy ngh\u0129 kh\u00e9o l\u00e9o n\u00ean kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ecdc\u201d. \u00dd n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ecdc \u201cNguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc\u201d gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1eeb b\u1ecf t\u00ednh x\u1ed1c n\u1ed5i, luy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp qu\u00e1n t\u0129nh t\u00e2m, theo m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ec1 suy ngh\u0129. V\u00ec v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi n\u00ean h\u1ecdc h\u00ecnh h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7n nay ta \u0111ang b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 XXI, nh\u01b0 l\u1eddi T\u1eeb Quang Kh\u1ea3i \u0111\u00e3 n\u00f3i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y ho\u1eb7c \u00edt ho\u1eb7c nhi\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc t\u1eadp<\/a> h\u00ecnh h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: &#8220;Nguy\u00ean l\u00ed&#8221;; Euclide; &#8220;Nguy\u00ean l\u00ed h\u00ecnh h\u1ecdc&#8221;; T\u1eeb Quang<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alexandria tr\u00ean c\u1eeda s\u00f4ng Nin. Th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m h\u1ecdc thu\u1eadt quan tr\u1ecdng. V\u00e0o kho\u1ea3ng 300 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng Nguy\u00ean, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea1i Alexandre, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 Euclide. B\u1ea5y gi\u1edd \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1eadp m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc d\u1ea1y to\u00e1n t\u1ea1i Alexandria. Ng\u01b0\u1eddi ta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,9],"tags":[],"class_list":["post-7654","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-toan-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7654\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}