{"id":7704,"date":"2021-11-20T14:20:24","date_gmt":"2021-11-20T07:20:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7704"},"modified":"2021-11-20T17:13:29","modified_gmt":"2021-11-20T10:13:29","slug":"chung-ta-biet-dung-toan-hoc-co-the-mo-phong-nhieu-hien-tuong-trong-doi-song-the-nhung-lieu-co-the-dung-toan-hoc-de-mo-phong-chien-tranh-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/chung-ta-biet-dung-toan-hoc-co-the-mo-phong-nhieu-hien-tuong-trong-doi-song-the-nhung-lieu-co-the-dung-toan-hoc-de-mo-phong-chien-tranh-khong\/","title":{"rendered":"Ch\u00fang ta bi\u1ebft d\u00f9ng to\u00e1n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng nhi\u1ec1u hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. Th\u1ebf nh\u01b0ng li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng to\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng chi\u1ebfn tranh kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0110\u00e1nh c\u1edd t\u01b0\u1edbng l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00f4 ph\u1ecfng chi\u1ebfn tranh s\u1edbm nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 m\u00f4n c\u1edd t\u01b0\u1edbng hay m\u00f4n c\u1edd vua (c\u1edd qu\u1ed1c t\u1ebf) ng\u01b0\u1eddi ch\u01a1i ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c qu\u00e2n c\u1edd \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho vua, t\u01b0\u1edbng, xe, m\u00e3, t\u1ed1t v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c cu\u1ed9c truy s\u00e1t c\u00e1c qu\u00e2n c\u1edd tr\u00ean b\u00e0n c\u1edd. V\u00e0o n\u0103m 1996, \u1edf M\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh c\u1ee1 l\u1edbn gi\u00e0nh v\u00f4 \u0111\u1ecbch c\u1edd vua th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u01b0 v\u1eady m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o quy lu\u1eadt \u201cchi\u1ebfn tranh\u201d trong m\u00f4n c\u1edd vua \u0111\u00e3 gi\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1eafng trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u c\u1edd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t ki\u1ec3u m\u00f4 ph\u1ecfng c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u00e0 \u201cdi\u1ec5n t\u1eadp\u201d th\u1ebf nh\u01b0ng vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt, s\u00fang th\u1eadt trong di\u1ec5n t\u1eadp ph\u1ea3i ti\u00eau t\u1ed1n nhi\u1ec1u t\u00e0i l\u1ef1c, nh\u00e2n l\u1ef1c m\u00e0 c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra \u201cth\u01b0\u01a1ng vong\u201d th\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 70 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XV, trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u0110\u1ee9c &#8211; Ph\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 d\u00f9ng sa b\u00e0n \u0111\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng. Sa b\u00e0n ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u1ecba h\u00ecnh, b\u1ed1i c\u1ea3nh v\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed binh l\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u00f4i b\u00ean tham chi\u1ebfn. C\u00e1c ch\u1ec9 huy c\u1ee7a \u0111\u00f4i b\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn d\u1ef1a v\u00e0o m\u00f4 h\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh chi\u1ebfn tranh\u201d th\u1ef1c. Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng vong, c\u00e1c h\u01b0 hao v\u1ec1 v\u0169 kh\u00ed c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. T\u1eeb l\u00e2u c\u00e1c nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 hi v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u00f4 h\u00ecnh chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t ki\u1ec3u \u201cph\u00f2ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m qu\u00e2n s\u1ef1\u201d. T\u1eeb n\u0103m 1950 tr\u1edf v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh m\u00f4 ph\u1ecfng c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 bi\u1ebfn hi v\u1ecdng th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c b\u01b0\u1edbc m\u00f4 ph\u1ecfng chi\u1ebfn tranh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo c\u00e1c b\u01b0\u1edbc:<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, c\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c s\u1ed1 li\u1ec7u: s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c h\u1eadu c\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo hi\u1ec7u l\u1ec7nh ch\u1ec9 huy c\u1ee7a \u0111\u00f4i b\u00ean ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, t\u00ednh to\u00e1n quan s\u00e1t c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 t\u00ednh to\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3, \u0111\u01b0a ra c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn c\u1ea3i ti\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nhi\u1ec1u b\u1ea1n nh\u1ecf \u0111\u00e3 ch\u01a1i tr\u00f2 \u201c\u0111\u00e1nh tr\u1eadn\u201d tr\u00ean m\u00e1y t\u00ednh. C\u00e1ch so\u1ea1n th\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ea7n m\u1ec1m c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00e0o gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4 ph\u1ecfng qu\u00e2n s\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1944, Norman v\u00e0 Oramey trong khi <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">thi\u1ebft k\u1ebf<\/a> bom nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 l\u1ee3i d\u1ee5ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng c\u00e1ch g\u00e2y t\u00e1n x\u1ea1 c\u00e1c n\u01a1tron, m\u1edf \u0111\u1ea7u cho vi\u1ec7c d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed trong k\u0129 thu\u1eadt m\u00f4 ph\u1ecfng trong c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u00e2n s\u1ef1. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft ng\u00e0y nay c\u00e1c v\u1ee5 th\u1eed bom h\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea5m tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, n\u00ean mu\u1ed1n ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u, ph\u00e2n t\u00edch v\u0169 kh\u00ed nguy\u00ean t\u1eed ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed. Hi\u1ec7n nay, t\u1eeb vi\u1ec7c <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">thi\u1ebft k\u1ebf<\/a> \u00f4 t\u00f4, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f3ng t\u00ean l\u1eeda, t\u1eeb vi\u1ec7c luy\u1ec7n th\u00e9p cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra ph\u00e2n t\u00edch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng thay cho m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u00f4ng t\u00e1c th\u1ef1c nghi\u1ec7m. Ng\u00e0y nay vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u1ec3 <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">thi\u1ebft k\u1ebf<\/a> c\u00e1c lo\u1ea1i m\u00e1y bay si\u00eau t\u1ed1c, si\u00eau n\u1eb7ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1eddi gian, chu k\u00ec nghi\u00ean c\u1ee9u. K\u0129 thu\u1eadt t\u00ednh to\u00e1n, l\u00ed thuy\u1ebft ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o v\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh ba lo\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p khoa h\u1ecdc trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: To\u00e1n h\u1ecdc t\u00ednh to\u00e1n; M\u00f4 ph\u1ecfng.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e1nh c\u1edd t\u01b0\u1edbng l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00f4 ph\u1ecfng chi\u1ebfn tranh s\u1edbm nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 m\u00f4n c\u1edd t\u01b0\u1edbng hay m\u00f4n c\u1edd vua (c\u1edd qu\u1ed1c t\u1ebf) ng\u01b0\u1eddi ch\u01a1i ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c qu\u00e2n c\u1edd \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho vua, t\u01b0\u1edbng, xe, m\u00e3, t\u1ed1t v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c cu\u1ed9c truy s\u00e1t c\u00e1c qu\u00e2n c\u1edd tr\u00ean b\u00e0n c\u1edd. V\u00e0o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,9],"tags":[],"class_list":["post-7704","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-toan-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7704"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7704\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}