{"id":7759,"date":"2021-11-20T15:20:37","date_gmt":"2021-11-20T08:20:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7759"},"modified":"2021-11-20T17:13:28","modified_gmt":"2021-11-20T10:13:28","slug":"vi-sao-dong-ho-cacbon-lai-co-the-do-duoc-tuoi-cua-cac-do-vat-co","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-dong-ho-cacbon-lai-co-the-do-duoc-tuoi-cua-cac-do-vat-co\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao &#8220;\u0111\u1ed3ng h\u1ed3 cacbon&#8221; l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ed5i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ed5?"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u1ebfu c\u00f3 ai h\u1ecfi b\u1ea1n bao nhi\u00eau tu\u1ed5i, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh b\u1ea1n tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c ngay, kh\u00f4ng do d\u1ef1. Nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u01b0 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t m\u1ea3nh g\u1ed7 t\u1eeb di ch\u1ec9 c\u1ed5 x\u01b0a n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u1eafc b\u1ea1n kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ea5t may l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 ho\u00e1 h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t lo\u1ea1i &#8220;\u0111\u1ed3ng h\u1ed3 l\u1ecbch s\u1eed&#8221; gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ee1 m\u1ed1i r\u1eafc r\u1ed1i \u0111\u00f3. Lo\u1ea1i &#8220;\u0111\u1ed3ng h\u1ed3 l\u1ecbch s\u1eed&#8221; n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t s\u1edbm v\u00e0 c\u1ee9 th\u1ebf ch\u1ea1y su\u1ed1t, ch\u1ea1y li\u00ean t\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u00fat n\u00e0o ng\u1eebng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Lo\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 k\u1ef3 di\u1ec7u n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 &#8220;\u0111\u1ed3ng h\u1ed3 cacbon&#8221;. Nh\u1edd lo\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 n\u00e0y m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c lo\u1ea1i di ch\u1ec9 v\u0103n ho\u00e1, c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ed5 c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean do l\u00e0 trong kh\u00f4ng gian v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 nhi\u1ec1u tia b\u1ee9c x\u1ea1, m\u1eaft ta kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c tia b\u1ee9c x\u1ea1 n\u00e0y xuy\u00ean qua t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, va ch\u1ea1m v\u1edbi c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed trong kh\u00f4ng kh\u00ed, sinh ra c\u00e1c n\u01a1tron, proton, \u0111i\u1ec7n t\u1eed. Khi n\u01a1tron va ch\u1ea1m v\u1edbi nguy\u00ean t\u1eed nit\u01a1 trong ph\u00e2n t\u1eed nit\u01a1, nguy\u00ean t\u1eed nit\u01a1 s\u1ebd &#8220;b\u1eaft l\u1ea5y&#8221; n\u01a1tron v\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00f3ng proton \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh nguy\u00ean t\u1eed C &#8211; 14 (cacbon -14).<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean t\u1eed cacbon C &#8211; 14 c\u00f3 t\u00ednh ph\u00f3ng x\u1ea1 s\u1ebd gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed v\u00e0 bi\u1ebfn th\u00e0nh nit\u01a1. Nh\u01b0 v\u1eady do t\u00e1c d\u1ee5ng c\u00e1c tia v\u0169 tr\u1ee5, C &#8211; 14 kh\u00f4ng ng\u1eebng ph\u00e1t sinh nh\u01b0ng l\u1ea1i do C &#8211; 14 c\u00f3 t\u00ednh ph\u00f3ng x\u1ea1 n\u00ean C &#8211; 14 kh\u00f4ng ng\u1eebng gi\u1ea3m. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 C &#8211; 14 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng n\u00ean h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng C &#8211; 14 v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kh\u00ed quy\u1ec3n, c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed C &#8211; 14 c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed cacbon th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi oxy \u0111\u1ec3 th\u00e0nh ph\u00e2n t\u1eed \u0111ioxit cacbon. Khi th\u1ef1c v\u1eadt ti\u1ebfn h\u00e0nh quang h\u1ee3p s\u1ebd h\u1ea5p th\u1ee5 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 cacbon \u0111ioxit t\u1ea1o th\u00e0nh tinh b\u1ed9t, s\u1ee3i\u2026 Cacbon C &#8211; 14 c\u0169ng th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o trong th\u1ef1c v\u1eadt, v\u00e0o s\u00e2u trong th\u00e2n c\u00e2y c\u1ecf. Khi th\u1ef1c v\u1eadt ch\u1ebft, qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ea5p th\u1ee5 C &#8211; 14 s\u1ebd ng\u1eebng l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf \u0111i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 C &#8211; 14 t\u1eeb ngo\u00e0i \u0111i v\u00e0o th\u00e2n c\u00e2y, c\u1ecf. Do hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f3ng x\u1ea1, h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng C &#8211; 14 trong x\u00e1c th\u1ef1c v\u1eadt gi\u1ea3m kh\u00f4ng ng\u1eebng. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm th\u1ea5y c\u1ee9 sau 5730 n\u0103m th\u00ec h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng C &#8211; 14 gi\u1ea3m \u0111i ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda. L\u1ea1i sau 5730 n\u0103m n\u1eefa th\u00ec h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng C &#8211; 14 l\u1ea1i gi\u1ea3m ti\u1ebfp \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi C &#8211; 14 c\u00f3 chu k\u1ef3 b\u00e1n r\u00e3 l\u00e0 5730 n\u0103m. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 d\u00f9ng l\u00e0m \u201c\u0111\u1ed3ng h\u1ed3&#8221; \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i c\u1ed5 v\u1eadt. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 cacbon \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i di ch\u1ec9 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u1edf T\u00e2y An c\u00f3 tu\u1ed5i g\u1ea7n 6000 n\u0103m. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 Ai C\u1eadp \u0111\u00e3 d\u00f9ng cacbon C &#8211; 14 \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u00f4i m\u1ed9 c\u1ed5 c\u00f3 tu\u1ed5i 3620 n\u0103m. N\u1ed9i dung c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i b\u1eb1ng C &#8211; 14 l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed9t m\u1ea3nh g\u1ed7 trong di ch\u1ec9, \u0111o h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng C &#8211; 14 sau \u0111\u00f3 t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i c\u1ee7a m\u1ea3nh g\u1ed7 v\u00e0 c\u1ee7a di ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: \u0110\u1ed3ng h\u1ed3 cacbon; Chu k\u1ef3 b\u00e1n r\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u1ebfu c\u00f3 ai h\u1ecfi b\u1ea1n bao nhi\u00eau tu\u1ed5i, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh b\u1ea1n tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c ngay, kh\u00f4ng do d\u1ef1. Nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u01b0 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t m\u1ea3nh g\u1ed7 t\u1eeb di ch\u1ec9 c\u1ed5 x\u01b0a n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u1eafc b\u1ea1n kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Nh\u01b0ng r\u1ea5t may l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 ho\u00e1 h\u1ecdc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[8,15],"tags":[],"class_list":["post-7759","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoa-hoc","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7759"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7759\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}