{"id":7952,"date":"2021-11-20T15:48:01","date_gmt":"2021-11-20T08:48:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7952"},"modified":"2021-11-20T17:13:00","modified_gmt":"2021-11-20T10:13:00","slug":"oxy-tren-trai-dat-co-dung-can-het-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/oxy-tren-trai-dat-co-dung-can-het-khong\/","title":{"rendered":"Oxy tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 d\u00f9ng c\u1ea1n h\u1ebft kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>H\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec1u h\u1ea5p th\u1ee5 oxy v\u00e0 th\u1edf ra cacbon \u0111ioxit. M\u1ed7i ng\u00e0y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i th\u00e0nh ni\u00ean th\u1edf ra 400 l\u00edt cacbon \u0111ioxit.<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng oxy s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ebft v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a cacbon \u0111ioxit? T\u1eeb n\u0103m 1898, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd ng\u01b0\u1eddi Anh l\u00e0 Kelvin \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i: &#8220;Do c\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 nh\u00e2n kh\u1ea9u tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u0103ng nhanh, th\u00ec 500 n\u0103m sau to\u00e0n b\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng oxy s\u1ebd b\u1ecb d\u00f9ng h\u1ebft, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd b\u1ecb di\u1ec7t vong&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eadt l\u00e0 n\u1ed7i lo tr\u1eddi s\u1eadp! B\u1edfi v\u00ec Kelvin ch\u1ec9 xem x\u00e9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 theo m\u1ed9t chi\u1ec1u: Ch\u1ec9 th\u1ea5y s\u1ef1 ti\u00eau t\u1ed1n oxy v\u00e0 s\u1ef1 sinh cacbon \u0111ioxit m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. S\u1ef1 ti\u00eau t\u1ed1n cacbon \u0111ioxit v\u00e0 s\u1ef1 sinh ra oxy.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Th\u1ee5y s\u0129 Silba \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh th\u00ed nghi\u1ec7m sau \u0111\u00e2y: \u00d4ng t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c ng\u00e2m v\u00e0o n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i \u0111em \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng M\u1eb7t Tr\u1eddi. Kh\u00f4ng l\u00e2u t\u1eeb c\u00e1c l\u00e1 xanh th\u1ea5y tho\u00e1t ra c\u00e1c b\u00f3ng kh\u00ed nh\u1ecf. Silba \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u1ed1ng nghi\u1ec7m nh\u1ecf \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp c\u00e1c b\u00f3ng kh\u00ed. Nh\u1eefng b\u00f3ng kh\u00ed l\u00e0 ch\u1ea5t kh\u00ed g\u00ec? Khi Silba l\u1ea5y que di\u00eam \u0111\u00e3 t\u1eaft ng\u1ecdn l\u1eeda r\u1ed3i cho v\u00e0o \u1ed1ng nghi\u1ec7m, que di\u00eam b\u00f9ng ch\u00e1y s\u00e1ng tr\u1edf l\u1ea1i. Ch\u1ea5t kh\u00ed thu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh l\u00e0 oxy, v\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 oxy m\u1edbi ti\u1ebfp d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 ch\u00e1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00f3 Silba l\u1ea1i cho s\u1ee5c kh\u00ed cacbon \u0111ioxit v\u00e0o n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng nh\u1eadn th\u1ea5y kh\u00ed cacbon \u0111ioxit v\u00e0o nhi\u1ec1u th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng oxy \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t ra c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Silba \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn sau \u0111\u00e2y: D\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng \u00e1nh s\u00e1ng M\u1eb7t Tr\u1eddi, th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ebd h\u1ea5p th\u1ee5 cacbon \u0111ioxit l\u00e0m ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 th\u1ea3i ra kh\u00ed oxy.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f3 r\u1eebng bi\u1ec3n bao la, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u00eanh thang ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng \u0111i\u1ec1u b\u00ed m\u1eadt sau \u0111\u00e2y: Th\u1ea3m th\u1ef1c v\u1eadt c\u00e2y xanh h\u1ea5p th\u1ee5 cacbon \u0111ioxit trong kh\u00f4ng kh\u00ed, c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc do r\u1ec5 c\u00e2y h\u00fat t\u1eeb \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0a l\u00ean, c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng n\u00e0y s\u1ebd t\u00e1c d\u1ee5ng v\u1edbi nhau t\u1ea1o th\u00e0nh tinh b\u1ed9t, glucoza\u2026 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi cho tho\u00e1t ra oxy, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 &#8220;t\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p&#8221;. Theo t\u00ednh to\u00e1n, l\u01b0\u1ee3ng cacbon \u0111ioxit m\u00e0 ba c\u00e2y l\u1edbn h\u1ea5p th\u1ee5 trong m\u1ed9t ng\u00e0y b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng cabon \u0111ioxit do m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1edf ra m\u1ed7i ng\u00e0y. M\u1ed7i n\u0103m th\u1ef1c v\u1eadt c\u00e2y xanh tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi h\u1ea5p th\u1ee5 h\u00e0ng t\u1ec9 t\u1ea5n cacbon \u0111ioxit v\u00e0 \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ra l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng oxy.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a cacbon \u0111ioxit. Theo c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111o \u0111\u1ea1c trong m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y th\u00ec h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cacbon \u0111ioxit qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3 t\u0103ng l\u00ean. N\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, tu\u1ef3 \u00fd ph\u00e1 ho\u1ea1i r\u1eebng s\u1ebd l\u00e0m cho l\u01b0\u1ee3ng cacbon \u0111ioxit t\u0103ng qu\u00e1 gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u00ec s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i tai ho\u1ea1 l\u1edbn cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi trong t\u01b0\u01a1ng lai. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i lu\u00f4n ch\u00fa \u00fd n\u1ed7 l\u1ef1c ch\u1ed1ng l\u1ea1i vi\u1ec5n c\u1ea3nh x\u1ea5u \u0111\u00f3, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Oxy; T\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p; Cacbon \u0111ioxit.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec1u h\u1ea5p th\u1ee5 oxy v\u00e0 th\u1edf ra cacbon \u0111ioxit. M\u1ed7i ng\u00e0y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i th\u00e0nh ni\u00ean th\u1edf ra 400 l\u00edt cacbon \u0111ioxit. Li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng oxy s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ebft v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[8,15],"tags":[],"class_list":["post-7952","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoa-hoc","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7952"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7952\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}