{"id":7960,"date":"2021-11-20T15:48:56","date_gmt":"2021-11-20T08:48:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=7960"},"modified":"2021-11-20T17:12:59","modified_gmt":"2021-11-20T10:12:59","slug":"vi-sao-ve-mua-dong-hay-bi-ngo-doc-khi-than","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-ve-mua-dong-hay-bi-ngo-doc-khi-than\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng hay b\u1ecb ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c kh\u00ed than?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Than \u0111\u00e1 tr\u00f4ng \u0111en thui, \u0111en nh\u1ebbm m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 qu\u00fd gi\u00e1. Trong c\u00e1c x\u01b0\u1edfng s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00ed than, than \u0111\u00e1 l\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00ed \u0111\u1ed1t v\u00e0 nhi\u1ec1u s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 kh\u00e1c l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ef1 g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t l\u00e0m nhi\u00ean li\u1ec7u ti\u1ec7n l\u1ee3i h\u01a1n vi\u1ec7c d\u00f9ng nhi\u00ean li\u1ec7u r\u1eafn nh\u01b0 than, c\u1ee7i, r\u01a1m r\u1ea1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t. Ti\u1ebfp theo vi\u1ec7c d\u00f9ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t cho c\u00e1c lo\u1ea1i b\u1ebfp ga, nhi\u1ec1u gia \u0111\u00ecnh c\u00f2n l\u1eafp \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00f2 s\u01b0\u1edfi b\u1eb1ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t, b\u1ebfp kh\u00ed \u0111un n\u01b0\u1edbc s\u00f4i. Kh\u00ed \u0111\u1ed1t qu\u1ea3 r\u1ea5t c\u00f3 \u00edch cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ebf nh\u01b0ng kh\u00ed than l\u1ea1i c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 con ng\u1ef1a hoang b\u1ea5t kham, n\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd, n\u00f3 s\u1ebd g\u00e2y nhi\u1ec1u tai ho\u1ea1. Khi c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn kh\u00ed \u0111\u1ed1t r\u00f2 r\u1ec9 r\u1ea5t d\u1ec5 g\u00e2y ch\u00e1y n\u1ed5 r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m. Ngo\u00e0i ra ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n ch\u1ecbu s\u1ee9c \u00e9p l\u1edbn l\u00e0 kh\u00ed \u0111\u1ed1t c\u00f3 \u0111\u1ed9c t\u00ednh m\u1ea1nh, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c kh\u00f4ng hay bi\u1ebft, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y t\u1eed vong.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec sao kh\u00ed than l\u1ea1i l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c? S\u1ef1 tr\u00fang \u0111\u1ed9c g\u00e2y ra do h\u00edt ph\u1ea3i kh\u00ed \u0111\u1ed9c. Ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft trong m\u00e1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ed3ng c\u1ea7u ch\u1ee9a c\u00e1c protein c\u00f3 c\u00f4ng n\u0103ng v\u1eadn chuy\u1ec3n oxy. Khi ng\u01b0\u1eddi ta h\u00edt th\u1edf oxy v\u00e0o ph\u1ed5i, h\u1ed3ng c\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi oxy t\u1ea1o th\u00e0nh h\u1ee3p ch\u1ea5t gi\u00e0u oxy v\u00e0 th\u00f4ng qua s\u1ef1 tu\u1ea7n ho\u00e0n, m\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3. V\u00ec trong kh\u00ed than c\u00f3 ch\u1ee9a cacbon monoxit, cacbon monoxit l\u1ea1i t\u00e1c d\u1ee5ng v\u1edbi protein trong h\u1ed3ng c\u1ea7u r\u1ea5t m\u1ea1nh, m\u1ea1nh g\u1ea5p 200 l\u1ea7n so v\u1edbi oxy. Khi ng\u01b0\u1eddi ta h\u00edt th\u1edf cacbon monoxit v\u00e0o ph\u1ed5i, protein trong h\u1ed3ng c\u1ea7u s\u1ebd t\u00e1c d\u1ee5ng v\u1edbi cacbon monoxit n\u00ean oxy kh\u00f4ng t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi protein trong h\u1ed3ng c\u1ea7u, oxy s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o nu\u00f4i s\u1ed1ng c\u01a1 th\u1ec3. N\u1ebfu qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00edt th\u1edf ph\u1ea3i cacbon monoxit k\u00e9o d\u00e0i th\u00ec c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd thi\u1ebfu oxy g\u00e2y t\u1eed vong. Theo t\u00ednh to\u00e1n n\u1ebfu h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cacbon monoxit trong kh\u00f4ng kh\u00ed v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au \u0111\u1ea7u, bu\u1ed3n n\u00f4n. N\u1ebfu tr\u1ea3i qua t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i s\u1ebd h\u00f4n m\u00ea, n\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u1ea5p c\u1ee9u k\u1ecbp th\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u00ed than c\u00f3 \u0111\u1ed9c, th\u1ebf nh\u01b0ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tr\u00fang \u0111\u1ed9c v\u00ec sao l\u1ea1i hay x\u1ea3y ra trong m\u00f9a \u0111\u00f4ng? Nguy\u00ean do l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng khi c\u00f3 gi\u00f3 m\u00f9a \u0111\u00f4ng b\u1eafc, tr\u1eddi l\u1ea1nh, m\u1ecdi nh\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u1eeda, kh\u00f4ng \u00edt nh\u00e0 \u0111\u00f3ng k\u00edn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u1eeda s\u1ed5. H\u01a1n n\u1eefa v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed than trong sinh ho\u1ea1t th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u h\u01a1n, n\u00ean kh\u1ea3 n\u0103ng r\u00f2 r\u1ec9 kh\u00ed than s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean l\u1edbn h\u01a1n c\u00e1c m\u00f9a kh\u00e1c, n\u00ean trong m\u00f9a \u0111\u00f4ng d\u1ec5 x\u1ea3y ra s\u1ef1 c\u1ed1 ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c do kh\u00ed than. M\u1eb7t kh\u00e1c khi kh\u00ed than ch\u00e1y kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n c\u0169ng l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cacbon monoxit l\u00e0 ch\u1ea5t kh\u00ed kh\u00f4ng m\u00e0u, kh\u00f4ng m\u00f9i, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00f2n may l\u00e0 trong kh\u00ed than c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u00edt lo\u1ea1i kh\u00ed c\u00f3 ch\u1ee9a l\u01b0u hu\u1ef3nh r\u1ea5t kh\u00f3 ng\u1eedi. Khi ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u00e0y ta c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a kh\u00ed than trong nh\u00e0. V\u00ec v\u1eady \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n, khi c\u1ea7n l\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u00e1n b\u1ed9 chuy\u00ean m\u00f4n th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i tai ho\u1ea1 v\u00f4 h\u00ecnh. Ngo\u00e0i ra v\u00e0o ban \u0111\u00eam khi kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed (nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng) c\u1ea7n kho\u00e1 k\u00edn c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng d\u1eabn kh\u00ed. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u1ed7i gia \u0111\u00ecnh n\u00ean l\u1eafp c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1ef1 r\u00f2 r\u1ec9 kh\u00ed. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd vi\u1ec7c th\u00f4ng gi\u00f3 trong nh\u00e0 \u1edf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m kh\u00f4ng kh\u00ed trong nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t khoa h\u1ecdc, h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tr\u00fang \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Kh\u00ed than; Cacbon monoxit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Than \u0111\u00e1 tr\u00f4ng \u0111en thui, \u0111en nh\u1ebbm m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 qu\u00fd gi\u00e1. Trong c\u00e1c x\u01b0\u1edfng s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00ed than, than \u0111\u00e1 l\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00ed \u0111\u1ed1t v\u00e0 nhi\u1ec1u s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 kh\u00e1c l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ef1 g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[8,15],"tags":[],"class_list":["post-7960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoa-hoc","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7960"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7960\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}