{"id":8178,"date":"2021-11-20T16:14:08","date_gmt":"2021-11-20T09:14:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=8178"},"modified":"2021-11-21T12:30:48","modified_gmt":"2021-11-21T05:30:48","slug":"the-nao-la-vat-lieu-co-cong-nang-y-hoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/the-nao-la-vat-lieu-co-cong-nang-y-hoc\/","title":{"rendered":"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng n\u0103ng y h\u1ecdc?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi c\u00e1c n\u1ed9i t\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 tim, ph\u1ed5i, th\u1eadn b\u1ecb b\u1ec7nh s\u1ebd tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kho\u1ebb, n\u1ebfu b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t ch\u1ee9c n\u0103ng cho s\u1ef1 s\u1ed1ng, uy hi\u1ebfp \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng. Th\u1ebf li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng c\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf cho m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng? M\u1ed9ng t\u01b0\u1edfng l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i t\u1eebng b\u01b0\u1edbc bi\u1ebfn th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f3i \u0111\u1ebfn v\u1eadt li\u1ec7u ch\u1ee9c n\u0103ng l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n, quang, nhi\u1ec7t t\u1eeb, ch\u1ea5t x\u00fac t\u00e1c, c\u00e1c ion, sinh v\u1eadt c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1eb7c th\u00f9 cho y h\u1ecdc. N\u00f3i \u0111\u1ebfn v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1eb7c th\u00f9 cho y h\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn trong c\u01a1 th\u1ec3, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng trong y h\u1ecdc. C\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng y h\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eadt li\u1ec7u cao ph\u00e2n t\u1eed, c\u00e1c kim lo\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i g\u1ed1m cao c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o n\u0103m 1981, m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 \u1edf Vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u ngo\u1ea1i khoa \u1edf bang Texas n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 \u0111\u00e3 d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u1eabu thu\u1eadt l\u1ea5y \u0111i qu\u1ea3 tim g\u1ea7n ng\u1eebng \u0111\u1eadp c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ec7nh nh\u00e2n s\u1eafp ch\u1ebft thay v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 tim nh\u00e2n t\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nh\u1edd gh\u00e9p tim nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1ea1m th\u1eddi, sau 55 gi\u1edd m\u1edbi gh\u00e9p m\u1ed9t tr\u00e1i tim kh\u00e1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u1eed vong do tai n\u1ea1n giao th\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf. Trong ca b\u1ec7nh n\u00f3i tr\u00ean, d\u00f9 tim nh\u00e2n t\u1ea1o ch\u1ec9 m\u1edbi ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng thay th\u1ebf t\u1ea1m th\u1eddi nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 to l\u1edbn trong vi\u1ec7c gh\u00e9p t\u1ea1ng trong c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0o n\u0103m 1982, \u1edf M\u1ef9 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf b\u1eb1ng m\u1ed9t qu\u1ea3 tim nh\u00e2n t\u1ea1o ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eb1ng h\u1ee3p kim cao ph\u00e2n t\u1eed s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 112 ng\u00e0y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 n\u1eefa. Ngo\u00e0i tim nh\u00e2n t\u1ea1o, x\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ea1o, da nh\u00e2n t\u1ea1o th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c, b\u1ed9 ph\u1eadn nh\u00e2n t\u1ea1o kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eadt li\u1ec7u d\u00f9ng cho y h\u1ecdc c\u00f3 nh\u1eefng y\u00eau c\u1ea7u h\u1ebft s\u1ee9c kh\u1eafc nghi\u1ec7t, v\u1eadt li\u1ec7u ph\u1ea3i v\u00f4 h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ee9c l\u00e0 khi \u0111\u01b0a v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c, cho c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o xung quanh, kh\u00f4ng g\u00e2y vi\u00eam, t\u1ea5y\u2026 Hai l\u00e0 khi v\u1eadt li\u1ec7u ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u00e1u s\u1ebd kh\u00f4ng g\u00e2y hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee5c m\u00e1u \u0111\u00f4ng. \u0110\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, \u0111i\u1ec3m ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1ea5u tr\u00fac b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u. V\u00ed d\u1ee5 \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn v\u1eadt li\u1ec7u lo\u1ea1i cao ph\u00e2n t\u1eed ch\u1ebf t\u1ea1o d\u00f9ng cho y h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ed3ng tr\u00f9ng h\u1ee3p \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh lo\u1ea1i cao ph\u00e2n t\u1eed c\u00f3 hai th\u00e0nh ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 c\u00e1c nh\u00f3m k\u1ef5 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u00f3m \u01b0a n\u01b0\u1edbc ph\u00e2n b\u1ed1 th\u01b0a th\u1edbt xen k\u1ebd nhau trong v\u1eadt li\u1ec7u. Khi quan s\u00e1t v\u1eadt li\u1ec7u tr\u00ean k\u00ednh hi\u1ec3n vi s\u1ebd th\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, nh\u1edd \u0111\u00f3 t\u0103ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng t\u1ea1o c\u00e1c c\u1ee5c m\u00e1u \u0111\u00f4ng c\u1ee7a v\u1eadt li\u1ec7u. Ngo\u00e0i ra trong m\u00e1u v\u1eabn s\u1eb5n c\u00f3 heparin, men urokinaza l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u \u0111\u00f3ng c\u1ee5c ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n gi\u1ea3i c\u00e1c c\u1ee5c m\u00e1u \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh. Trong b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng nh\u00e2n t\u1ea1o th\u00ec c\u00e1c ch\u1ea5t nh\u01b0 heparin c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u1ef1 t\u1ea1o c\u00e1c c\u1ee5c m\u00e1u \u0111\u00f4ng. C\u0169ng v\u1edbi l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1c men urokinaza c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n gi\u1ea3i c\u00e1c c\u1ee5c m\u00e1u \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh trong m\u00e1u nhanh ch\u00f3ng m\u1ea5t \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ph\u1eabu thu\u1eadt gh\u00e9p c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng. Kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec n\u1eefa \u0111\u00f3 l\u00e0 tin t\u1ed1t l\u00e0nh trong b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd cho con ng\u01b0\u1eddi. V\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng n\u0103ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c khai s\u00e1ng, ch\u1eafc r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u00e0ng \u0111i s\u00e2u nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00ec s\u1ebd c\u00e0ng c\u00f3 \u1ee9ng d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: V\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng n\u0103ng y h\u1ecdc; V\u1eadt li\u1ec7u c\u00f4ng n\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khi c\u00e1c n\u1ed9i t\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 tim, ph\u1ed5i, th\u1eadn b\u1ecb b\u1ec7nh s\u1ebd tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kho\u1ebb, n\u1ebfu b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t ch\u1ee9c n\u0103ng cho s\u1ef1 s\u1ed1ng, uy hi\u1ebfp \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng. Th\u1ebf li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng c\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf cho m\u1ed9t b\u1ed9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[8,15],"tags":[],"class_list":["post-8178","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoa-hoc","category-hoi-dap-khoa-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8178"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8178\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}