{"id":8419,"date":"2021-11-21T11:55:59","date_gmt":"2021-11-21T04:55:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=8419"},"modified":"2021-11-21T12:31:38","modified_gmt":"2021-11-21T05:31:38","slug":"tai-sao-noi-ca-la-to-tien-cua-loai-luong-cu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-noi-ca-la-to-tien-cua-loai-luong-cu\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao n\u00f3i c\u00e1 l\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng mang, b\u01a1i b\u1eb1ng v\u00e2y, l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng, s\u1ed1ng trong n\u01b0\u1edbc. \u1ebfch l\u00e0 lo\u00e0i l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0, khi c\u00f2n nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f2ng n\u1ecdc, \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng mang \u0111\u1ec3 th\u1edf. Sau khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u1ebfch l\u00ean tr\u00ean c\u1ea1n th\u00ec h\u00f4 h\u1ea5p b\u1eb1ng ph\u1ed5i. Nh\u00ecn s\u01a1 qua lo\u00e0i c\u00e1, lo\u00e0i l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0 l\u00e0 hai lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhau. Nh\u01b0ng sau khi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch k\u0129, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n gi\u1eefa hai lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc khi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o c\u00e1c ho\u00e1 th\u1ea1ch \u0111\u1ed9ng v\u1eadt trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y gi\u00e1p b\u00ec c\u1ee7a s\u1ecd m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 v\u00e2y tay c\u1ed5 r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi gi\u00e1p b\u00ec c\u1ee7a nh\u00f3m \u1ebfch, nh\u00e1i c\u1ed5. H\u1ec7 th\u1ed1ng tu\u1ea7n ho\u00e0n c\u1ee7a hai lo\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u00e2y ng\u1ef1c v\u00e0 v\u00e2y b\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e1 v\u00e2y tay th\u1ecbt r\u1ea5t d\u00e0y, vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u1ee7a x\u01b0\u01a1ng v\u00e2y v\u00e0 x\u01b0\u01a1ng chi c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i r\u1ea5t gi\u1ed1ng nhau. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1 v\u00e2y tay \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u00f5 l\u00e0 d\u00f9ng ph\u1ed5i \u0111\u1ec3 th\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady th\u00ec t\u1ea1i sao c\u00e1 v\u00e2y tay l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn ho\u00e1 th\u00e0nh lo\u00e0i l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ec9?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kho\u1ea3ng b\u1ed1n tr\u0103m tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc &#8211; th\u1eddi k\u00ec c\u1ee7a k\u1ec9 \u0110\u00eav\u00f4n, trong ao h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt c\u1ee7a gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 lo\u1ea1i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i sinh s\u1ed1ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Lo\u1ea1i c\u00e1 n\u00e0y th\u00e2n h\u00ecnh gi\u1ed1ng qu\u1ea3 chu\u1ef3, c\u00f3 chi\u1ec1u d\u00e0i h\u01a1n 1 m, b\u01a1i r\u1ea5t nhanh, l\u00e0 lo\u00e0i c\u00e1 \u0103n th\u1ecbt, s\u1ed1ng r\u1ea5t t\u1ef1 do. Sau \u0111\u00f3, t\u1edbi th\u1eddi k\u00ec cu\u1ed1i k\u1ec9 \u0110\u00eav\u00f4n, tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean c\u1ea1n l\u00e0 lo\u00e0i quy\u1ebft, lo\u00e0i m\u1ed9c t\u1eb7c, thanh t\u00f9ng to l\u1edbn. Tr\u1ea3i qua m\u1ea5y ch\u1ee5c tri\u1ec7u n\u0103m, \u0111\u1ebfn k\u1ec9 Cacbon, khi \u0111\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ea5m \u00e1p, \u1ea9m th\u1ea5p, do v\u1eady th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ed1ng tr\u00ean c\u1ea1n r\u1ea5t ph\u00e1t tri\u1ec3n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1ec1 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i m\u00e0 c\u00f2n m\u1ecdc r\u1ea5t r\u1eadm r\u1ea1p. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i m\u1ecdc ven h\u1ed3 v\u00e0 s\u00f4ng su\u1ed1i, nh\u1eefng l\u00e1 kh\u00f4 r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ef1c v\u1eadt m\u1ecdc d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng r\u1ec5 c\u00e2y, t\u1ea5t c\u1ea3 khi b\u1ecb th\u1ed1i r\u1eefa \u0111\u00e3 l\u00e0m cho ngu\u1ed3n d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed trong n\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e1 s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc khi \u0111\u00f3 oxy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u00e3 l\u00e0m cho nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng mang kh\u00f4ng th\u00edch \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ebft nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i \u0111\u00e3 d\u00f9ng v\u00e2y ng\u1ef1c v\u00e0 v\u00e2y b\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 l\u1ea5y th\u00e2n c\u00e1 ho\u1eb7c c\u00e1 n\u1ed5i l\u00ean tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c b\u01a1i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u1ed1c r\u1ec5 c\u00e2y m\u1ecdc b\u00ean d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u00f4 h\u1ea5p. Do ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u00e0ng k\u00e9m m\u00e0 lo\u00e0i c\u00e1 n\u00e0y c\u00e0ng d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7c h\u00f4 h\u1ea5p kh\u00f4ng kh\u00ed ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng. C\u00f3 con th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n nh\u1ea3y h\u1eb3n l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec3 h\u00f4 h\u1ea5p m\u00e0 s\u1ed1ng. M\u1eb7t kh\u00e1c, do s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu g\u1eb7p khi m\u00f9a kh\u00f4 h\u1ea1n, m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng, d\u00f9ng v\u00e2y ng\u1ef1c v\u00e0 b\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 c\u01a1 th\u1ec3, ch\u00fang chuy\u1ec3n t\u1eeb v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4 h\u1ea1n \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc. V\u00e2y ng\u1ef1c v\u00e0 b\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e1 do l\u00e2u ng\u00e0y ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 th\u00e2n c\u00e1, c\u01a1 th\u1ecbt c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i l\u1edbn. X\u01b0\u01a1ng v\u00e2y d\u1ea7n d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi chi ph\u1ee5 h\u00ecnh n\u0103m ng\u00f3n c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ed1ng tr\u00ean c\u1ea1n. C\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn ho\u00e1 th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0 v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt b\u1ed1n ch\u00e2n tr\u00ean c\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u00e0i c\u00e1 c\u1ed5 nay \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng nh\u01b0ng th\u00e1ng 12 n\u0103m 1938 \u1edf g\u1ea7n b\u1edd \u0110\u00f4ng H\u1ea3i Nam B\u1ed9 c\u1ee7a Ch\u00e2u Phi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i c\u00e1 n\u00e0y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u00e1 &#8220;Latimeria&#8221;. Do ph\u1ea7n gi\u1eefa v\u00e2y \u0111u\u00f4i c\u1ee7a c\u00e1 ph\u00ecnh ra gi\u1ed1ng h\u00ecnh ng\u1ecdn gi\u00e1o n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;c\u00e1 \u0111u\u00f4i h\u00ecnh ng\u1ecdn gi\u00e1o&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y g\u00e2y ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1ee9ng c\u1ee9 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u ho\u00e1 th\u1ea1ch m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 cho vi\u1ec7c ch\u1ee9ng minh lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i \u0111\u00e3 ti\u1ebfn ho\u00e1 th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0. H\u01a1n n\u1eefa, n\u00f3 c\u00f2n ph\u00e1 v\u1ee1 quan ni\u1ec7m cho r\u1eb1ng lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng ph\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng c\u00e1ch \u0111\u00e2y 70 tri\u1ec7u n\u0103m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lo\u00e0i c\u00e1 th\u1edf b\u1eb1ng mang, b\u01a1i b\u1eb1ng v\u00e2y, l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng, s\u1ed1ng trong n\u01b0\u1edbc. \u1ebfch l\u00e0 lo\u00e0i l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0, khi c\u00f2n nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f2ng n\u1ecdc, \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng mang \u0111\u1ec3 th\u1edf. Sau khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u1ebfch l\u00ean tr\u00ean c\u1ea1n th\u00ec h\u00f4 h\u1ea5p b\u1eb1ng ph\u1ed5i. Nh\u00ecn s\u01a1 qua lo\u00e0i c\u00e1, lo\u00e0i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,10],"tags":[],"class_list":["post-8419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-sinh-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8419\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}