{"id":8673,"date":"2021-11-21T12:26:13","date_gmt":"2021-11-21T05:26:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=8673"},"modified":"2021-11-21T16:02:14","modified_gmt":"2021-11-21T09:02:14","slug":"tai-sao-noi-ca-heo-la-dong-vat-thong-minh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-noi-ca-heo-la-dong-vat-thong-minh\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao n\u00f3i c\u00e1 heo l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng minh?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong gi\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, c\u00e1 heo \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng minh. V\u00ed d\u1ee5 \u1edf n\u01a1i d\u1ea1y c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, c\u00e1 heo nh\u1ea3y m\u00faa nh\u1eb9 nh\u00e0ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a hu\u1ea5n luy\u1ec7n vi\u00ean. Nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi \u0111\u1ed9 cao v\u00e0 \u0111\u1ed9 kh\u00f3 \u0111\u00f3 c\u1ee7a n\u00f3, cho d\u00f9 l\u00e0 \u0111\u1ea1i tinh tinh v\u00e0 kh\u1ec9 macaca g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfp thu \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady th\u00ec t\u1ea1i sao m\u00e0 c\u00e1 heo l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng minh \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady nh\u1ec9? \u0110\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u00e1p c\u00e2u \u0111\u1ed1 n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 gi\u1ea3i ph\u1eabu \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang. K\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed9c gi\u1ea3i ph\u1eabu \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta kinh ng\u1ea1c. Ho\u00e1 ra s\u1ef1 th\u00f4ng minh c\u1ee7a c\u00e1 heo l\u00e0 do \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a c\u00e1 heo n\u1eb7ng t\u1edbi 1500g.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi s\u1edf d\u0129 th\u00f4ng minh, t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3i ph\u1eabu h\u1ecdc cho th\u1ea5y, m\u1ed9t ph\u1ea7n nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u1ea1i n\u00e3o t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i n\u1eb7ng. N\u00e3o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng 1400 g, n\u00e3o c\u1ee7a ng\u1ef1a n\u1eb7ng 800 g, n\u00e3o c\u1ee7a \u0111\u1ea1i tinh tinh n\u1eb7ng 500 g, n\u00e3o c\u1ee7a kh\u1ec9 ma n\u1eb7ng 75 g, c\u00f2n n\u00e3o c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 heo m\u0169i b\u00ecnh \u1edf \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng kho\u1ea3ng 1500 g. \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00e3o kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ee9ng minh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, b\u1edfi v\u00ec c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c nhau c\u1ee7a tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u1ec3, s\u1ef1 so s\u00e1nh c\u1ee7a tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e3o v\u1edbi tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u1ec3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00e1ch quan t\u1ed1t h\u01a1n, t\u1ec9 su\u1ea5t n\u00e0y c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 1,93%, ng\u1ef1a l\u00e0 0,154%, \u0111\u1ea1i tinh tinh l\u00e0 0,31%, kh\u1ec9 macaca l\u00e0 0,58%, c\u00f2n c\u00e1 heo m\u0169i b\u00ecnh \u1edf \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 0,6%. R\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1 heo v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec \u01b0u vi\u1ec7t h\u01a1n so v\u1edbi \u0111\u1ea1i tinh tinh v\u00e0 kh\u1ec9 macaca (Kh\u1ec9 macaca, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 macaca mulatta, l\u00e0 lo\u1ea1i ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t thu\u1ed9c h\u1ecd kh\u1ec9 &#8211; cerco\u01a1pithecidae, b\u1ed9 linh tr\u01b0\u1edfng &#8211; primates)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f2n ph\u00e1t hi\u1ec7n ra, n\u1ebfp nh\u0103n tr\u00ean b\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a c\u00e1 heo th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n nhi\u1ec1u h\u01a1n, ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n so v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 m\u1eadt \u0111\u1ed9 t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 h\u1eafc tinh tinh. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, t\u1eeb k\u1ebft c\u1ea5u c\u1ee7a \u0111\u1ea1i n\u00e3o cho th\u1ea5y, c\u00e1 heo ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi lo\u00e0i kh\u1ec9 (b\u1ed9 linh tr\u01b0\u1edfng).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng minh nh\u01b0 v\u1eady, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t mu\u1ed1n n\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi ch\u00fang, t\u00ecm hi\u1ec3u ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a ch\u00fang. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 \u0111a s\u1ed1 t\u1ea7n su\u1ea5t \u00e2m thanh m\u00e0 c\u00e1 heo s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i n\u1eb1m trong khu v\u1ef1c s\u00f3ng si\u00eau \u00e2m 200 ~ 300 kHz m\u00e0 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7n s\u1ed1 \u00e2m thanh l\u00e0 16 Hz ~ 20 kHz. Nh\u1edd thi\u1ebft b\u1ecb khoa h\u1ecdc ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 thu l\u1ea1i \u00e2m ph\u00e1t ra c\u1ee7a c\u00e1 heo. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu nh\u01b0 gi\u1eefa \u00e2m thanh v\u00e0 h\u00e0nh vi mu\u1ed1n t\u00ecm ra m\u1ed9t s\u01a1 \u0111\u1ed3 mang t\u00ednh quy lu\u1eadt, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u1ea7n \u0111\u00e2y, gi\u1edbi y h\u1ecdc v\u00e0 gi\u1edbi t\u00e2m l\u00ed M\u0129, khi ch\u1eefa ch\u1ee9ng b\u1ec7nh tr\u1ea7m c\u1ea3m \u1edf tr\u1ebb em, \u0111\u00e3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n t\u1ed1t hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00e1 heo. H\u1ecd \u0111\u1ec3 tr\u1ebb em b\u1ecb m\u1eafc b\u1ec7nh vui ch\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1 heo. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta r\u1ea5t ph\u1ea5n ch\u1ea5n: c\u00e1 heo l\u00e0m cho nh\u1eefng tr\u1ebb em n\u00e0y t\u00ecm th\u1ea5y s\u1ef1 t\u1ef1 tin. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng, c\u00e1 heo th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng minh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong gi\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, c\u00e1 heo \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00f4ng minh. V\u00ed d\u1ee5 \u1edf n\u01a1i d\u1ea1y c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, c\u00e1 heo nh\u1ea3y m\u00faa nh\u1eb9 nh\u00e0ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a hu\u1ea5n luy\u1ec7n vi\u00ean. Nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi \u0111\u1ed9 cao v\u00e0 \u0111\u1ed9 kh\u00f3 \u0111\u00f3 c\u1ee7a n\u00f3, cho d\u00f9 l\u00e0 \u0111\u1ea1i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,10],"tags":[],"class_list":["post-8673","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-sinh-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8673"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8673\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}