{"id":9162,"date":"2021-11-21T16:10:20","date_gmt":"2021-11-21T09:10:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9162"},"modified":"2021-11-21T17:15:23","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:23","slug":"khoa-hoc-moi-truong-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/khoa-hoc-moi-truong-la-gi\/","title":{"rendered":"Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 khoa h\u1ecdc xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ed5ng th\u1ec3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean. L\u00e0 m\u00f4n khoa h\u1ecdc mang t\u00ednh t\u1ed5ng h\u1ee3p m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t sinh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n do v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m nay ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang sinh s\u1ed1ng, con ng\u01b0\u1eddi do n\u0103ng l\u1ef1c nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f2n h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00ean trong qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean \u00f4 nhi\u1ec5m v\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 n\u00e2ng cao n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean, con ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1 ho\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 m\u00ecnh \u0111ang s\u1ed1ng. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng do ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y n\u00ean tuy t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3, nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 g\u00e2y ra s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd v\u00e0 l\u00e0m cho n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t khoa h\u1ecdc chuy\u00ean m\u00f4n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00ec m\u1edbi ch\u1ec9 x\u1ea3y ra trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eadp k\u1ec9 50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XX, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1t sinh ra c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n: kh\u00f3i m\u00f9 h\u00f3a h\u1ecdc, s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 \u1edf Lu\u00e2n \u0110\u00f4n v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ec7nh nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n, v.v\u2026 l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng d\u01b0 lu\u1eadn th\u1ebf gi\u1edbi, khi\u1ebfn cho v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f3 t\u00ednh to\u00e0n c\u1ea7u. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, bao g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc, \u0111\u1ecba l\u00ed, y h\u1ecdc v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u v\u1eadn d\u1ee5ng l\u00ed lu\u1eadn v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn c\u1ee7a m\u00f4n khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, do \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u00e2n ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc m\u1edbi nh\u01b0 \u0111\u1ecba h\u1ecdc, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, sinh v\u1eadt h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, y h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v.v.. Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e3 thai ngh\u00e9n v\u00e0 s\u1ea3n sinh ra tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng m\u00f4n khoa h\u1ecdc n\u00e0y. Danh t\u1eeb \u201cKhoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra s\u1edbm nh\u1ea5t do m\u1ed9t <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc gi\u1ea3<\/a> ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 m\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nh\u00e2n t\u1ea1o trong t\u00e0u du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5. N\u0103m 1972, nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh B. Utto v\u00e0 nh\u00e0 vi sinh v\u1eadt h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 R. Tupos l\u00e0 ch\u1ee7 bi\u00ean v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t\u201d. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 t\u00ednh m\u1edf \u0111\u1ea7u cho Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Trong th\u1eddi gian n\u00e0y, \u0111\u1ea1i b\u1ed9 ph\u1eadn c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 \u00f4 nhi\u1ec5m v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i chung. Sau th\u1eadp k\u1ec9 70 d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng cao; vi\u1ec7c ch\u1eb7t ph\u00e1 r\u1eebng qu\u00e1 m\u1ee9c, di\u1ec7n t\u00edch sa m\u1ea1c h\u00f3a kh\u00f4ng ng\u1eebng m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n nghi\u00eam tr\u1ecdng, c\u1ed9ng th\u00eam nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1i sinh b\u1ecb ti\u00eau hao qu\u00e1 m\u1ee9c, khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea3m th\u1ea5y v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f2n bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 b\u1ea3o v\u1ec7 thi\u00ean nhi\u00ean, c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 khai th\u00e1c t\u00e0i nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">h\u1ecdc gi\u1ea3<\/a> cho r\u1eb1ng s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t ti\u00eau ch\u00ed quan tr\u1ecdng th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eadp k\u1ec9 60, v\u00ec n\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 c\u00f2n th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 h\u1ec7 th\u1ed1ng khoa h\u1ecdc. C\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c m\u00e0 Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u0169ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c m\u00f4n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 k\u0129 thu\u1eadt c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edf r\u1ed9ng sang c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc, kinh t\u1ebf h\u1ecdc, lu\u1eadt h\u1ecdc v.v\u2026 C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, con ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd t\u00ecm ra con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u00e0i h\u00f2a, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c khai th\u00e1c v\u00e0 t\u1ea1o ra m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 khoa h\u1ecdc xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ed5ng th\u1ec3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean. L\u00e0 m\u00f4n khoa h\u1ecdc mang t\u00ednh t\u1ed5ng h\u1ee3p m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t sinh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n do v\u1ea5n \u0111\u1ec1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9162","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9162"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9162\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}