{"id":9172,"date":"2021-11-21T16:11:27","date_gmt":"2021-11-21T09:11:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9172"},"modified":"2021-11-21T17:15:23","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:23","slug":"dan-so-the-gioi-co-the-tang-truong-vo-han-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/dan-so-the-gioi-co-the-tang-truong-vo-han-khong\/","title":{"rendered":"D\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng v\u00f4 h\u1ea1n kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"\n<p>C\u00e1ch \u0111\u00e2y 2.000 n\u0103m, d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi kho\u1ea3ng 200 \u2013 300 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1850, d\u00e2n s\u1ed1 \u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng 1 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m 1975, d\u00e2n s\u1ed1 to\u00e0n c\u1ea7u c\u00f3 h\u01a1n 4 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. Sau th\u1eadp k\u1ec9 80, t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u0103ng t\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1 ng\u00e0y c\u00e0ng nhanh. Ng\u00e0y nay m\u1ed7i ph\u00fat tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 4 tr\u1ebb em ra \u0111\u1eddi, m\u1ed7i ng\u00e0y t\u0103ng th\u00eam kho\u1ea3ng h\u01a1n 30 v\u1ea1n tr\u1ebb s\u01a1 sinh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng nhanh khi\u1ebfn cho t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m \u0111i, t\u00e0i nguy\u00ean n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng thi\u1ebfu h\u01a1n, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e0i nguy\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng. N\u00f3 g\u00e2y ra m\u00e2u thu\u1eabn gay g\u1eaft \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng gian sinh t\u1ed3n c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ecb thu h\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng v\u00f4 h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi sinh v\u1eadt d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb M\u1eb7t Tr\u1eddi, m\u00e0 di\u1ec7n t\u00edch m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ti\u1ebfp thu \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1n, do \u0111\u00f3 th\u1ef1c v\u1eadt th\u00f4ng qua quang h\u1ee3p \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp nh\u1eadn n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 h\u1ea1n. C\u00e1c nh\u00e0 sinh th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u00e3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c ph\u1ea9m m\u00e0 c\u00e1c sinh v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n ra Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ea3n sinh ra 1,65 x 1017 gam v\u1eadt ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1, t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ea3n sinh ra m\u1ed9t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kho\u1ea3ng 2,76 x 1018<\/p>\n\n\n\n<p>Jun. N\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea7n 919,6 Jun th\u00ec Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng 800 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng 1\/100 t\u1ed5ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ea3n sinh ra, v\u00ec c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00e1c c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp ho\u1eb7c gi\u00e1n ti\u1ebfp l\u1ea5y th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n, v\u00ec v\u1eady to\u00e0n b\u1ed9 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ea3n sinh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng, th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n cho con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i: Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t l\u00e0 8 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 2% th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i chu k\u00ec 35 n\u0103m d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 3.500 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u1ec3 to\u00e0n nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 ngang v\u1edbi kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u00f3 qu\u1ea3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u00e1ng s\u1ee3.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng nhanh \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 khai th\u00e1c t\u00e0i nguy\u00ean sinh v\u1eadt qu\u00e1 m\u1ee9c, l\u00e0m cho nhi\u1ec1u lo\u00e0i sinh v\u1eadt b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1. Ng\u00e0y nay, nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 sinh t\u1ed3n b\u1ecb uy hi\u1ebfp. Cho n\u00ean d\u00e2n s\u1ed1 tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u0103ng v\u00f4 h\u1ea1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u00e2n lo\u1ea1i s\u1ebd t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y di\u1ec7t vong.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: T\u0103ng tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1ch \u0111\u00e2y 2.000 n\u0103m, d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi kho\u1ea3ng 200 \u2013 300 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1850, d\u00e2n s\u1ed1 \u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng 1 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m 1975, d\u00e2n s\u1ed1 to\u00e0n c\u1ea7u c\u00f3 h\u01a1n 4 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi. Sau th\u1eadp k\u1ec9 80, t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u0103ng t\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1 ng\u00e0y c\u00e0ng nhanh. Ng\u00e0y nay m\u1ed7i ph\u00fat tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9172\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}