{"id":9252,"date":"2021-11-21T16:20:34","date_gmt":"2021-11-21T09:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9252"},"modified":"2021-11-21T17:16:05","modified_gmt":"2021-11-21T10:16:05","slug":"the-nao-la-can-bang-sinh-thai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/the-nao-la-can-bang-sinh-thai\/","title":{"rendered":"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i?"},"content":{"rendered":"\n<p>Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ee7 c\u00e1c d\u1ea1ng th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 vi sinh v\u1eadt. N\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed, n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1ed5 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i kh\u1ed5ng l\u1ed3. Trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i nh\u1ecf. Ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u1ef1 di\u1ec5n bi\u1ebfn h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i g\u1ed3m th\u00e0nh ph\u1ea7n s\u1ea3n xu\u1ea5t, th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5, th\u00e0nh ph\u1ea7n ph\u00e2n gi\u1ea3i t\u1ed5 h\u1ee3p th\u00e0nh. V\u00ed d\u1ee5 trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i r\u1eebng, c\u00e2y xanh l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n s\u1ea3n xu\u1ea5t, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5, vi sinh v\u1eadt l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ph\u00e2n gi\u1ea3i. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u1ee7ng lo\u00e0i c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ea7n s\u1ea3n xu\u1ea5t, th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5 v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ph\u00e2n gi\u1ea3i h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi nhau, cho d\u00f9 b\u1ecb nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i g\u00e2y nhi\u1ec5u lo\u1ea1n c\u0169ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ed d\u1ee5 trong m\u1ed9t c\u00e1nh r\u1eebng nguy\u00ean sinh, tr\u1ea1ng th\u00e1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 c\u1ecf, c\u00e2y l\u1ea5y g\u1ed7 v\u00e0 c\u00e2y d\u00e2y leo, c\u00f3 th\u1ecf, h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf kh\u00e1c, c\u00f3 h\u1ed5, b\u00e1o l\u00e0 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt. Th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u01a1 c\u1ea5p, n\u00f3 h\u00fat n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c kho\u00e1ng ch\u1ea5t trong \u0111\u1ea5t, nh\u1edd di\u1ec7p l\u1ee5c t\u1ed1 h\u1ea5p th\u1ee5 \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 kh\u00ed cacbonic trong kh\u00f4ng kh\u00ed chuy\u1ec3n h\u00f3a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u00e0nh n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng h\u00f3a h\u1ecdc t\u1ed3n tr\u1eef l\u1ea1i. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00fang \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5 th\u1ee9 hai, \u0103n \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. \u0110\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt sau khi ch\u1ebft \u0111i, x\u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb vi sinh v\u1eadt ph\u00e2n gi\u1ea3i, l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng cho th\u1ef1c v\u1eadt. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt, th\u1ef1c v\u1eadt, vi sinh v\u1eadt v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang d\u1ef1a v\u00e0o nhau \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1eabn nhau t\u1ea1o n\u00ean h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i, c\u00e1c ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u \u0111\u1ed9ng, tu\u1ea7n ho\u00e0n trong chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n \u201cth\u1ef1c v\u1eadt &#8211; \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf &#8211; vi sinh v\u1eadt &#8211; th\u1ef1c v\u1eadt\u201d. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, v\u00f4 s\u1ed1 \u0111\u1eddi sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u1ebft \u0111i, kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng ch\u1ee7ng lo\u00e0i v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u00edch h\u1ee3p, h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi nhau. V\u00ed d\u1ee5 n\u1ebfu lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0103n l\u00e1 c\u00e2y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng l\u00ean th\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf khi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4n tr\u00f9ng t\u0103ng l\u00ean th\u00ec lo\u00e0i chim \u0103n c\u00f4n tr\u00f9ng nh\u1edd th\u1ee9c \u0103n d\u1ed3i d\u00e0o m\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng t\u0103ng l\u00ean. M\u1ed9t khi s\u1ed1 chim \u0103n c\u00f4n tr\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u00ean th\u00ec lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0103n l\u00e1 l\u1ea1i gi\u1ea3m \u00edt, nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u00e2y c\u1ed1i l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n, c\u00f2n lo\u00e0i chim v\u00ec \u00edt th\u1ee9c \u0103n n\u00ean c\u0169ng gi\u1ea3m theo, h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c v\u1ec1 tr\u1ea1ng th\u00e1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i, c\u00e1c ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u \u0111\u1ed9ng, tu\u1ea7n ho\u00e0n trong chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n \u201cth\u1ef1c v\u1eadt &#8211; \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n c\u1ecf &#8211; vi sinh v\u1eadt &#8211; th\u1ef1c v\u1eadt\u201d. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, v\u00f4 s\u1ed1 \u0111\u1eddi sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u1ebft \u0111i, kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng ch\u1ee7ng lo\u00e0i v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u00edch h\u1ee3p, h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi nhau. V\u00ed d\u1ee5 n\u1ebfu lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0103n l\u00e1 c\u00e2y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng l\u00ean th\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf khi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4n tr\u00f9ng t\u0103ng l\u00ean th\u00ec lo\u00e0i chim \u0103n c\u00f4n tr\u00f9ng nh\u1edd th\u1ee9c \u0103n d\u1ed3i d\u00e0o m\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng t\u0103ng l\u00ean. M\u1ed9t khi s\u1ed1 chim \u0103n c\u00f4n tr\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u00ean th\u00ec lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0103n l\u00e1 l\u1ea1i gi\u1ea3m \u00edt, nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u00e2y c\u1ed1i l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n, c\u00f2n lo\u00e0i chim v\u00ec \u00edt th\u1ee9c \u0103n n\u00ean c\u0169ng gi\u1ea3m theo, h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c v\u1ec1 tr\u1ea1ng th\u00e1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c lo\u00e0i trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i mu\u1ed1n duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng th\u00ec ch\u00fang ph\u1ea3i l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u1eabn nhau. L\u1ea5y h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i bi\u1ec3n l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5. C\u00e1 th\u1ea3i ra ph\u00e2n h\u1eefu c\u01a1, nh\u1eefng ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c vi khu\u1ea9n chuy\u1ec3n h\u00f3a th\u00e0nh ch\u1ea5t v\u00f4 c\u01a1. Ch\u1ea5t v\u00f4 c\u01a1 cung c\u1ea5p dinh d\u01b0\u1ee1ng cho c\u00e1c lo\u00e0i t\u1ea3o bi\u1ec3n sinh tr\u01b0\u1edfng, t\u1ea3o bi\u1ec3n l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1 \u0103n. C\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ea5t th\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i tr\u1eeb, bi\u1ec3n duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tinh khi\u1ebft, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i cung c\u1ea5p nguy\u00ean li\u1ec7u cho v\u00f2ng tu\u1ea7n ho\u00e0n ti\u1ebfp theo. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1ch duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o nhau, r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1eabn nhau, h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi nhau t\u1ea1o th\u00e0nh \u201cb\u1ed9 m\u00e1y\u201d r\u1ea5t tinh x\u1ea3o. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng qua c\u01a1 ch\u1ebf t\u1ef1 ph\u1ea3n h\u1ed3i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 nhi\u1ec5u lo\u1ea1n t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m c\u00e2n b\u1eb1ng cho h\u1ec7 th\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: H\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i; Th\u00e0nh ph\u1ea7n s\u1ea3n xu\u1ea5t; Th\u00e0nh ph\u1ea7n ti\u00eau th\u1ee5; Th\u00e0nh ph\u1ea7n ph\u00e2n gi\u1ea3i; C\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ee7 c\u00e1c d\u1ea1ng th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 vi sinh v\u1eadt. N\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed, n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1ed5 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i kh\u1ed5ng l\u1ed3. Trong h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i nh\u1ecf. Ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u1ef1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9252\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}