{"id":9264,"date":"2021-11-21T16:21:56","date_gmt":"2021-11-21T09:21:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9264"},"modified":"2021-11-21T17:16:04","modified_gmt":"2021-11-21T10:16:04","slug":"vi-sao-khong-the-giet-het-ran-doc-va-manh-thu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-khong-the-giet-het-ran-doc-va-manh-thu\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft h\u1ebft r\u1eafn \u0111\u1ed9c v\u00e0 m\u00e3nh th\u00fa?"},"content":{"rendered":"\n<p>Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5t c\u1ee9 lo\u00e0i r\u1eafn \u0111\u1ed9c hay m\u00e3nh th\u00fa n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e2u trong chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, b\u1eaft gi\u1ebft ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cao nguy\u00ean Khaipapu \u1edf thung l\u0169ng B\u1eafc L\u1ed9c n\u01b0\u1edbc M\u1ef9, di\u1ec7n t\u00edch kho\u1ea3ng 1.100 km2. \u1ede \u0111\u00f3 c\u00e2y c\u1ed1i r\u1eadm r\u1ea1p, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n d\u1ed3i d\u00e0o cho 4.000 h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c, nh\u01b0ng h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c b\u1ecb s\u01b0 t\u1eed v\u00e0 lo\u00e0i b\u00e1o Ch\u00e2u M\u1ef9 \u0103n th\u1ecbt cho n\u00ean h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u1edf \u0111\u00f3 n\u1eb1m trong tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed9ng. N\u0103m 1907, cao nguy\u00ean n\u00e0y n\u1eb1m trong v\u00f9ng b\u1ea3o t\u1ed3n h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c c\u1ee7a v\u00f9ng Arizona n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u0103n b\u1eaft c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt, do \u0111\u00f3 cao nguy\u00ean bi\u1ebfn th\u00e0nh khu s\u0103n b\u1eafn. Sau 15 n\u0103m, lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt c\u01a1 b\u1ea3n bi\u1ebfn m\u1ea5t \u1edf v\u00f9ng n\u00e0y. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1924 \u0111\u1ea1t kho\u1ea3ng 10 v\u1ea1n con. Do h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c nhi\u1ec1u n\u00ean c\u00e2y c\u1ed1i b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i r\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng. K\u1ebft qu\u1ea3 ch\u1ec9 qua hai m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f3 kho\u1ea3ng 6 v\u1ea1n con h\u01b0\u01a1u b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00f3i. V\u00ec l\u00e1 c\u00e2y b\u1ecb \u0103n qu\u00e1 m\u1ee9c, cho n\u00ean tuy s\u1ed1 h\u01b0\u01a1u l\u1ed9c \u0111\u00e3 gi\u1ea3m nhi\u1ec1u nh\u01b0ng c\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy ch\u1ec9 m\u1ea5t 15 n\u0103m \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt, nh\u01b0ng h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i \u1edf khu v\u1ef1c n\u00e0y ph\u1ea3i m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec v\u1eady s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed7i lo\u00e0i sinh v\u1eadt trong t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ec1u t\u1ed3n t\u1ea1i theo m\u1ed9t quy lu\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. C\u1ed1 \u00fd ph\u00e1 quy lu\u1eadt n\u00e0y s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i h\u1eadu qu\u1ea3 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi r\u1eafn c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t s\u1ee3 v\u00e0 gh\u00e9t r\u1eafn, song v\u00ec th\u1ecbt r\u1eafn ngon, l\u1ea1i c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m cao, n\u00ean lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n t\u00ecm c\u00e1ch s\u0103n b\u1eaft r\u1eafn. R\u1eafn l\u1ea1i l\u00e0 thi\u00ean \u0111\u1ecbch ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a chu\u1ed9t. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1eafn gi\u1ea3m th\u1ea5p, h\u1eadu qu\u1ea3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng chu\u1ed9t t\u0103ng l\u00ean. V\u00ec chu\u1ed9t l\u00e0 lo\u00e0i ranh m\u00e3nh, s\u1ed1ng chui r\u00fac n\u00ean kh\u00f3 ti\u00eau di\u1ec7t. C\u1ed9ng th\u00eam lo\u00e0i chu\u1ed9t sinh \u0111\u1ebb r\u1ea5t nhanh, n\u00ean gi\u1ebft kh\u00f4ng xu\u1ec3. S\u1ef1 nguy h\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i chu\u1ed9t \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 r\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u00fang ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, \u0103n th\u00f3c, c\u1eafn \u0111\u1ee9t d\u00e2y \u0111i\u1ec7n m\u00e0 c\u00f2n truy\u1ec1n b\u1ec7nh d\u1ecbch h\u1ea1ch, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kho\u1ebb con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u00ean d\u00f9 l\u00e0 r\u1eafn \u0111\u1ed9c hay m\u00e3nh th\u00fa, trong vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i, ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o c\u1ea3m t\u00ednh m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang. C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc k\u0129 thu\u1eadt, n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn, nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo quy lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd chu\u1ed1c l\u1ea5y th\u1ea5t b\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n; C\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i; Thi\u00ean \u0111\u1ecbch.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t d\u1ec5 hi\u1ec3u. B\u1ea5t c\u1ee9 lo\u00e0i r\u1eafn \u0111\u1ed9c hay m\u00e3nh th\u00fa n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e2u trong chu\u1ed7i th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, b\u1eaft gi\u1ebft ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng sinh th\u00e1i. Cao [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9264","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9264"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9264\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}