{"id":9274,"date":"2021-11-21T16:23:04","date_gmt":"2021-11-21T09:23:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9274"},"modified":"2021-11-21T17:16:03","modified_gmt":"2021-11-21T10:16:03","slug":"vi-sao-noi-rung-xanh-la-la-phoi-cua-trai-dat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-noi-rung-xanh-la-la-phoi-cua-trai-dat\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u00f3i r\u1eebng xanh l\u00e0 &#8220;l\u00e1 ph\u1ed5i&#8221; c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t?"},"content":{"rendered":"\n<p>R\u1eebng xanh l\u00e0 v\u1ec7 s\u0129 c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean, l\u00e0 tr\u1ee5 c\u1ed9t c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i. R\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng gi\u1eefa kh\u00ed cacbonic v\u00e0 oxi trong kh\u00f4ng kh\u00ed, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 thanh l\u1ecdc nh\u1eefng kh\u00ed \u0111\u1ed9c v\u00e0 kh\u00ed c\u00f3 h\u1ea1i. V\u00ec v\u1eady r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 \u201cl\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Oxi trong kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00f3 vai tr\u00f2 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh v\u1eadt. Con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 nhi\u1ec1u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n kh\u00f4ng u\u1ed1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1eebng th\u1edf m\u1ed9t ph\u00fat. Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 oxi l\u00e0 do th\u1ef1c v\u1eadt trong r\u1eebng s\u1ea3n xu\u1ea5t ra. Khi th\u1ef1c v\u1eadt ti\u1ebfn h\u00e0nh quang h\u1ee3p, ch\u00fang h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed cacbonic, nh\u1ea3 ra kh\u00ed oxi. M\u1eb7t kh\u00e1c, th\u1ef1c v\u1eadt c\u0169ng ph\u1ea3i h\u00f4 h\u1ea5p, song d\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1eafng M\u1eb7t Tr\u1eddi, t\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p c\u1ee7a n\u00f3 so v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng th\u1edf l\u1edbn g\u1ea5p 20 l\u1ea7n. Do \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 \u201cx\u01b0\u1edfng ch\u1ebf t\u1ea1o thi\u00ean nhi\u00ean\u201d kh\u00ed oxi.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2y c\u1ed1i th\u00f4ng qua t\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p h\u1ea5p th\u1ee5 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn kh\u00ed cacbonic, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u1ea3 ra kh\u00ed oxi. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 sinh t\u1ed3n c\u1ee7a sinh v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh kh\u00ed h\u1eadu c\u00f3 m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ef1c k\u00ec l\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 \u0111o v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n: m\u1ed9t c\u00e2y d\u1ebb c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 33 cm, c\u00f3 11 v\u1ea1n l\u00e1, di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u00e1 l\u00e0 340 m2. Trong khi \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1nh r\u1eebng c\u00f3 h\u00e0ng ng\u00e0n, h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y, di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t l\u00e1 l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn. Th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m h\u1ea5p th\u1ee5 400 t\u1ec9 t\u1ea5n kh\u00ed cacbonic, nh\u1ea3 ra 200 t\u1ec9 t\u1ea5n kh\u00ed oxi. V\u00ec v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng : kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1eebng th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m s\u1ea1ch kh\u00f4ng kh\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn. Th\u1ef1c v\u1eadt trong r\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u00ed \u0111\u1ed9c, nh\u01b0 kh\u00ed sunfur\u01a1, florua hi\u0111ro, kh\u00ed clo. Sunfur\u01a1 l\u00e0 lo\u1ea1i kh\u00ed \u0111\u1ed9c ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i, g\u00e2y nguy h\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn. Khi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 kh\u00ed sunfur\u01a1 trong kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn 10 ppm th\u00ec s\u1ebd g\u00e2y ra c\u00e1c ch\u1ee9ng b\u1ec7nh nh\u01b0 tim h\u1ed3i h\u1ed9p, kh\u00f3 th\u1edf. R\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed sunfur\u01a1 v\u00e0 chuy\u1ec3n h\u00f3a ch\u00fang th\u00e0nh c\u00e1c g\u1ed1c axit nit\u01a1 trong th\u00e2n c\u00e2y. Florua hi\u0111ro c\u0169ng l\u00e0 lo\u1ea1i kh\u00ed r\u1ea5t c\u00f3 h\u1ea1i cho c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ch\u00fang ta \u0103n ph\u1ea3i nh\u1eefng hoa qu\u1ea3, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c hay rau c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng flo cao s\u1ebd b\u1ecb ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c. Nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed florua hi\u0111ro trong kh\u00f4ng kh\u00ed. M\u1ed7i hecta c\u00e2y ng\u00e2n hoa c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 11,8 kg kh\u00ed flo, m\u1ed7i hecta c\u00e2y d\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 4,3 kg kh\u00ed flo, m\u1ed7i hecta c\u00e2y li\u1ec5u c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 3,9 kg kh\u00ed clo.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi v\u00ed l\u00e0 \u201cm\u00e1y h\u00fat b\u1ee5i thi\u00ean nhi\u00ean\u201d. V\u00ed d\u1ee5, n\u1ebfu tri\u1ec3n khai to\u00e0n b\u1ed9 m\u1eb7t l\u00e1 c\u1ee7a m\u1ed9t m\u1eabu r\u1eebng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee7 \u0111\u1ea7y 75 m\u1eabu \u0111\u1ea5t. V\u00ec l\u00f4ng tr\u00ean m\u1eb7t l\u00e1 nhi\u1ec1u cho n\u00ean l\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ra ch\u1ea5t d\u00ednh v\u00e0 ch\u1ea5t d\u1ea7u khi\u1ebfn r\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n, l\u1ecdc v\u00e0 h\u1ea5p th\u1ee5 c\u00e1c ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m trong kh\u00f4ng kh\u00ed. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ednh to\u00e1n r\u1eb1ng, c\u1ee9 m\u1ed9t hecta r\u1eebng th\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 thanh l\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c 36 t\u1ea5n kh\u00f3i b\u1ee5i, m\u1ed7i kil\u00f4m\u00e9t vu\u00f4ng l\u00e1 c\u00e2y du c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c 3,39 t\u1ea5n b\u1ee5i b\u1ed9t. Khi lu\u1ed3ng gi\u00f3 mang b\u1ee5i th\u1ed5i qua c\u00e1nh r\u1eebng, v\u00ec l\u00e1 r\u1eebng d\u00e0y \u0111\u1eb7c n\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0m gi\u1ea3m th\u1ea5p t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00f3, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ee5i trong gi\u00f3 \u0111\u1ec1u r\u01a1i xu\u1ed1ng. Sau tr\u1eadn m\u01b0a b\u1ee5i th\u1ea9m th\u1ea5u v\u00e0o \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng kh\u00ed tr\u1edf n\u00ean trong s\u1ea1ch. L\u00e1 c\u00e2y sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc m\u01b0a r\u1eeda s\u1ea1ch, l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1eef b\u1ee5i, l\u00e0m s\u1ea1ch kh\u00f4ng kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng qu\u1ea3 l\u00e0 \u201cl\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t\u201d. Kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1eebng m\u1ecdi sinh v\u1eadt \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00f4 h\u1ea5p, c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: R\u1eebng xanh; T\u00e1c d\u1ee5ng quang h\u1ee3p.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u1eebng xanh l\u00e0 v\u1ec7 s\u0129 c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean, l\u00e0 tr\u1ee5 c\u1ed9t c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i. R\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng gi\u1eefa kh\u00ed cacbonic v\u00e0 oxi trong kh\u00f4ng kh\u00ed, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 thanh l\u1ecdc nh\u1eefng kh\u00ed \u0111\u1ed9c v\u00e0 kh\u00ed c\u00f3 h\u1ea1i. V\u00ec v\u1eady r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 \u201cl\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9274","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}