{"id":9324,"date":"2021-11-21T16:28:46","date_gmt":"2021-11-21T09:28:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9324"},"modified":"2021-11-21T17:15:58","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:58","slug":"vi-sao-mot-so-loai-vat-tren-trai-dat-giam-nhanh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-mot-so-loai-vat-tren-trai-dat-giam-nhanh\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t gi\u1ea3m nhanh?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec7n nay trong ph\u1ea1m vi to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt \u0111ang b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nhanh ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. Theo t\u00e0i li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u tra c\u1ee7a C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o v\u1ec7 thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00ec t\u1eeb 50 v\u1ea1n n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee9 50 n\u0103m c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i chim b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng, 300 n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00ecnh qu\u00e2n 2 n\u0103m c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i chim b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng, 100 n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i chim b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng. T\u1ed1c \u0111\u1ed9 ti\u00eau di\u1ec7t c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa c\u00e0ng nhanh h\u01a1n. \u1ede r\u1eebng nhi\u1ec7t, \u0111\u1edbi b\u00ecnh qu\u00e2n m\u1ed7i ng\u00e0y t\u1ed1i thi\u1ec3u c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i sinh v\u1eadt b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Theo d\u1ef1 t\u00ednh ng\u00e0y nay m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. \u0110\u1ebfn n\u0103m 2000, sinh v\u1eadt hoang d\u00e3 ch\u1ec9 c\u00f2n kho\u1ea3ng 15% &#8211; 33%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady v\u00ec sao c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt b\u1ecb gi\u1ea3m nhanh \u0111\u1ebfn th\u1ebf?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt gi\u1ea3m nhanh, nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng gian sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0m cho s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m th\u1ea5p?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ng\u1eebng l\u00e0m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u00f4 th\u1ecb, khai th\u00e1c h\u1ea7m m\u1ecf, khai hoang \u0111\u1ea5t \u0111ai, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc lu\u00f4n khi\u1ebfn cho r\u1eebng th\u1ea3o nguy\u00ean, s\u00f4ng h\u1ed3 v\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n ph\u00e1t sinh nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i to l\u1edbn, khi\u1ebfn cho c\u00e1c sinh v\u1eadt hoang d\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u00fang b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn. Chu t\u01b0\u1edbc (s\u1ebb \u0111\u1ecf) l\u00e0 lo\u00e0i chim qu\u00ed hi\u1ebfm, nguy\u00ean ch\u00fang s\u1ed1ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n, b\u00e1n \u0111\u1ea3o Tri\u1ec1u Ti\u00ean v\u00e0 v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. \u1ede th\u1eadp k\u1ec9 50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XX, khu v\u1ef1c n\u00fai T\u1ea7n L\u0129nh t\u1ec9nh Thi\u1ec3m T\u00e2y, Trung Qu\u1ed1c c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt lo\u00e0i chim n\u00e0y, v\u1ec1 sau v\u00ec nhi\u1ec1u c\u00e1nh r\u1eebng b\u1ecb ch\u1eb7t ph\u00e1, chim chu t\u01b0\u1edbc m\u1ea5t \u0111i \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0m t\u1ed5 \u0111\u1ec3 sinh s\u1ea3n n\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m nhanh, \u0111\u1ebfn nay h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Nh\u1eefng n\u0103m 80, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i s\u01b0u t\u1ea7m gian kh\u1ed5, cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1edbi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c 7 con. Ng\u00e0y nay qua nh\u1eefng c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ea3o v\u1ec7, chim chu t\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n l\u00ean th\u00e0nh 80 con.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 ph\u00e1 ho\u1ea1i r\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ebfn c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt. R\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi tuy ch\u1ec9 chi\u1ebfm 6% di\u1ec7n t\u00edch to\u00e0n c\u1ea7u, nh\u01b0ng 50% \u2013 90% c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u sinh s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3. Theo t\u00ednh to\u00e1n, trong v\u00f2ng 30 n\u0103m n\u1eefa v\u00ec ch\u1eb7t ph\u00e1 r\u1eebng n\u00ean c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng t\u1edbi 5% &#8211; 15% t\u1ed5ng s\u1ed1 c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ea5t \u0111i 15.000 &#8211; 50.000 lo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ee9 hai khi\u1ebfn s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng lo\u00e0i v\u1eadt b\u1ecb gi\u1ea3m nhanh l\u00e0 do khai th\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng qu\u00e1 m\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u01b0a v\u00e0o nh\u1eefng lo\u00e0i v\u1eadt m\u1edbi kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u00e0i chim s\u1ed1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea3o v\u00f9ng \u1ea5n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng, v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft bay n\u00ean \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Th\u1ebf k\u1ec9 16 \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mang l\u1ee3n \u0111\u1ebfn nu\u00f4i \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea3o n\u00e0y, k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ee3n \u0111\u00e3 \u0103n tr\u1ee9ng chim khi\u1ebfn cho lo\u00e0i chim kh\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1681 lo\u00e0i chim n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t kh\u1ecfi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ee9 ba khi\u1ebfn cho lo\u00e0i v\u1eadt gi\u1ea3m nhanh l\u00e0 v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi s\u0103n b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u00e0i chim l\u1eef \u1edf Ch\u00e2u M\u1ef9 v\u00ec h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb th\u1ecbt th\u01a1m ngon n\u00ean b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. H\u1ed3i \u0111\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang v\u00f9ng Mitrian m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ebfn tr\u00ean 100 tri\u1ec7u con, con chim cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u1edf v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0o n\u0103m 1914. Lo\u00e0i chim \u0111\u1ea1i h\u1ea3i t\u01b0\u1edbc sinh s\u1ed1ng \u1edf Ph\u1ea7n Lan c\u00f3 ngo\u1ea1i h\u00ecnh gi\u1ed1ng con ng\u1ed7ng, \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ec9 19 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m 1944 hai con cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 b\u1ecb con ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng l\u00e0m ti\u00eau b\u1ea3n n\u00ean lo\u00e0i chim n\u00e0y c\u0169ng b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng t\u1eeb \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Lo\u00e0i v\u1eadt; Di\u1ec7t ch\u1ee7ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hi\u1ec7n nay trong ph\u1ea1m vi to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt \u0111ang b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nhanh ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. Theo t\u00e0i li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u tra c\u1ee7a C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o v\u1ec7 thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00ec t\u1eeb 50 v\u1ea1n n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee9 50 n\u0103m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9324","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9324"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9324\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}