{"id":9328,"date":"2021-11-21T16:29:13","date_gmt":"2021-11-21T09:29:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9328"},"modified":"2021-11-21T17:15:58","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:58","slug":"vi-sao-phai-bao-ve-dong-vat-hoang-da-qui-hiem-nhu-gau-truc-khi-long-vang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-phai-bao-ve-dong-vat-hoang-da-qui-hiem-nhu-gau-truc-khi-long-vang\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 qu\u00ed hi\u1ebfm nh\u01b0 g\u1ea5u tr\u00fac, kh\u1ec9 l\u00f4ng v\u00e0ng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 qu\u00ed hi\u1ebfm nh\u01b0 g\u1ea5u tr\u00fac, kh\u1ec9 l\u00f4ng v\u00e0ng v.v.. N\u1ebfu s\u0103n b\u1eaft nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt thu\u1ed9c tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m b\u1ea3o t\u1ed3n qu\u1ed1c gia m\u1ed9t c\u00e1ch phi ph\u00e1p th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb truy c\u1ee9u h\u00ecnh s\u1ef1. Nh\u01b0ng v\u00ec sao l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00fang? C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec ch\u00fang \u0111\u00e1ng y\u00eau, ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ta th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n kh\u00f4ng? Kh\u00f4ng ph\u1ea3i. G\u1ea5u tr\u00fac ng\u00e2y ng\u00f4, con h\u1ed5 d\u0169ng m\u00e3nh, con tr\u00e2u l\u1edd \u0111\u1edd, c\u00e1 s\u1ea5u ranh m\u00e3nh v.v.. \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt b\u1ea3o t\u1ed3n tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt qu\u00ed hi\u1ebfm n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 v\u00ec ch\u00fang \u0111ang c\u00f3 nguy c\u01a1 nhanh ch\u00f3ng b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng. Theo c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f3 li\u00ean quan th\u00ec g\u1ea7n 2.000 n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u00e2y, to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, trong \u0111\u00f3 t\u1eeb th\u1ebf k\u1ec9 XVI \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t 150 lo\u00e0i chim, 95 lo\u00e0i c\u1ea7m th\u00fa, 80 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0. H\u01a1n n\u1eefa v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y nhi\u1ec5u lo\u1ea1n v\u00e0 do m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i n\u00ean t\u1ed1c \u0111\u1ed9 di\u1ec7t ch\u1ee7ng c\u1ee7a ch\u00fang ng\u00e0y c\u00e0ng nhanh. L\u1ea5y lo\u00e0i c\u1ea7m th\u00fa l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, \u1edf th\u1ebf k\u1ec9 XVII b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee9 5 n\u0103m c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 XX b\u00ecnh qu\u00e2n c\u1ee9 2 n\u0103m c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u01a1n 1.700 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u01a1n 1.000 lo\u00e0i chim, h\u01a1n 300 lo\u00e0i c\u1ea7m th\u00fa, 138 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t l\u01b0\u1ee1ng c\u01b0, 193 lo\u00e0i c\u00e1. \u00d4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng qua x\u1eed l\u00ed \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn ch\u00fang ph\u1ee5c h\u1ed3i tr\u1edf l\u1ea1i, song m\u1ed9t khi lo\u00e0i v\u1eadt \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Linh c\u1ea3m c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u00e1t minh \u0111\u1ec1u b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c lo\u00e0i sinh v\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 k\u1ebft c\u1ea5u c\u1ee7a t\u1ed5 ong, \u0111\u01b0\u1eddng bay c\u1ee7a lo\u00e0i chim, v.v..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thu\u1ed1c ph\u00f2ng v\u00e0 ch\u1eefa b\u1ec7nh cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1eeb \u0111\u1ed9ng, th\u1ef1c v\u1eadt hoang d\u00e3 v\u00e0 chi\u1ebft t\u00e1ch ra kh\u1ecfi ch\u00fang. H\u01a1n n\u1eefa r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i thu\u1ed1c hi\u1ec7n nay c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ea5t g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ed d\u1ee5 mu\u1ed1n s\u1ea3n xu\u1ea5t vacxin \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea1i li\u1ec7t cho tr\u1ebb em ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb th\u1eadn c\u1ee7a kh\u1ec9. N\u1ebfu nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0y b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5n th\u1ea5t to l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e2n lo\u1ea1i ch\u00fang ta, kh\u00f4ng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc k\u0129 thu\u1eadt c\u00f2n b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00ean hi\u1ec7n nay ch\u00fang ta c\u00f2n ch\u01b0a hi\u1ec3u h\u1ebft c\u00f4ng d\u1ee5ng v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed7i lo\u00e0i v\u1eadt, nh\u01b0ng b\u1ea3o t\u1ed3n th\u00eam m\u1ed9t lo\u00e0i v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u1ea3o t\u1ed3n m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u1ea3i cho con ch\u00e1u mai sau. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng lo\u00e0i v\u1eadt b\u1ecb gi\u1ea3m nhanh v\u00e0 b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng c\u0169ng nh\u01b0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng x\u1ea5u \u0111i \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i t\u1ef1 nhi\u00ean. Ngay \u0111\u1ebfn lo\u00e0i s\u00e2u b\u1ec7nh, lo\u00e0i chu\u1ed9t c\u0169ng v\u00ec thi\u00ean \u0111\u1ecbch b\u1ecb v\u00f4 t\u00ecnh gi\u1ebft ch\u1ebft m\u00e0 sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf r\u1ea5t nhanh, khi\u1ebfn cho r\u1eebng, th\u1ea3o nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng. Nh\u1eefng t\u1ed5n th\u1ea5t n\u00e0y \u0111ang l\u00e0m nguy h\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec v\u1eady b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt qu\u00ed hi\u1ebfm kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c gen di truy\u1ec1n phong ph\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt qu\u00ed hi\u1ebfm, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n b\u1ea3n th\u00e2n lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c t\u00ecm hi\u1ec3u b\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb r\u1ea5t to l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt qu\u00ed hi\u1ebfm \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng chung tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Trung Qu\u1ed1c n\u0103m 1980 \u0111\u00e3 tham gia \u201cC\u00f4ng \u01b0\u1edbc m\u1eadu d\u1ecbch qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng, th\u1ef1c v\u1eadt hoang d\u00e3 c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t\u201d. B\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u00f4ng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 ng\u00e0y nay nh\u01b0ng l\u1ee3i \u00edch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u00e3i v\u1ec1 sau. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, t\u1ef1 gi\u00e1c b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3; Lo\u00e0i v\u1eadt c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t; Ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean lo\u00e0i v\u1eadt; T\u00ednh di truy\u1ec1n \u0111a d\u1ea1ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y nay r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 qu\u00ed hi\u1ebfm nh\u01b0 g\u1ea5u tr\u00fac, kh\u1ec9 l\u00f4ng v\u00e0ng v.v.. N\u1ebfu s\u0103n b\u1eaft nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt thu\u1ed9c tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m b\u1ea3o t\u1ed3n qu\u1ed1c gia m\u1ed9t c\u00e1ch phi ph\u00e1p th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb truy c\u1ee9u h\u00ecnh s\u1ef1. Nh\u01b0ng v\u00ec sao l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00fang? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9328","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9328"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9328\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}