{"id":9386,"date":"2021-11-21T16:35:48","date_gmt":"2021-11-21T09:35:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9386"},"modified":"2021-11-21T17:15:54","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:54","slug":"vi-sao-phat-sinh-hien-tuong-ennino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-phat-sinh-hien-tuong-ennino\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao ph\u00e1t sinh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Ennin\u00f4?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1edd \u0110\u00f4ng Nam bi\u1ec3n Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, t\u1ee9c l\u00e0 mi\u1ec1n duy\u00ean h\u1ea3i ph\u00eda t\u00e2y c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ecuado, P\u00earu, v.v.. \u1ede Nam M\u1ef9, d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u m\u1ea1nh Milo n\u1ed5i ti\u1ebfng ch\u1ea3y t\u1eeb nam sang b\u1eafc qua v\u00f9ng n\u00e0y g\u1eb7p d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u \u1ea5m \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o, h\u00ecnh th\u00e0nh ng\u01b0 tr\u01b0\u1eddng Milo n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. S\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 h\u00e0ng n\u0103m \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng chi\u1ebfm 1\/5 t\u1ed5ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u01b0ng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 c\u00e1ch 2 \u2013 7 n\u0103m th\u00ec ng\u01b0 tr\u01b0\u1eddng Milo l\u1ea1i ph\u00e1t sinh m\u1ed9t l\u1ea7n sinh v\u1eadt bi\u1ec3n c\u1ea1n ki\u1ec7t: c\u00e1 v\u00e0 chim b\u1ecb ch\u1ebft, s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng r\u00f5 r\u1ec7t. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cEnnin\u00f4\u201d. Ennin\u00f4 l\u00e0 ti\u1ebfng T\u00e2y Ban Nha, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cth\u00e1nh con\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Ennin\u00f4 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00ed h\u1eadu v\u00f9ng duy\u00ean h\u1ea3i Milo bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t m\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu nhi\u1ec1u v\u00f9ng kh\u00e1c c\u0169ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng: n\u01a1i n\u00ean n\u00f3ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u00f3ng, n\u01a1i \u0111\u00e1ng l\u1ea1nh th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea1nh; n\u01a1i n\u00ean m\u01b0a th\u00ec n\u1eafng chang chang, kh\u1eafp n\u01a1i kh\u00f4 h\u1ea1n; n\u01a1i c\u1ea7n \u00edt m\u01b0a th\u00ec ng\u1eadp l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc m\u00eanh m\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 do nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00ec? Nguy\u00ean l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi Ennin\u00f4 x\u1ea3y ra, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u0111\u00e3 \u1ea5m l\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng kh\u00f4ng kh\u00ed tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng cao, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng nhi\u1ec7t trong d\u00f2ng kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0 n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho kh\u00ed h\u1eadu to\u00e0n c\u1ea7u ph\u00e1t sinh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i h\u00e0ng lo\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ennin\u00f4 xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, kh\u00f3 t\u00ecm ra qui lu\u1eadt. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ec9 XX \u0111\u1ebfn nay, n\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n kho\u1ea3ng 17 l\u1ea7n. M\u1ed7i l\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ec1u khi\u1ebfn cho kh\u00ed h\u1eadu nhi\u1ec1u v\u00f9ng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi thay \u0111\u1ed5i. V\u00ed d\u1ee5 n\u0103m 1972 v\u00e0 n\u0103m 1976, khi Ennin\u00f4 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1ed9t v\u00f9ng l\u1edbn nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi v\u00e0 \u00e1 nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1ea1nh h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. N\u0103m 1976 v\u00f9ng \u0110\u00f4ng B\u1eafc Trung Qu\u1ed1c v\u00ec kh\u00ed h\u1eadu xu\u1ed1ng th\u1ea5p kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c gi\u1ea3m th\u1ea5p. N\u0103m 1982\u20131983, Ennin\u00f4 l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n, l\u1ea7n n\u00e0y c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 r\u1ea5t m\u1ea1nh, th\u1eddi gian k\u00e9o d\u00e0i, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u1edf \u0110\u00f4ng Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng t\u0103ng cao 6 oC \u2013 7oC g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn to\u00e0n c\u1ea7u, thi\u00ean tai ph\u00e1t sinh d\u1ed3n d\u1eadp, \u1edf \u1ea5n \u0110\u1ed9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u1ea1n h\u1ea1n h\u00e1n d\u1eef d\u1ed9i, v\u00f9ng Milo b\u0103ng tuy\u1ebft tan ra. L\u1ea7n n\u00e0y Ennin\u00f4 \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i t\u1ed5n th\u1ea5t cho to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, g\u1ea7n 1.500 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, c\u1ee7a c\u1ea3i thi\u1ec7t h\u1ea1i l\u00ean t\u1edbi 10 t\u1ec9 \u0111\u00f4la. B\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eadp k\u1ec9 90, Ennin\u00f4 l\u1ea1i c\u00e0ng d\u1ed3n d\u1eadp, g\u00e2y n\u00ean kh\u00ed h\u1eadu to\u00e0n c\u1ea7u th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady v\u00ec sao l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Ennin\u00f4? C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u trong v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed t\u00e1c d\u1ee5ng l\u1eabn nhau l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng. L\u00fac \u0111\u00f3 gi\u00f3 trong d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u x\u00edch \u0111\u1ea1o gi\u1ea3m th\u1ea5p, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5m \u1edf T\u00e2y Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1ecb d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh \u1edf \u0110\u00f4ng Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng c\u1ea3n tr\u1edf, n\u00ean ph\u00e1t sinh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u1ea5m l\u00ean v\u00e0 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng cao.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Ennin\u00f4.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1edd \u0110\u00f4ng Nam bi\u1ec3n Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, t\u1ee9c l\u00e0 mi\u1ec1n duy\u00ean h\u1ea3i ph\u00eda t\u00e2y c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ecuado, P\u00earu, v.v.. \u1ede Nam M\u1ef9, d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u m\u1ea1nh Milo n\u1ed5i ti\u1ebfng ch\u1ea3y t\u1eeb nam sang b\u1eafc qua v\u00f9ng n\u00e0y g\u1eb7p d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u \u1ea5m \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o, h\u00ecnh th\u00e0nh ng\u01b0 tr\u01b0\u1eddng Milo n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean th\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}