{"id":9390,"date":"2021-11-21T16:36:15","date_gmt":"2021-11-21T09:36:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9390"},"modified":"2021-11-21T17:15:53","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:53","slug":"vi-sao-nui-lua-gay-o-nhiem-co-tinh-toan-cau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-nui-lua-gay-o-nhiem-co-tinh-toan-cau\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u00fai l\u1eeda g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m c\u00f3 t\u00ednh to\u00e0n c\u1ea7u?"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u00fai l\u1eeda Shenheilon v\u00f9ng \u0110\u00f4ng B\u1eafc M\u1ef9 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m cho b\u00e1o ch\u00ed, \u0110\u00e0i ph\u00e1t thanh v\u00e0 \u0110\u00e0i truy\u1ec1n h\u00ecnh tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi tranh nhau \u0111\u01b0a tin. V\u00ec sao c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c l\u1ea1i quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00fai l\u1eeda \u1edf M\u1ef9 nh\u01b0 v\u1eady? Nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u1edf g\u00f3c \u0111\u1ed9 khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec nguy\u00ean nh\u00e2n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7: n\u00fai l\u1eeda ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng g\u00e2y n\u00ean \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u00ednh to\u00e0n c\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo th\u00f4ng b\u00e1o, n\u00fai l\u1eeda Shenheilon \u1edf M\u1ef9 tuy ch\u1ec9 x\u1ea3y ra m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u01b0ng \u0111\u00e3 phun ra kho\u1ea3ng 5 t\u1ec9 m3 nham th\u1ea1ch, s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 500 qu\u1ea3 bom nguy\u00ean t\u1eed c\u1ee7a M\u1ef9 \u0111\u00e3 n\u00e9m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea3o Hiroshima Nh\u1eadt B\u1ea3n trong cu\u1ed1i Chi\u1ebfn tranh th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ee9 II. C\u1ed9t kh\u00f3i b\u1ee5i s\u1eebng s\u1eefng cao m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y km ch\u1ecdc th\u1eb3ng l\u00ean tr\u1eddi. Ngo\u00e0i h\u00e0ng n\u00fai b\u1ee5i than x\u1ec9 h\u1ee7y ho\u1ea1i con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t th\u00ec m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00e1c vi h\u1ea1t bay l\u01a1 l\u1eedng trong kh\u00f4ng trung k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng n\u0103m, g\u00e2y n\u00ean \u00f4 nhi\u1ec5m \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea7ng kh\u00f4ng kh\u00ed th\u1ea5p nh\u1ea5t \u2013 t\u1ea7ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u. Nh\u1eefng vi h\u1ea1t n\u00e0y c\u00f2n khu\u1ebfch t\u00e1n v\u00e0o t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ee9 hai \u2013 t\u1ea7ng b\u00ecnh l\u01b0u, g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m t\u1ea7ng b\u00ecnh l\u01b0u v\u1edbi \u0111\u1ed9 cao 50 \u2013 55 km.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi trong t\u1ea7ng b\u00ecnh l\u01b0u c\u1ee7a kh\u00ed quy\u1ec3n ch\u1ee9a m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn h\u1ea1t b\u1ee5i th\u00ec Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ecb bao b\u1ecdc b\u1edfi m\u1ed9t m\u00e0n \u201ckh\u0103n voan\u201d. T\u1ea7ng \u201ckh\u0103n voan\u201d n\u00e0y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. M\u1ed9t m\u1eb7t b\u1ee5i b\u1eb7m c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p th\u1ee5 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u00e1nh s\u00e1ng M\u1eb7t Tr\u1eddi r\u1ed3i chi\u1ebfu xu\u1ed1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t l\u00e0m cho Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u1ea5m l\u00ean, g\u00e2y n\u00ean hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u0103ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. M\u1eb7t kh\u00e1c c\u00e1c h\u1ea1t b\u1ee5i c\u00f2n ng\u0103n c\u1ea3n m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u1ee9c x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng khi\u1ebfn n\u00f3 ph\u1ea3n h\u1ed3i v\u00e0o kh\u00f4ng trung, g\u00e2y ra h\u1eadu qu\u1ea3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m th\u1ea5p ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. Theo c\u00e1c <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">chuy\u00ean gia<\/a> kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n t\u00edch, t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ee7 y\u1ebfu do b\u1ee5i tr\u00ean kh\u00f4ng c\u1ee7a n\u00fai l\u1eeda g\u00e2y ra khi\u1ebfn cho nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t gi\u1ea3m th\u1ea5p. V\u00ed d\u1ee5 n\u0103m 1855, n\u00fai l\u1eeda \u1edf Ecua\u0111o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 phun v\u00e0o kh\u00f4ng trung 25 tri\u1ec7u t\u1ea5n b\u1ee5i, khi\u1ebfn cho nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi gi\u1ea3m th\u1ea5p 0,56oC. N\u0103m 1883, n\u00fai l\u1eeda \u1edf In\u0111\u00f4n\u00eaxia phun ra kho\u1ea3ng 50 tri\u1ec7u t\u1ea5n b\u1ee5i c\u0169ng khi\u1ebfn cho nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi gi\u1ea3m th\u1ea5p 0,56oC. N\u0103m 1902 \u2013 1904, n\u00fai l\u1eeda \u1edf Goatemala, n\u0103m 1963 n\u00fai l\u1eeda \u1edf Ph\u00e1p \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t khi\u1ebfn cho nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi gi\u1ea3m th\u1ea5p 0,56oC v\u00e0 0,28oC.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fai l\u1eeda ph\u00e1t sinh g\u00e2y ngu\u1ed3n \u00f4 nhi\u1ec5m t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed, cho \u0111\u1ebfn nay lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb kho\u00e1: Ph\u00e1t sinh n\u00fai l\u1eeda; B\u1ee5i b\u1eb7m; B\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n; T\u1ea7ng b\u00ecnh l\u01b0u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fai l\u1eeda Shenheilon v\u00f9ng \u0110\u00f4ng B\u1eafc M\u1ef9 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m cho b\u00e1o ch\u00ed, \u0110\u00e0i ph\u00e1t thanh v\u00e0 \u0110\u00e0i truy\u1ec1n h\u00ecnh tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi tranh nhau \u0111\u01b0a tin. V\u00ec sao c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c l\u1ea1i quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00fai l\u1eeda \u1edf M\u1ef9 nh\u01b0 v\u1eady? Nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u1edf g\u00f3c \u0111\u1ed9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9390","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}